Информация о документе

Цена 40000UZS
Размер 56.4KB
Покупки 0
Дата загрузки 31 Октябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Философия

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Ishbilarmonlik odobi va milliy an’analar. Muvofiqlik muammosi

Купить
AXLOQIY VA ESTETIK MADANIYAT FANIDAN KURS ISHI MAVZU: ISHBILARMONLIK ODOBI VA MILLIY AN’ANALAR. MUVOFIQLIK MUOMMOSI Toshkent 2025 MUNDARIJA Kirish……………………………………………………………… ……….. 3-4 I BOB. ISHBILARMONLIK VA MILLIY AN’ANALAR TUSHUNCHASI 1.1 Ishbilarmonlik odobining asosiy tamoyillari va qoidalari………………..5-7 1.2 Ishbilarmonlik odobi va madaniyatlararo farqlar………………………..8-10 II BOB. MILLIY AN’ANALAR VA UNING JAMIYATDAGI ROLI 2.1 Milliy an'analar va oilaviy munosabatlar………………………………..11-17 2.2. Zamonaviy jamiyatda milliy an’analar o‘zgarishi va dolzarbligi………18-24 XULOSA ……………………………………………………………………….25 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI…………………………..26 2 Kirish Ishbilarmonlik odobi va milliy an'analar o'rtasidagi muvofiqlik muammosi ko'plab mamlakatlarda, ayniqsa globalizatsiya jarayonida, dolzarb masalalardan biridir. Bu muammo quyidagi jihatlarni o'z ichiga oladi: 1. Madaniyat va an'analar: Har bir mamlakatning o'ziga xos madaniyati va an'analari bor. Ishbilarmonlikda bu an'analar ko'pincha muhim rol o'ynaydi. Masalan, ba'zi xalqlar uchun shaxsiy munosabatlar va ishonchni o'rnatish ishbilarmonlik jarayonida katta ahamiyatga ega. 2. Xalqaro hamkorlik: Global biznes muhitida turli madaniyatlar va ishbilarmonlik odatlari bir-biri bilan to'qnashishi mumkin. Bunday vaziyatlarda, ishbilarmonlar o'zlarining milliy an'analarini saqlab qolish bilan birga, boshqa madaniyatlarni ham tushunish va qabul qilishga harakat qilishlari zarur. 3. Muvofiqlik va o'zgarish: Ishbilarmonlik odoblari ko'pincha zamon talablariga javob berishi kerak. Biroq, bu o'zgarishlar milliy an'analar bilan to'qnashishi mumkin. Masalan, yangi texnologiyalar va ish uslublari milliy an'analarni o'zgartirishi yoki ularga yangi shakl berishi mumkin. 4. Etika va qonunlar: Har bir mamlakatda ishbilarmonlikni boshqaruvchi qonunlar va etik qoidalar mavjud. Bu qonunlar va qoidalar milliy an'analar bilan mos kelishi kerak, aks holda ishbilarmonlar uchun qiyinchiliklar yuzaga kelishi mumkin. 5. Ta'lim va trening: Ishbilarmonlik odoblarini va milliy an'analarni birlashtirish uchun ta'lim va trening muhim ahamiyatga ega. Xodimlarni turli madaniyatlar bilan tanishtirish va ularni bir-biriga moslashtirish orqali muvofiqlikni oshirish mumkin. Ushbu masalalarni hal qilish uchun ishbilarmonlar, hukumatlar va ta'lim muassasalari o'rtasida samarali hamkorlik zarur. Shuningdek, madaniy farqlarni hurmat qilish va ularni hisobga olish orqali global biznesda muvaffaqiyatga erishish mumkin. Kurs ishining maqsadi : Ishbilarmonlik tushunchasi va uning asosiy tamoyillari, milliy an’analar va ularning ishbilarmonlik odobiga tasirini o‘rganishdan iborat. Kurs ishining obyekti -- ishbilarmonlik odobini o‘rganish va ularning milliy an’analarga bog‘liq holda rivojlantirish. 3 I BOB. ISHBILARMONLIK VA MILLIY AN’ANALAR TUSHUNCHASI 1.1 Ishbilarmonlik odobining asosiy tamoyillari va qoidalari. Ishbilarmonlik odobi va milliy an’analar jamiyatdagi muhim ijtimoiy va madaniy qadriyatlarni tashkil qiladi. Ishbilarmonlik odobi, har bir insonning professional va shaxsiy hayotidagi axloqiy mezonlarni belgilab, ularning to‘g‘ri muloqot qilishiga va ijtimoiy munosabatlarni boshqarishiga yordam beradi. Milliy an’analar esa, o‘ziga xos tarixiy, madaniy va ijtimoiy xususiyatlarni ifodalab, har bir millatning ma’naviy asoslarini tashkil qiladi. Ishbilarmonlik — bu iqtisodiy faoliyatning bir turi bo'lib, unda shaxslar yoki tashkilotlar o'zaro manfaatlar asosida mahsulot yoki xizmatlarni ishlab chiqarish, sotish va almashish bilan shug'ullanadilar. Ishbilarmonlikning asosiy maqsadi foyda olishdir. Ishbilarmonlik odobi – bu biznes sohasida samarali muloqotni ta'minlash uchun zarur bo‘lgan qoidalar va me'yorlar yig‘indisi. U odatda insonlarning o‘zaro hurmati, etikasi va muloqotdagi nozik jihatlarini o‘z ichiga oladi. Shu bilan birga, globalizatsiya davrida turli madaniyat vakillari o‘rtasidagi ishbilarmonlik muloqoti ko‘plab farqlarga ega bo‘lib, bu jarayonda madaniyatlararo farqlarni tushunish muhim ahamiyat kasb etadi. Ishbilarmonlik odobi - bu ishbilarmonlik muhitida qabul qilingan qoidalar, tamoyillar va xulq-atvor me'yorlari majmuasidir. Bu qoidalar va tamoyillar ishbilarmonlik munosabatlarini tartibga solish, ishonchni mustahkamlash va samarali hamkorlikni ta'minlash uchun mo'ljallangan. Ishbilarmonlik odobi quyidagi asosiy tamoyillarni o'z ichiga oladi:  Halollik va adolat : Ishbilarmonlik munosabatlarida halollik va adolat tamoyillariga rioya qilish muhimdir.  Mas'uliyat : Har bir ishbilarmon o'z majburiyatlarini bajarishda mas'uliyatli bo'lishi kerak.  Hurmat : Ishbilarmonlik odobining asosiy tamoyillaridan biri bo‘lib, bu tamoyil ish muhitida hamkasblar, rahbarlar va mijozlar o‘rtasidagi o‘zaro hurmatni 4 anglatadi. Har bir insonning fikri va hissasi qadrlanishi kerak. Hurmatli muhitda ishlash yanada samarali va muvaffaqiyatli bo‘ladi.Ishbilarmonlik munosabatlarida hurmat va e'tibor ko'rsatish muhimdir. Hamkorlarga, xodimlarga va mijozlarga nisbatan hurmat biznesning asosiy tamoyillaridan biridir. 1  Professionalizm : Ishbilarmonlik muhitida professional xulq-atvor va malakaga ega bo'lish zarur. Ishbilarmonlik odobi va milliy an'analar o'rtasidagi muvofiqlik muammosi ko'pincha madaniyatlararo farqlar va turli xil qadriyatlar tufayli yuzaga keladi. Bu muammolarni hal qilish uchun madaniyatlararo muloqot va hamkorlikni rivojlantirish muhimdir. Ishbilarmonlik odobi - bu ishbilarmonlik muhitida muvaffaqiyatli va samarali muloqot qilish uchun zarur bo'lgan tamoyillar va qoidalar to'plamidir. Bu tamoyillar va qoidalar quyidagilarni o'z ichiga oladi: 1. Hurmat va e'tibor : Har bir insonni hurmat qilish va ularning fikrlarini tinglash muhimdir. Bu, shuningdek, vaqtni hurmat qilish va uchrashuvlarga o'z vaqtida kelishni ham o'z ichiga oladi. 2. Professionalizm : Har doim professional bo'lish, ya'ni ishga jiddiy yondashish, mas'uliyatli bo'lish va o'z vazifalarini bajarishda yuqori sifatni ta'minlash. 3. Ochiqlik va halollik : Ishbilarmonlik muhitida ochiq va halol bo'lish muhimdir. Bu, shuningdek, axloqiy me'yorlarga rioya qilish va firibgarlikdan qochishni ham o'z ichiga oladi. 4. Muloqot qobiliyatlari : To‘g‘ri muloqot Samarali muloqot qilish qobiliyati, ya'ni aniq va tushunarli gapirish, yozish va tinglash qobiliyatlari. 5. Ishbilarmonlikda samarali kommunikatsiya muhim tamoyil hisoblanadi. To‘g‘ri muloqot qilish nafaqat ishni samarali qilishga yordam beradi, balki xatoliklarni oldini oladi. 6. Jamoaviy ish : Jamoa bilan ishlash qobiliyati, ya'ni hamkasblar bilan hamkorlik qilish, ularning fikrlarini hurmat qilish va umumiy maqsadlarga erishish uchun birgalikda ishlash. 1 Hofstade G. Culture and Organizations Software of the Mind. Mc Graw-Hill, 1997. 46- b 5 7. Moslashuvchanlik : O'zgarishlarga moslashish qobiliyati, ya'ni yangi vaziyatlarga tezda moslashish va yangi sharoitlarga mos ravishda harakat qilish. 8. Mas'uliyat : O'z harakatlari va qarorlari uchun mas'uliyatni o'z zimmasiga olish, ya'ni xatolarni tan olish va ularni tuzatishga harakat qilish. 9. Vaqtni qadrlash . Ishbilarmonlikda vaqt muhim resurs hisoblanadi. Muzokaralarga o‘z vaqtida kelish va belgilangan muddatlarni saqlash ishbilarmonlik odobining ajralmas qismidir. 2 Bu tamoyillar va qoidalar ishbilarmonlik muhitida muvaffaqiyatli va samarali bo'lish uchun zarurdir. Ishbilarmonlik odobining asosiy prinsiplari: Ishbilarmonlik odobining asosiy prinsiplari halollik, ishonch, hurmat va samaradorlikka asoslangan. U insonlar o‘rtasida ishonchli munosabatlarni o‘rnatish va muloqotda noqulayliklarning oldini olishga qaratilgan. Masalan, uchrashuvlarga o‘z vaqtida kelish, kiyinish qoidalariga amal qilish, gaplashish madaniyatiga rioya qilish kabi jihatlar muhimdir. Ishbilarmonlik odobi jamiyatda muvaffaqiyatli ishlash, yaxshi munosabatlar o‘rnatish va maqsadlarga erishish uchun zarur bo‘lgan asosiy qoidalardan iborat. Har bir tamoyil o‘z navbatida samarali ishni tashkil etish va ish muhitini ijobiy qilish uchun ahamiyatlidir. Yuqoridagi manbalar orqali bu tamoyillarni yanada chuqurroq o‘rganish mumkin. 1.2 Ishbilarmonlik odobi va madaniyatlararo farqlar Ishbilarmonlik odobi va madaniyatlar aro farqlar bugungi kunda global biznesda juda muhim ro‘l o‘ynaydi. Har bir madaniayat o‘ziga xos an’analar va qadriyatlariga ega, bu esa ish jarayonida qanday qilib muloqot qilishimizni belgilaydi. Bunday farqlarni bilish va ularga moslashish ishbilarmonlikdagi muvaffaquyatning kalitirdir. 3 Turli madaniyatlarda ishbilarmonlik odobi sezilarli darajada farq qiladi. Masalan, Yaponiya va Xitoyda biznes muloqoti davomida kamtarinlik va hurmatning namoyon etilishi muhim hisoblanadi. Bunda salomlashuv, sovg‘a almashish kabi 2 Lewis R.D. When cultures Collide: Leading Across Cultures. Nicholas Brealey Publishing, 2006. 32-p 3 Meyer E. The Culture Map: Breaking Through the Invisible Boundaries of Global Business. PublicAffairs, 2014. 76-p 6 detallarga katta e’tibor qaratiladi. Yevropa yoki AQShda esa ochiq va to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot ustuvor bo‘lib, vaqtning qadri alohida ta’kidlanadi. Sharq madaniyatida guruh manfaatlari va ijtimoiy hamkorlik birinchi o‘rinda turadi. Masalan, arab davlatlarida muzokaralar davomida shaxsiy munosabatlar muhim ahamiyatga ega. G‘arbda esa individualizm va maqsadga yo‘naltirilgan yondashuv ustuvor hisoblanadi. Turli hududlardagi bu farqlar biznes sohasida muvozanatni saqlash va to‘g‘ri strategiyani tanlash zarurligini ko‘rsatadi. Madaniyatlararo muloqotda muvaffaqiyatga erishish uchun madaniy sezgirlik, ochiq muloqot va moslashuvchanlik zarur. Ishbilarmonlik sohasida xorijiy hamkorlarning madaniy qadriyatlarini o‘rganish, ularning tilini tushunish va hurmat ko‘rsatish orqali uzoq muddatli va samarali hamkorlik o‘rnatish mumkin. Ishbilarmonlikda madaniyatlarning o‘ziga xos bir qancha jihatlari: Xitoy: Xitoy biznes madaniyati "guanxi" (munosabatlar va aloqalar) tamoyiliga asoslanadi. Xitoylik ishbilarmonlar uzoq muddatli hamkorlikni qadrlashadi va sovg‘a berish yoki hurmat ko‘rsatish marosimlariga katta ahamiyat berishadi. AQSh: Amerikaning biznes muhitida individualizm va natijaga yo‘naltirilgan yondashuv ustuvor. Ishbilarmon uchrashuvlar qisqa, aniq va vaqt tejashga yo‘naltirilgan bo‘ladi. Yevropa mamlakatlari: Yevropa davlatlarida biznes etika qat’iy qonun- qoidalarga asoslanadi. Professionalizm va vaqtni aniq rejalashtirish biznes madaniyatining ajralmas qismidir. Madaniyatlararo farqlarni o‘lchovchi modellar: Hofstedening madaniy o‘lchovlari: Hofstede ishbilarmonlik madaniyatini beshta asosiy o‘lchov bo‘yicha tahlil qilgan: Individualizm va kollektivizm Quvvat masofasi (Power Distance) Noaniqlikka bardoshlilik (Uncertainty Avoidance) Maskulinizm va feminizm (Masculinity vs. Femininity) Uzoq muddatli va qisqa muddatli rejalashtirish . 7 Hofstedening tadqiqotlari turli mamlakatlarning ishbilarmonlik madaniyati o‘rtasidagi farqlarni tushunishga yordam beradi. 4 Trompenaarsning yetti o‘lchami: Trompenaars madaniyatni tahlil qilishda quyidagi o‘lchovlarni kiritgan: universalizm va partikularizm, kollektivizm va individualizm, neytral va ifodali madaniyatlar va boshqalar. 5 Ishbilarmonlikda madaniyatlararo kommuniklatsiytalarda paydo bo‘ladigan bir qancha muommolar mavjud bular quyidagilardan iborat: Til to‘siqlari – tilni tushunmaslik yoki noto‘g‘ri tarjima madaniyatlararo muloqotda xatoliklarga olib keladi. 2. Noto‘g‘ri talqinlar – ba’zi so‘z yoki xatti-harakatlar turli madaniyatlarda turlicha qabul qilinadi. Masalan, boshni qimirlatish G‘arbda “rozi” ma’nosida bo‘lsa, ba’zi Sharq mamlakatlarida “yo‘q” degan ma’noni anglatishi mumkin. 3. Muloqot uslubining farqlari – G‘arb madaniyatida ochiq va to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot qadrlanadi, Sharqda esa bilvosita, yumshoq ifoda ustunlik qiladi. Bugungi globalizatsiya davrida turli millat va madaniyat vakillari bilan ishlash zarurati ko‘pchilikka tanish. Ishbilarmonlik odobi nafaqat shaxsiy, balki kasbiy muvaffaqiyatning ham muhim qismidir. Biroq, har bir madaniyat o‘ziga xos qadriyatlar va me’yorlarga ega bo‘lganligi sababli, madaniyatlararo farqlarni tushunish va ularga moslashish juda muhimdir. Masalan, Yevropa mamlakatlarida vaqtga qat’iy rioya qilish odatiy hol bo‘lsa, ba’zi Sharqiy Osiyo davlatlarida muhim qarorlar qabul qilishda sabr va diplomatiya katta ahamiyatga ega. Shuningdek, rasmiy uchrashuvlarda qo‘l berib ko‘rishish odati ham turlicha bo‘lishi mumkin: G‘arb davlatlarida bu oddiy odob belgisi bo‘lsa, ayrim Sharq mamlakatlarida bu qabul qilinmasligi mumkin. Ishbilarmonlik muhitida madaniyatlararo farqlarni e’tiborga olish bir qator afzalliklarni beradi: 1. Samarali muloqot: Tushunmovchilik va noqulay vaziyatlarning oldi olinadi. 2. Hurmat va ishonch: Hamkorlar o‘rtasida ishonchli munosabatlar shakllanadi. 3. Muvaffaqiyatga erishish: Madaniyatga moslashuv va hurmat ish jarayonining samaradorligini oshiradi. 4 Hofstade. “Culture and Organizations Software of the Mind”. Mc Graw-Hill, 1997, 45-p 5 Trompenaars 1994, 85-p 8 Madaniy farqlarni o‘rganish uchun odatda quyidagi choralar ko‘riladi: • Madaniy tadqiqotlar: Hamkor bo‘ladigan mamlakatning tarixini, urf-odatlarini va odob-axloq qoidalarini o‘rganish. • Amaliy tajriba: Xorijiy hamkorlar bilan muloqot qilish orqali tajriba to‘plash. • Moslashuvchanlik: Har bir vaziyatga moslashishga tayyor bo‘lish. 6 Xulosa qilib aytganda, ishbilarmonlik odobi va madaniyatlararo farqlarni inobatga olish zamonaviy talabalarga kelajakda nafaqat muvaffaqiyatli karyera, balki boy tajriba ham taqdim etadi. Shu sababli, bu mavzuni chuqurroq o‘rganish har birimiz uchun foydali. 6 Livermore. D. Leading with Cultural Intelligence: The New Secret to Success. AMACOM. 2010 30-b 9 II BOB. MILLIY AN’ANALAR VA UNING JAMIYATDAGI ROLI 2.1 Milliy an’analar va oilaviy munosabatlar Oila bu- kichik vatan, muqaddas qo‘rg‘on, ertangi kun egalari kamol topadigan buyuk maktab. U hayot abadiyligi avlodlar davomiyligi ramzi bo‘lish bilan birga urf – odatlarimizni saqlaydigan muqqaddas dargohdir. Azaldan oilada bola ta’lim-tarbiyasiga juda katta e’tibor bilan qarab kelingan. Binobarin, davlat va jamiyatning mustaqilligi va mustahkamligi bevosita mana shu masala bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, bolalar va yoshlarning tarbiyasi, ayniqsa, ularda yuksak ma’naviy-axloqiy omillarni shakllantirish barcha zamon va makonlarda jamiyatning eng muhim va ustuvor vazifalaridan biri hisoblangan. Bugun shiddat bilan o‘zgarib borayotgan zamon, dunyoning ayrim mintaqalarida, yon-atrofimizda bo‘layotgan voqealar, ziddiyat va to‘qnashuvlar davlat hamda jamiyat taraqqiyotida ijtimoiy-ma’naviy sog‘lom muhit hal qiluvchi ahamiyatga egaligini ko‘rsatmoqda. Xususan, aholini, birinchi navbatda, yoshlarni turli yot va buzg‘unchi g‘oyalardan, axborot hamda mafkuraviy xurujlardan asrash, ularni milliy qadriyatlarimizga sadoqat ruhida kamol toptirish, qalbiga vatanparvarlik tuyg‘usini chuqur singdirish dolzarb masalaga aylandi. Yoshlarga milliy qadriyatlarimizni tanitishda va ularga sadoqatni shakllantirishda oilaning o‘rni beqiyosdir. Avvalambor milliy qadriyatlar haqida so‘z yuritadigan bo‘lsak, milliy qadriyat bu – millat uchun ahamiyatga ega bo‘lgan etnik jihat va xususiyatlar bilan bog‘liq xoslik shaklidir. Milliy qadriyatlarimiz, xalqimizning o‘ziga xos udumlari, uning yuksak axloqiy fazilatlari ma’naviyatimiz o‘zagidir. Barchamizga ma’lumki, bugungi kunda milliy qadriyatlarni tiklash, takomillashtirish, o‘zligimizni bilish, ma’naviy qadriyatlar tizimini yaratish umummiliy, dolzarb vazifalardan biridir. Dunyoda o‘ziga xos qadriyatlari bo‘lmagan millat yo‘q. Milliy qadriyatlar millatning tarixi, yashash tarzi, ma’naviyati, madaniyati bilan uzviy bog‘liq holda namoyon bo‘ladi. Keyingi vaqtlarda O‘zbekistonda milliy qadriyatlarga e’tibor kuchaydi. Bu ona yurtga ehtirom, avlod-ajdodlar xotirasiga sadoqat, kattalarga hurmat, kichiklarga izzat, hayo, andisha kabi xususiyatlarning ustuvorligi bilan tavsiflanadi. 10 Milliy qadriyatlarning asosi bo‘lgan ma’naviyat va madaniyat deganda, inson xulq-atvorining go‘zalligi, saxovatliligi, oliyjanobligi, va’dasiga vafodorligi, hayoliligi, bilim olishi, donoligi, bag‘rikengligi, odobliligi, ozoda va pokizaligi, qalbining beg‘uborligi, xushmuomalaligi va shu singari insoniy xislatlar tushuniladi. Ota-ona o‘z farzandlari bilan bevosita va bilvosita muloqotda bo‘lib, ularni ma’nan oziqlantirar ekan, eng avvalo, o‘zlari o‘zaro muomala jarayonida namuna bo‘lishlari hamda farzandlarini ko‘proq tinglab, nutqiy layoqatini oshirishga harakat qilishlari so‘ngra o‘z fikrlarini axloq me’yorlariga rioya qilgan holda suhbatga oid hikmatlar, maqollar, hayotiy misollardan keltirib tushuntirishlari juda muhimdir. Insonning eng sof tuyg‘ulari, ilk hayotiy tushuncha va tasavvurlari birinchi galda oilada ota-onaning qalb qo‘ridan chiqadigan mehr-muhabbati, shirin so‘zi orqali shakllanadi. Bolaning xarakteri, tabiati va dunyoqarashini belgilaydigan ma’naviy mezon va qarashlar – ezgulik, olijanoblik, mehr-oqibat va or-nomus kabi muqaddas tushunchalarning poydevori oila muhitida qaror topadi. Shunday ekan, farzandni milliy qadriyatlar asosida jismonan va ma’nan barkamol qilib o‘stirish ota-onaning hayotdagi birlamchi va eng muhim vazifasi hisoblanadi. Islom huquqi ham ota-ona va farzandlarning bir-birlarida o‘ziga xos huquq va majburiyatlari bor ekanligini ta’kidlaydi. Unga ko‘ra, ota-ona-ning farzand oldidagi majburiyati, avvalo, tarbiyaga taalluqli bo‘lib, farzandlarni yosh go‘daklik vaqtlaridan boshlab axlok va odobga o‘rgatishi ularning kechiktirib bo‘lmas vazifasidir. Agar bunday qilinmasa, farzandlar haqi ado etilmagan bo‘ladi. Bolaning tug‘ilgan kunidan boshlab ota-ona bo‘ynidagi haq-huquqlari hadisi sharifda shunday bayon qilingan: - tug‘ilganda go‘dakka ism qo‘yish; - imkon bo‘lsa unga aqiqa qilish; - tili chiqqan vaqtdan boshlab unga odob o‘rgatish; - din asoslarini o‘rgatish; - halol va haromning asoslarini o‘rgatish; 11 - kasb-hunar o‘rgatish (ilm olish va xilma-xil zamonaviy bilimlarga ega bo‘lish hamshunga kiradi); bolaning huquqlaridan, shuningdek, o‘g‘il bolalarni xatna qilish ham ota-onaning vazifasidir. 7 O‘zbek oilalarining ma’naviy zaminlari mustahkam bo‘lishiga sabab bo‘lgan ko‘plab milliy an’analar bor: 1. Ota-onani og‘rintirmaslik. Xalqimiz orasida shunday maqol bor: “Otasini og‘rintirgan el ichida xor bo‘ladi, deb bejiz aytilmagan. Bu maqol ham minglab yillik xayot saboqlarini uyushtirishga asoslangan xulosa, falsafiy hikmat, yoshlarga o‘gitdir. 2. Ota-ona izzat-xurmatini joyiga qo‘yish. “Qush uyasida ko‘rganini qiladi” “O‘z ota-onanga qilganingni farzandingdan ko‘rasan” 3. Farzandlarni ota-onaga mehribon bo‘lishi. Yoshlar ma’naviyatining birinchi poydevorini qo‘yadigan me’mor ota- onadir, oiladagi muxit va tarbiyadir. Yoshlarning tarbiyasiga qarindosh urug‘lar, maxalla-kuy, qo‘ni-qo‘shnilar ham katta ta’sir ko‘rsatadi. Guruch kurmaksiz bo‘lmaydi deganlaridek, farzandining kelajagiga befarq, mas’uliyatini his qilmaydigan ota-onalar ham uchrab turadi. Davlatimiz rahbarining “Yoshlar, xususan, o‘smirlar orasida bezorilik, jinoyatlar soni ortishiga qanday omillar sabab bo‘lyapti? Ba’zi yigit-qizlar uchun mehr-oqibat, axloq-odob tushunchalari butunlay begona bo‘lib borayotgani, ularda befarqlik, mas’uliyatsizlik, mehnat qilmasdan kun ko‘rishga intilish kabi illatlar paydo bo‘layotgani – achchiq bo‘lsa-da, haqiqat” 8 – degan fikrlari ham bejiz emas. Bunday ma’lumotlar kishini beixtiyor o‘ygatoldiradi. Xo‘sh, o‘smirlar ota-ona, maktab, mahallaning qurshovida, e’tiborida bo‘lsa-da, bunday guruhlarga qanday qo‘shilmoqdalar? Ma’lumki, inson huquqbuzarlik yo‘liga jamiyat, oila, maktab bilan uzviy aloqaning uzilishi tufayli kiradi. Prezidentimizning “Yosh oilalar orasida arzimas sabablar bilan ajrashishlar ko‘payib bormoqda. Begunoh bolalar yetim bo‘lib, mehr va e’tiborga eng tashna vaqtida ota-ona tarbiyasidan chetda qolmoqda. ...Yana bir noxush 7 Toshqulov J., N. Yusupova. Islomda oila huquqi. – Toshkent: “Toshkent islom universiteti”, 2015. 161-b 8 Mirziyoyev Sh. M. Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz. – Toshkent: O‘zbekiston, 2016. 486-b 12 holatni bugun afsus bilan aytmoqchiman: oilalarda nosog‘lom munosabatlar, qaynona- kelin, er-xotin o‘rtasidagi janjallar, xotin-qizlarimiz orasida o‘z joniga qasd qilish holatlari borligi shaxsan meni qattiq iztirobga solmoqda, 9 – degan fikri barcha oilalar, ta’lim-tarbiya tizimi, oila bilan bog‘liq davlat va jamoat tashkilotlarining bu masalaga ilmiy, amaliy va innovasion jihatdan yondashishlari zarurligini ko‘rsatmoqda. Jamiyatimizda oilalarni saqlab qolish, ajrimlar sonini qisqartirish har qachongidan muhim ahamiyat kasb etmoqda. Avvalo, yosh oilalarni ish, uy-joy, real daromad bilan ta’minlash darajasini oshirish lozim. Bolalarni oilaviy munosabatlarga tayyorlashda diniy bilimni kuchaytirish, oila muqaddasligi g‘oyasini singdirish shart. Yoshlar oila qurishlaridan avval bo‘lajak er yoki xotinning mol-davlati, shon-shuhratiga emas, tarbiyasi va axloqi, ma’naviy go‘zalligiga e’tibor qaratishlari lozim. Yoshlarning oilaviy munosabatlarida o‘zaro kelishmovchilik kelib chiqqan holatlarda, ajralish uchun shoshmasdan, o‘rtani isloh qilish va yarashtirish uchun har ikki tarafdan vakillarni chaqirish, oilada iqtisodiy tanglik holatida erdan talog‘ini berishga shoshmasdan, boriga qanoatli va sabrli bo‘lish, farzandining kelajagini o‘ylash muhim sanaladi. Buyuk sarkarda Amir Temur ham oila qurish masalalariga davlat yumushlaridek juda jiddiy e’tibor bergan. Sohibqiron, xususan, kelin tanlash haqida quyidagi fikrlarni bildirgan: «O‘g‘illarim, nabiralarim va yaqinlarimni uylantirmoq tashvishida kelin izlamoqqa e’tibor berdim. Bu ishni davlat yumushlari bilan teng ko‘rdim. Kelin bo‘lmishning nasl-nasabini, yetti pushtini surishtirdim. Xos odamlar orqali sog‘lik -salomatligini, jismonan kamolotini aniqladim. Kelin bo‘lmish nasl-nasabi, odob-axloqi, sog‘lom va baquvvatligi bilan barcha qusurlardan xolinbo‘lsagina el-yurtga katta to‘y-tomosha berib, kelin tushurdim». Oilaning jamiyat hayoti va taraqqiyotidagi ahamiyati to‘g‘risida A.Fitrat shunday deganedi: “Har bir oilaning saodati va izzati, albatta shu xalqning ichki intizomi va totuvligiga bog‘liq.Tinchlik va totuvlik esa shu millat oilalarining intizomiga tayanadi, mamlakat va millat ham shunda kuchli va tartibli bo‘ladi. Oilaviy munosabatlar zaif 9 Shavkat Mirziyoyev. Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz. “O‘zbekiston”, 2016 486-b 13 bo‘lsa intizomsizlikka yo‘l qo‘yilsa shunda bu millatning saodati va hayoti shubha ostida qoladi. 10 Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning “Bizni hamisha o‘ylantirib keladigan yana bir muhim masala – bu yoshlarimizning odob-axloqi, yurish-turishi, bir so‘z bilan aytganda, dunyoqarashi bilan bog‘liq. Bugun zamon shiddat bilan o‘zgaryapti. Bu o‘zgarishlarni hammadan ham ko‘proq his etadigan kim – yoshlar. Mayli, yoshlar o‘z davrining talablari bilan uyg‘un bo‘lsin. Lekin ayni paytda o‘zligini ham unutmasin. Biz kimmiz, qanday ulug‘ zotlarning avlodimiz, degan da’vat ularning qalbida doimo aks- sado berib, o‘zligiga sodiq qolishga undab tursin. Bunga nimaning hisobidan erishamiz? Tarbiya, tarbiya va faqat tarbiya hisobidan” 11 – degan fikrlari barchamizga dasturilamal bo‘lishi zarur. Milliy an’analar oila a’zolarining bir-biriga bo‘lgan munosabatlarini va jamiyatda yashash tarzini belgilaydi. Har bir millatning o‘ziga xos oilaviy qadriyatlari va urf-odatlari bor, bu qadriyatlar oiladagi har bir a’zoning o‘zaro hurmatini va farovonligini ta’minlaydi. Milliy an’analar oilada kattalar, bolalar, qarindoshlar o‘rtasidagi munosabatlarni boshqaradi va oilaning farovonligiga hissa qo‘shadi. Milliy an’analar oiladagi mas'uliyatni, tarbiya va axloqiy qadriyatlarni belgilaydi. O‘zbek jamiyatida, masalan, katta avlodning hurmati va yoshlarni tarbiyalashdagi rol muhimdir. Ota-onalar farzandlarini katta mas'uliyat bilan tarbiyalaydi, va oilada katta avlodning fikri muhim hisoblanadi. Shuningdek, oila a’zolarining o‘rtasida o‘zaro yordam va sabr- toqatga katta e’tibor qaratiladi. Bundan tashqari, milliy an’analar oila hayotida qanday qarorlar qabul qilishda, qanday jamiyatga xizmat qilishda va qanday xulq-atvorni yo‘lga qo‘yishda muhim yo‘l- yo‘riq bo‘lib xizmat qiladi. O‘zbek oilasida, katta avlodning fikri hurmatga sazovor bo‘ladi, va oila a’zolari o‘zaro bir-biriga yordam berishga va mas'uliyatni bo‘lishishga intilishadi. "Milliy an'analar va oilaviy munosabatlar" mavzusi o'zbek jamiyatida juda muhim, chunki milliy an'analar va oilaviy qadriyatlar jamiyatning asosiy tayanchi hisoblanadi. Oilaviy 10 Abdursuf Fitrat Oila. T.: Ma’naviyat, 1998. B. 8 11 Shavkat Mirziyoyev. Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz. Toshkent “Òzbekiston” 2016 486-b 14 munosabatlar va milliy an'analar, o'ziga xos tarixiy, madaniy va diniy omillar bilan bog'liq holda shakllanadi va ularda jamiyatning mustahkamligi, ahil oilalar, insoniy munosabatlar va jismoniy hamda ruhiy farovonlikka bo'lgan ahamiyat ifodalanadi. Milliy an'analar - bu xalqning tarixiy, madaniy, diniy va turmush tarziga xos bo'lgan urf-odatlar, me'yorlar, qadriyatlar va turmush tarzi bilan bog'liq bo'lgan o'ziga xos amaliyotlar tizimidir. O'zbek milliy an'analari ko'pincha oilada shakllanib, jamiyatning boshqaruv tizimiga, dunyoqarashiga ta'sir qiladi. Milliy an'analar va urf-odatlar: 1. Mehmondo'stlik - O'zbek xalqida mehmondo'stlik katta ahamiyatga ega. Bu an'ana ko'plab festivallar, bayramlar va tug'ilgan kunlarda amalga oshiriladi. Mehmonni kutib olish, unga yaxshilik qilish, dasturxonni ochish kabi urf-odatlar milliy qadriyatlarning ajralmas qismidir. 12 2. To'ylar va marosimlar - O'zbek to'ylarida ko'plab urf-odatlar mavjud. To'y, nafaqat yoshlar uchun, balki butun oilalar uchun ham katta ahamiyatga ega. An'anaviy to'yda ko'plab marosimlar bajariladi: kelin va kuyovning oilalarini tanishtirish, to'y dasturxonlari, milliy o'yinlar, sayil va boshqalar. 3. Ziyorat qilish - O'zbek xalqida katta yoshdagi insonlarga hurmat va ehtirom ko'rsatish an'anasiga katta ahamiyat beriladi. Yoshlarga ulardan nasihatlar olish, ularga hurmat ko'rsatish an'analari milliy qadriyatlarni saqlashda muhim rol o'ynaydi. 4. Kechikish va vaqtni qadrlash - O'zbek an'analarida vaqtni qadrlash, kelin va kuyovning do'stlarining va oila a'zolarining har birini o'z vaqtida va o'z joyida hurmat qilish kabi muhim qadriyatlar mavjud. Oilaviy munosabatlar jamiyatning mustahkamligi va farovonligining asosiy omillaridan biridir. O'zbek oilasida sevgi, hurmat, fidoyilik va yordam ko'rsatish kabi qadriyatlar juda muhimdir. Oilaviy qadriyatlar: 1. Oilaviy birlik - O'zbek oilasida bir-biriga yordam berish, birga ishlash, doimiy ravishda bir-birini qo'llab-quvvatlash asosiy qadriyatlar sifatida qaraladi. O'zbek 12 Tursunov. T. O'zbek milliy an'analari va urf-odatlarining rivojlanishi. - Toshkent: O'zbekiston milliy universiteti nashriyoti. 2015 58-b 15 jamiyatida ajralish yoki oiladagi nizolar kam uchraydi, chunki oilaviy birlik va ahillik muhimdir. 2. Hurmat va mehr - Oiladagi har bir inson, xususan, ota-ona va bola o'rtasida hurmat va mehr ko'rsatish an'anasi mavjud. Ota-ona farzandlarini har doim yaxshi tarbiya qilishga harakat qilishadi va bu odatni yosh avlodlarga ham o'rgatishadi. 3. Katta yoshdagilarga hurmat - O'zbek oilasida kattalarga hurmat ko'rsatish, ular bilan maslahatlashish, qarorlar qabul qilishda ularning fikriga e'tibor berish juda muhim hisoblanadi. 4. Bola tarbiyasi - O'zbek oilalarida farzandlarning tarbiyasiga katta ahamiyat beriladi. Oilada bola uchun hurmat, mehnatsevarlik, o'qish va yaxshi xulqni o'rgatish asosiy qadriyatlar sifatida qaraladi. 5. Kechki ovqat va oilaviy yig'ilishlar - O'zbek oilasida kechki ovqatni birgalikda o'tkazish, oilaviy yig'ilishlar, o'zaro suhbatlar va farzandlar bilan vaqt o'tkazish an'analari muhimdir. 13 Milliy an'analar va oilaviy munosabatlar o'rtasidagi aloqalar: Milliy an'analar va oilaviy munosabatlar o'rtasida o'zaro bog'liqlik mavjud. Oilaviy an'analar ko'pincha milliy an'analarga asoslanadi va ularning davomiyligini ta'minlaydi. Oiladagi hurmat, mehr, bir-biriga yordam berish kabi qadriyatlar milliy qadriyatlar bilan chambarchas bog'liq bo'lib, jamiyatning ahil va tartibli bo'lishini ta'minlaydi. 2.2 Zamonavuy jamiyatda milliy an’analar o‘zgarishi va dolzarbligi. Zamonaviy jamiyatda milliy an’analar o‘zgarishi va dolzarbligi haqida gapirganda, bir qancha muhim jihatlarni ko‘rib chiqish mumkin. Milliy an’analar — bu har bir millatning o‘ziga xos tarixi, madaniyati va qadriyatlarini aks ettiruvchi odatlar, urf-odatlar va marosimlardir. Ular o‘ziga xosligini va kimligini saqlashda muhim ahamiyatga ega. Ammo, zamonaviy jamiyatda texnologik rivojlanish, globalizatsiya va madaniyatlararo aloqalar natijasida milliy an’analar o‘zgarishi, yangi shakllar olishiga ham sabab bo‘lmoqda. Zamonaviy jamiyatda milliy an’analar o‘zgarish va rivojlanish 13 Tashkenteva. F. O'zbek oilaviy qadriyatlari va ijtimoiy muhit. Toshkent: Akademnashr. 2010 16 jarayonidan o‘tmoqda. Globalizatsiya, texnologik o‘zgarishlar va ijtimoiy transformatsiyalar milliy an’analarni o‘zgartirishi mumkin. Biroq, milliy an’analar hali ham o‘z ahamiyatini saqlab qolmoqda va jamiyatda o‘zgaruvchan sharoitda yangi shakllarda rivojlanmoqda. Milliy an’analar o‘zgarayotgan zamonaviy jamiyatda yoshlarning o‘zgaruvchan qarashlari va global madaniyatning ta’siri sezilmoqda. Ko‘p hollarda, yoshlar o‘z milliy madaniyatini saqlashga intilishadi, ammo global madaniyatdan ham ilhom olishadi. Shuningdek, milliy bayramlar va an’analar yoshlar orasida ko‘proq yoshartirilgan va zamonaviy shakllarda mavjud. O‘zbekistonda Navro‘z bayrami keng nishonlanadi. Biroq, yoshlar bu bayramni o‘zgacha tarzda, zamonaviy texnologiyalarni va global tendensiyalarni hisobga olgan holda nishonlashmoqda. Bu milliy an’analar bilan zamonaviylikning uyg‘unlashuvi namunasidir. Zamonaviy jamiyatda milliy an’analarning o‘zgarishiga bir qancha narsalar sabab bo‘lmoqda. Bularga quyidagilar kiradi: 1. Globalizatsiya va uning ta'siri. Globalizatsiya jarayonida turli mamlakatlar o‘rtasida madaniyatlar o‘zaro aloqada bo‘lmoqda. Internet, ommaviy axborot vositalari va xalqaro sayohatlar orqali bir-birining madaniyatiga ta’sir o‘tmoqda. Natijada, ba’zi milliy an’analar kamayishi yoki o‘zgarishi mumkin. Masalan, ko‘plab yoshlar orasida global moda, musiqa, kino va televizion dasturlarni iste’mol qilishda umumiylik paydo bo‘lgan. Shunday qilib, ayrim milliy kiyimlar, urf-odatlar va hatto taziyaviy marosimlar zamon bilan eskiroq va yangi shakllarga kirib boradi. 14 Misol: Koreys k-pop madaniyati dunyo bo‘ylab tarqalib, bir qancha yoshlar tomonidan qadrlanadi. Bu jarayon koreys tilini va madaniyatini global miqyosda mashhur qilishga yordam beradi. Ammo, ba'zi an’analar, masalan, mahalliy raqslar yoki milliy kiyimlar o‘z ahamiyatini yo‘qotib boradi. Globalizatsiya jarayonida o‘zgarayotgan milliy an’analar ko‘p holatlarda jamiyatlar o‘rtasida madaniy almashinuvga olib keladi. Boshqa mamlakatlar bilan aloqalar o‘stishi, yangi g‘oyalar va turli madaniyatlarning ta’siri natijasida milliy 14 Xoshimov. A. Globalizatsiya va milliy an'analar. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi.2021 17 an’analar yangi shakllarga kiradi. Bunday o‘zgarishlar, ayniqsa, yoshlar orasida sezilarli. Internet va media orqali tarqalgan global tendensiyalar, odatda, milliy an’analar bilan to‘qnashadi. 15 O‘zbekiston va boshqa o‘rta osiyo mamlakatlarida milliy bayramlar va an’analarga yangiliklar kiritilmoqda. Masalan, Navro‘z bayramida shirinliklar va milliy kiyimlar yangilanishi, lekin asosiy marosimlar va ma'nolar o‘zgarishsiz qolishi kuzatiladi. 2. Texnologiyalarning roli. Texnologiyalar jamiyatga katta ta’sir ko‘rsatmoqda. Internet va mobil telefonlar orqali axborotning tez tarqalishi an’anaviy hayot tarziga ta’sir qilmoqda. Keng tarqalgan ijtimoiy tarmoqlar orqali yangi qadriyatlar, o‘ziga xosliklar va g‘oyalar joriy bo‘lyapti. Bu, o‘z navbatida, milliy an’analar va urf-odatlar bilan bog‘liq ba'zi qarashlarni yangilashga olib keladi. Misol: O‘zbekistonda yoshlar orasida "TikTok" kabi ijtimoiy tarmoqlarda raqslar va qo‘shiqlar mashhur bo‘lmoqda. Bu, o‘zbek an’analari bilan bog‘liq yangi ko‘rinishlarni yaratadi, ammo ba'zi odatlar va urf-odatlar eski shaklida qolmoqda. 3. Milliy an’analar va milliy identifikatsiya. Zamonaviy dunyoda milliy an’analar faqatgina o‘tmishni saqlab qolish uchun emas, balki o‘ziga xoslikni, milliy identifikatsiyani saqlash uchun ham zarur. Shuning uchun, har bir millat o‘z an’analarini rivojlantirib, global dunyoda raqobatbardosh bo‘lishga intiladi. Shuningdek, an’anaviy taomlar, musiqalar, kiyimlar va marosimlar o‘zgarib, zamonaviy hayotga moslashadi. Misol: O‘zbekistonning an'anaviy oshxonasidagi "palov" yoki "somsa" kabi taomlar hali ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan. Shuningdek, milliy bayramlar va marosimlar, masalan, Navro‘z, yoshlar orasida qadrlanib, yangi shakllarda nishonlanadi. 4. An'analar va zamonaviylik o'rtasidagi muvozanat. Zamonaviy jamiyatda milliy an’analar o‘zgarishlar jarayonidan o‘tayotgan bo‘lsa-da, ularni to‘liq inkor etish yoki unutish ham noxush oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shuning uchun, milliy an’analar va zamonaviylik o‘rtasida muvozanatni topish zarur. Milliy qadriyatlarni saqlagan holda, zamonaviy talablar va yangi yo‘nalishlarga moslashish juda muhimdir. Misol: "Yangi yil" bayrami butun dunyoda keng tarqalgan bo‘lib, ayrim millatlar uni o‘z 15 Saidov.M. Globalizatsiya jarayonida milliy an'analar: O'zbekistondagi holat. Toshkent: Fan va texnologiya.2020 18 an'analariga mos tarzda nishonlamoqda. Masalan, O‘zbekistonda Yangi yilni yangi an’analarga moslab o‘tkazish, milliy taomlar va marosimlar bilan to‘ldirilgan holda amalga oshiriladi. Zamonaviy jamiyatda milliy an’analar o‘zgarish jarayonidan o‘tayotgan bo‘lsa- da, bu jarayonni to‘g‘ri yo‘naltirish va milliy kimlikni saqlash juda muhimdir. Globalizatsiya va texnologik o‘zgarishlar milliy an’analarni yangilashga olib kelmoqda, ammo ularni saqlash va rivojlantirish ham zarur. Shunday qilib, milliy an’analar va zamonaviylikni uyg‘unlashtirish orqali, jamiyatlar o‘z madaniy merosini saqlab qolgan holda, yangi imkoniyatlarga yo‘l ochadilar. 16 Hozirgi kunda milliy an’analarni saqlash va rivojlantirish zarur. Milliy an’analar jamiyatning madaniy merosi sifatida muhim ahamiyatga ega. Biroq, zamonaviy dunyo sharoitida bu an’analarni saqlash va rivojlantirish kerak. Milliy an’analar faqatgina tarixiy yodgorlik sifatida qolmasligi kerak, balki ularni yangilab, zamon talablariga moslashtirish muhimdir. Shu bilan birga, an’anaviy qadriyatlar va madaniyatni saqlash uchun jamiyatda ijtimoiy va siyosiy qo‘llab-quvvatlash zarur. O‘zbekistonda milliy an’analar va qadriyatlarni saqlash maqsadida turli madaniy tadbirlar, festival va ko‘rgazmalar tashkil etilmoqda. Masalan, "O‘zbekistonda Madaniyat va San'at yili" kabi tashabbuslar milliy an’analarni rivojlantirishga qaratilgan. Hozirgi kunda milliy an’analarni saqlash va rivojlantirish uchun bir qancha muhim qadamlar amalga oshirilishi zarur. Bu jarayon jamiyatning madaniy va ijtimoiy taraqqiyotiga hamda milliy identifikatsiyaning mustahkamlanishiga yordam beradi. Quyida milliy an’analarni saqlash va rivojlantirish uchun amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan ba'zi muhim chora-tadbirlarni ko‘rib chiqamiz: 1. Ta'lim tizimini takomillashtirish. Milliy an’analarni saqlash va rivojlantirishda ta'lim tizimi juda muhim rol o‘ynaydi. O‘quvchilarga va talabalar uchun milliy madaniyat, adabiyot, til va san’atni o‘rgatish orqali ular o‘z milliy merosiga hurmat bilan qarashni o‘rganadilar. Shuning uchun ta'lim dasturlariga milliy qadriyatlarni kengroq kiritish, maxsus kurslar va darsliklar yaratish zarur. 16 Karimov. I. Milliy qadriyatlar va zamonaviy jamiyat. Toshkent: O‘zbekiston matbuoti.2019 19  Ta'limda milliy adabiyot va san'atni o‘rgatish : Maktab va universitetlarda milliy adabiyot, tarix, musiqa, va san'atni o‘rgatish orqali yoshlarni o‘z milliy madaniyatini tushunishga va qadrlashga yo‘naltirish zarur.  Milliy tilni rivojlantirish : Milliy tilni o‘rgatish va uni jamiyatda keng tarqatish orqali milliy an’analarni saqlash va ularni kelajak avlodlarga yetkazish muhimdir. O‘zbekistonda o‘quv dasturlariga milliy tarix va adabiyotni kengroq kiritish orqali yoshlarni milliy qadriyatlar va an’analar bilan tanishtirish. 2. Madaniy tadbirlar va festival tashkil etish. Madaniy tadbirlar, festival va ko‘rgazmalar milliy an’analarni targ‘ib qilish uchun ajoyib imkoniyat yaratadi. Bu kabi tadbirlar xalqning tarixiy va madaniy merosini saqlashga yordam beradi va jamiyatda milliy birlikni mustahkamlashga olib keladi.  Navro‘z, Xalqaro tanishuv kunlari kabi milliy bayramlar : Ushbu bayramlar va marosimlar orqali milliy an’analarni yanada rivojlantirish mumkin. Milliy taomlar, musiqa, raqs va xalq amaliy san'ati ko‘rgazmalari tashkil etilishi zarur.  Yoshlar festival va forumlari : Yoshlarni milliy qadriyatlar bilan tanishtirish, ularni yangicha yondashuvlar bilan ta’minlash maqsadida turli yoshlar festival va forumlarini o‘tkazish lozim. O‘zbekistonda har yili o‘tkaziladigan "Navro‘z" bayrami yoki "O‘zbek san’ati" festivallari milliy an’analarni rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. 3. Milliy san'at va hunarmandchilikni qo‘llab-quvvatlash. Milliy san'at, hunarmandchilik va xalq amaliy san'ati milliy an’analarining ajralmas qismidir. Ularni saqlash va rivojlantirish orqali milliy madaniyatni dunyo miqyosida tanitish mumkin.  Xalq amaliy san'ati va hunarmandchilikni tiklash : Milliy kiyimlar, to‘qimachilik, kulolchilik, zargarlik kabi hunarmandchilik turlarini rivojlantirish va ularni yoshlar orasida o‘rgatish lozim.  Madaniy markazlar va ustaxonalarda ishlash : San'atkorlar va hunarmandlarni qo‘llab-quvvatlash, ularning ishlarini targ‘ib qilish, shuningdek, yangi san’at asarlarini yaratishda yordam berish zarur. 20 O‘zbekistonning Samarqand va Buxoroda joylashgan madaniy markazlarida xalq san'ati va hunarmandchilik ko‘rgazmalarini o‘tkazish. 4. Milliy an’analarni zamonaviylik bilan uyg‘unlashtirish. Milliy an’analarni saqlashda ularni zamonaviy jamiyatga moslashtirish muhimdir. An’anaviy elementlarni zamonaviy hayot tarziga kiritish, yoshlar va zamonaviy texnologiyalar bilan uyg‘unlashtirish orqali milliy merosni yangilash mumkin.  Texnologiyalarni qo‘llash : Milliy san’atni va madaniyatni targ‘ib qilish uchun raqamli texnologiyalarni qo‘llash zarur. Internetda milliy musiqalar, tasviriy san'at va boshqa madaniy meroslarni taqdim etish orqali global miqyosda tarqatish mumkin.  Moda va dizaynni milliy an’analar bilan uyg‘unlashtirish : Milliy kiyim va dizaynlarni zamonaviylashtirish orqali ular yoshlar orasida mashhur bo‘lishi mumkin. O‘zbekistonlik dizaynerlar milliy elementlardan ilhomlanib, zamonaviy kiyim kolleksiyalarini yaratish, masalan, milliy naqshlar va o‘zbek matolaridan foydalangan holda. 5. Siyosiy qo‘llab-quvvatlash va qonunlar ishlab chiqish. Milliy an’analarni saqlash uchun davlat darajasida qo‘llab-quvvatlash va maxsus qonunlarni ishlab chiqish kerak. Bu jarayon milliy madaniyatning mustahkamlanishiga yordam beradi.  Madaniy merosni himoya qilish : Milliy an’analarni, tarixiy yodgorliklarni va madaniy merosni himoya qilishga qaratilgan qonunlarni ishlab chiqish va ularni joriy etish zarur.  Madaniy diplomatiya : Milliy madaniyatni dunyo miqyosida tanitish, xalqaro platformalarda o‘zbek madaniyatini targ‘ib qilish orqali milliy an’analar kengroq auditoriyaga yetkazilishi mumkin. O‘zbekiston hukumati tomonidan milliy madaniyat va tarixiy yodgorliklarni saqlashga doir maxsus dasturlar va qonunlarni ishlab chiqish. 6. Ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish. Ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlar milliy an’analarni saqlash va targ‘ib qilishda 21 katta rol o‘ynaydi. Bu platformalarda milliy meros, san’at va madaniyatni keng tarqatish mumkin.  Milliy an’analar haqida ma’lumot tarqatish : Televizion dasturlar, radioeshittirishlar, bloglar va ijtimoiy tarmoqlarda milliy an’analar haqida kontent yaratish va uni yoshlar orasida tarqatish zarur.  Targ‘ibot va reklama : Milliy an’analar, madaniy tadbirlar va san'atni ommalashtirish maqsadida turli reklama va targ‘ibot kampaniyalarini o‘tkazish. O‘zbekistondagi ijtimoiy tarmoqlarda milliy an’analar, taomlar, festivallar haqida muntazam ravishda ma’lumotlar berish. Milliy an’analarni saqlash va rivojlantirish uchun ta'lim tizimini mustahkamlash, madaniy tadbirlarni tashkil etish, san’at va hunarmandchilikni qo‘llab-quvvatlash, zamonaviy texnologiyalarni qo‘llash, siyosiy qo‘llab-quvvatlash va ommaviy axborot vositalaridan samarali foydalanish kabi chora-tadbirlar zarur. Bu chora-tadbirlar orqali milliy madaniyat va an’analar saqlanib qolmay, balki zamonaviy jamiyatda o‘z ahamiyatini yanada oshiradi. 22 Xulosa "Ishbilarmonlik odobi va milliy an'analar: muvofiqlik muammosi" mavzusi bugungi kunda juda dolzarb hisoblanadi. Globalizatsiya, madaniyatlararo aloqalar va iqtisodiy integratsiya jarayonlarida ishbilarmonlik odobi va milliy an'analar o'rtasidagi muvofiqlik va muammolar tez-tez yuzaga keladi. Boshqa madaniyatlar va an'analar bilan aloqada bo'lganida, har bir jamiyatning o'ziga xos odob-axloq qoidalari va ishbilarmonlik munosabatlari o'rtasida ziddiyatlar yoki moslashish jarayonlari kuzatilishi mumkin. Ishbilarmonlik odobi va milliy an’analar jamiyatda bir-birini to‘ldiradi va o‘zaro bog‘liqdir. Ishbilarmonlik odobi har bir insonning ijtimoiy va professional hayotidagi axloqiy xulq-atvorini shakllantirsa, milliy an’analar oiladagi, jamiyatdagi va ish joyidagi qadriyatlarni belgilaydi. Zamonaviy jamiyatda, globalizatsiya va texnologik o‘zgarishlarga qaramay, milliy an’analar o‘z ahamiyatini saqlab qolmoqda, ammo ular o‘zgarib, yangilanmoqda. Jamiyatda milliy an’analarni saqlash va rivojlantirishga intilish, global madaniyatning ta’siriga qarshi turish, shuningdek, madaniyatlararo farqlarni tushunish va hurmat qilish jamiyatni barqaror rivojlantirishga hissa qo‘shadi. Shuning uchun, milliy an’analarni saqlash va rivojlantirish, zamonaviy jamiyatda ularning dolzarbligini ta’minlash muhim ahamiyatga ega. Ishbilarmonlik odobi va milliy an’analar o‘rtasidagi muvofiqlik muammosi zamonaviy jamiyatda juda muhim masala bo‘lib qolmoqda. Madaniyatlararo farqlarni tushunish va hurmat qilish, o‘zaro moslashuvchanlik va ijobiy muloqot muammolarni bartaraf etishga yordam beradi. Ishbilarmonlik va milliy an’analar o‘rtasidagi muvofiqlikni ta'minlash jamiyatning barqaror rivojlanishi 23 uchun muhim omil hisoblanadi. "Ishbilarmonlik odobi va milliy an'analar: muvofiqlik muammosi" mavzusi bugungi globalizatsiya va madaniyatlararo aloqalar davrida nihoyatda dolzarb masalalardan biridir. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. Hofstade G. “Culture and Organizations Software of the Mind”. Mc Graw- Hill, 1997 46-p 2. Lewis R.D. “When cultures Collide: Leading Across Cultures”. Nicholas Brealey Publishing, 2006 32-p 3. Meyer. E. The Culture Map: Breaking Through the Invisible Boundaries of Global Business. PublicAffairs. 2015 4. Hofstade G. “Culture and Organizations Software of the Mind”. Mc Graw- Hill, 1997, 45-p 5. Trompenaars, 1994, 85-p 6. Livermore. D. Leading with Cultural Intelligence: The New Secret to Success. AMACOM 2010 7. Toshqulov. J Yusupova. N Islomda oila huquqi.– Toshkent.: “Toshkent islom universiteti”, 2015. 161-b 8. Mirziyoyev. Sh.M Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz. “O‘zbekiston”, 2016. 486-b 9. Mirziyoyev. Sh. M Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz. “O‘zbekiston”, 2016. 486-b 10. Abdurauf Fitrat. Oila. Toshkent.: Ma’naviyat, 1998. 8 -b 24 11. Mirziyoyev. Sh. M Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz.Òzbekiston 2016. 486-b 12. Tursunov. T. O'zbek milliy an'analari va urf-odatlarining rivojlanishi. Toshkent: O'zbekiston milliy universiteti nashriyoti.2015 58-b 13. Tashkenteva. F. O'zbek oilaviy qadriyatlari va ijtimoiy muhit. Toshkent: Akademnashr. 2010 14. Xoshimov. A. Globalizatsiya va milliy an'analar. Tashkent: O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi. 2021 15. Saidov. M. Globalizatsiya jarayonida milliy an'analar: O'zbekistondagi holat. Toshkent: Fan va texnologiya. 2020 16. Karimov. I. Milliy qadriyatlar va zamonaviy jamiyat. Toshkent: O‘zbekiston matbuoti. 2020 25

MUNDARIJA

Kirish

I BOB. ISHBILARMONLIK VA MILLIY AN’ANALAR TUSHUNCHASI Ishbilarmonlik odobining asosiy tamoyillari va qoidalari

Ishbilarmonlik odobi va madaniyatlararo farqlar

II BOB. MILLIY AN’ANALAR VA UNING JAMIYATDAGI ROLI

2.1 Milliy an'analar va oilaviy munosabatlar

2.2. Zamonaviy jamiyatda milliy an’analar o‘zgarishi va dolzarbligi

XULOSA

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

Купить