Ilmiy tadqiqot va sinergetika - Философия - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	22 Декабрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Философия

Ilmiy tadqiqot va sinergetika

Купить

ILMIY TADQIQO T VA SINERGET IKA 1

ILMIY TADQIQOT TUSHUNCHASI ILMIY TADQIQOT TURLARI SINERGETIKA TUSHUNCHASI XULOSA REJA 2

1,ilmiy tadqiqot 3Ilmiy tadqiqot - yangi bilimlarni ishlab chiqish jarayoni, bilish faoliyati turlaridan biri. Unga ob yektivlik, ishonchlilik, ʼ aniklik xos. Ilmiy tadqiqot hamma shartlarga amal qilib takrorlanganda hamisha birdek natija beri-shi, bahs etilayotgan masalani isbotlashi lozim. Ilmiy tadqiqot bir-biri bilan boglangan ikki kiyem — tajriba va na-zariyadan iborat.

4Ilmiy tadqiqotning asosiy komponentlari: mavzuni belgilash, mavjud axborotni, tadqiqot sohasidagi shartsharoit va metodlarni, ilmiy farazlarni oldindan taxlil etish, tajriba oʻtkazish, olingan natijalarni taxlil etish va umumlashtirish, kelib chiqqan farazlarni olingan dalillar asosida tekshirish, yangi fakt va qonunlarni ifodalab berish, ilmiy bashorat yuritish. Ilmiy tadqiqotlarni fundamen-tal va amaliy, miqdoriy va sifatiy, noyob va kompleks tadqiqotlarga aj-ratish keng tarqalgan.

5Ilmiy tadqiqot (izlanish) uchta tarkibiy qism:insonning maqsadli faoliyati , ilmiy mehnat predmeti va ilmiy mehnat vositalaridan iboratdir. Insonning maqsadli ilmiy faoliyati tadqiqot obyekti haqida (bo‘yicha) yangi bilimlarga yoki obyekt haqidagi (bo‘yicha) mavjud bilimlarni to‘ldirishga erishishda anglab yetishni bilishning aniq usullaridan va ilmiy uskunalardan (o‘lchov, hisoblash texnikalari) mehnat vositalaridan foydalanishga tayanadi.

6Ilmiy mehnat predmeti tadqiqotining faoliyati yo‘naltirilgan tadqiqot obyekti va u haqidagi (oldingi) bugungacha bo‘lgan bilimlar. Tadqiqot obyektiga moddiy dunyoning har qanday materiali (elektrotexnik uskunalar, elektrlashtirilgan qurilmalar, mashina va mexanizmlar), jarayonlar (texnologik, energetik, agrotexnik, elektromagnit, moddiy materiallar elementlari va h.k.lar) kiradi. Ilmiy tadqiqotlar, ko‘zlangan maqsadi, tabiat yoki ishlab chiqarish bilan bog‘liqlik darajasi, ilmiy ishning xarakteri va chuqurligiga (qamroviga) qarab fundamental, amaliy va ishlanmalarga bo‘linadi.

7Fundamental tadqiqotlar prinsipial yangi bilimlarni (yaratish) barpo etish va oldinda mavjud bilimlar sistemasini rivojlantirishga qaratiladi va undan maqsad tabiatning yangi qonunlarini yaratish (kashf etish) voqeliklar orasidagi bog‘liqliklarni ochib berish va yangi nazoratlar yaratishdir. (Masalan, elektromagnit maydon nazariyasi agroinjeneriyada resurslar tejamkorligi ilmiy – metodologiyasini yaratish, energiyani muhitda harakatlanishi qonunini va h.k.lar).

ILMIY TADQIQOT TURLARILOYIHAL ASH ISHLAB CHIQAR ISH O’ZLASHTIRI SH Ilmiy tadqiqotlar strukturasi. Ilmiy izlanishlar (tadqiqotlar) – obyektiv borliqni, qonuniyatlar va real dunyo voqeliklari orasida bog‘liqlikni anglab yetish –bilish jarayonidir.

Ilmiy muammoni shakllantirishga tadqiqot olib borilayotgan muammo yoki masalaga o‘xshash masalalarning yechimlarini texnik va nazariy usullari va vositalari, hamda turdosh sohalardagi tadqiqot natijalari haqida ma’lumotlar yig‘ish va tahlil etish kabi muhim ilmlar kiradi. Ilmiy muammoni yechishning birlamchi gipotezasini ilgari surish va asoslash aksariyat hollarda ilmiy tadqiqotning birinchi bosqichida belgilangan ilmiy masalalar va tadqiqot mavzusiga oid to‘plangan axborotlarning tahlili asosida shakllantiriladi. Muammoni yoki ilmiy masalani yechishga erishish bo‘yicha shakllantirilgan bir necha birlamchi gipotezalar orasida eng maqbuli tanlab olinadi.

SINERGETIKA — oʻz-oʻzini boshqarish, nochiziqli hodisalarni oʻrganish, oʻz-oʻzidan tashkil boʻlish nazyasi. Olamni yangicha izohlashga qaratilgan, murakkablikni oʻrganadigan, tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarning tabiatini bilishga qaratilgan ilmiy yoʻnalish, tafakkur uslubi. S. ilmiy yoʻnalish sifatida 20- a.ning 60-70-y.larida shakllandi. Sinergetika barqarorlik va xaos ning uzaro munosabatlarini o'rganadi.

Olimlar fikricha har qanday eski tuzilma yangisi bilan almashar ekan, dastlab beqarorlik kuzatiladi, yaʼni tizimdagi unsurlar barqarorligiga putur yetadi. Ana shunday holatda oddiy tasodif, kichkina uzgarish xam narsa va hodisa rivojida muhim ahamiyat kasb etishi mumkin. Sinergetika metodiga ko'ra olamdagi narsa, hodisa, jarayonlar o'zini-o'zi tashkil etish, o'z-o',ini boshqarish xususiyatiga ega. Uz-uzini boshqarish deganda tartibdan tartibsizlikka, chiziqlililikdan chiziqsizlikka, barkarorlikdan beqarorlikka utish nazarda tutiladi.

Sinergetika – jonsiz tabiatda o‘z-o‘zidan harakatlanish, oddiy tizimlardan nisbatan murakkab tizimlarni barpo qilish prinsipini shakllantiradi. Sinergetika bilan fizikaga evolyutsion yondoshuv kirib keldi. Sinergetika makroskopik darajaga tasodifiylikni tadbiq etdi. Sinergetika nisbiylik nazariyasining modda va energiyaning o‘zaro bir-biriga aylanish to‘g‘risidagi xulosasini va moddalarni hosil bo‘lishini tushuntirib beradi. Sinergetika biz turmush kechirayotgan barcha makrotizimlar qanday vujudga kelganligi to‘g‘risida savolga javob berishga harakat qilmoqda .

Sinergetika metodiga ko'ra olamdagi narsa, hodisa, jarayonlar o'zini-o'zi tashkil etish, o'z-o',ini boshqarish xususiyatiga ega. Uz-uzini boshqarish deganda tartibdan tartibsizlikka, chiziqlililikdan chiziqsizlikka, barkarorlikdan beqarorlikka utish nazarda tutiladi. Sinergetikaning asosiy g'oyasi: olamdagi narsa va hodisalar muayyan tizimlardan iborat. Bu tizimda 2 holat muvozanat va muvozanatsizlikdan (tanglik, beqarorlik, chiziqsizlik) holatlari kuzatiladi

Купить