Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1.9MB
Покупки 0
Дата загрузки 23 Сентябрь 2019
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Философия

Продавец

Bohodir Jalolov

Карама – каршилик бирлиги конуни хакида

Купить
 1.Ривожланиш, тараккиётнинг хусусиятлари.  2.Тараккиётда микдор ва сифат узгаришлари бирлиги.  3.Тараккиётда карама - каршиликлар бирлиги ва кураши .  Таянч тушунча ва иборалар : карама – каршиликлар бирлиги ва кураши конуни, тафовут, зиддият, тукнашув, карама – каршиликлар бирлиги ва кураши, зиддият турлари .  Карама – каршиликлар бирлиги ва кураши конуни диалектика конунлари ичида марказий уринни эгаллайди. Бу конунга мувофик хар бир нарса бир – бири билан узвий алокада булган ва бири иккинчисини истисно этувчи карама – карши томонларга, кучларга эга. Бу карама – карши томон ва кучлар уртасидаги кураш тараккиётининг манбаини ифодалаб, эскининг йуколиши ва янгининг пайдо булишига олиб келади.  Карама – каршиликлар борлиги ва кураши конуни билиш жараёнида хам уз ифодасини топади. Маълумки, билиш жараёни бир – бирига узвий боглик булган хиссий ва рационал билишдан иборатдир. Хиссий билиш оркали инсон нарса ва ходисаларнинг факат ташки томонлари ва хусусиятлари тугрисида маълумот олади, мавхум тафаккур оркали эса уларнинг ички муносабатларини белгиловчи конуниятларни билади. Бу ерда хиссий ва рационал билиш бир жараённинг икки ажралмас, аммо бир – биридан фарк килувчи мухим томонларидир.  Карама – карши томонларнинг бирлиги нисбий, уткинчи хусусан узига хос зиддиятлар мавжуд. Ишлаб чикариш билан истеҳмол ишлаб чикарувчи кучлар билан ишлаб чикариш муносабатлари ижтимоий борлик билан ижтимоий онг уртасидаги зиддиятлар ижтимоий зиддиятлардан хисобланади.  Маълумки, нарсалар турли – тумандир. Хамма томонлари билан айнан ухшаш булган икки нарсанинг узи йук. Нарсаларнинг тафовут даражаси хам бир хил эмас: мухим ва номухим тафовутлар мавжуд.  Нарса ва ходисалардаги тафовутлар карама – каршиликлар асосини ташкил этади. Карама – каршиликлар деб шунга айтиладики, табиатдаги нарса ва ходисаларга мавжуд булган томонлар, хоссалар ва йуналишлар бир – бирини инкор килади, бир вактнинг узида бир – бирини такозо килади. Масалан, магнитдаги шимолий ва жанубий кутблар , электрнинг манфий  Нарса ва ходисаларнинг карама – карши томонлари уртасидаги муносабат зиддият деб аталади. Тукнашув тушунчаси зиддиятдан фаркли уларок, нарса ва ходисаларнинг карама – карши томонлари кескинлашиб, уларнинг эски чегарадан биргаликда яшаши мумкин булмай колган холатини белгилайди. Зиддиятлар хамма вакт хам тукнашув билан тугамай, балки алохида шароитлардагина шундай холда булиши мумкин. Мана мана шу реал муносабатлар карам-каршиликлар бирлиги ва кураш конунида акс этиб, диалектиканинг мохияти ва магзини ташкил этади.  Хамма нарса ва ходисалар ички зиддиятларга ва бир-бирига карама-карши булган томонларга эга.  Куёш системаси хам карама-каршиликлар бирлигининг мураккаб намуналаридан хисобланади. Сайёралар системасининг маркази хисобланган куёш билан бошка сайёралар уртасида шундай алокадорлик мавжудки, бу алокадорлик марказга интилувчи тортиш кучи ва марказма кочувчи – итарилувчи кучлар таҳсирида юзага келади. Шу карама-карши кучлар уртасидаги кураш куёш ситемасининг яшаши ва ривожланишининг асосий конуниятларини белгилайди.  Агар атомни олсак, бир атом моддаси хам, аввало, мусбат ва манфий электр зарядлари, протон ва электрон каби мураккаб карама-карши томонларининг йигиндисидир. Атом ядросининг узида тортилиш ва итарилиш каби каби карама- карши кучлар мавжуддир.  Органик дунёдаги ривожланишни хам карама- каршиликлар курашишисиз тасаввур килиш кийин. Хаётнинг узи шундай карама-карши жараёндирки, бундай хусусиятга эга булиши билан бирга улар уртасидаги кураш мутлакдир. Давр утиши билан курашнинг баҳзи аник шакллари билиш жараёнида хам уз ифодасини топади. Маълумки, билиш жараёни бир – бирига узвий боглик булган хиссий ва рационал билишдан иборатдир. Хиссий билиш оркали инсон нарса ва ходисаларнинг факат ташки томонлари ва хусусиятлари тугрисида маълумот олади, мавҳум тафаккур оркали эса уларнинг ички муносабатларини белгиловчи конуниятларни билади. Бу ерда хиссий ва рационал билиш бир жараённинг икки ажралмас, аммо бир – биридан фарк килувчи мухим томонларидир.  Карама – карши томонларнинг бирлиги нисбий, уткинчи хусусиятга эга булиши билан бирга улар уртасидаги кураш мутлакдир. Давр утиши билан курашнинг баҳзи аник шакллари йуколиши мумкин, аммо карама – карши томонлар уртасидаги кураш хар доим булган ва булаверади. Шу билан бир каторда, карама – карши томонлар тараккиёт давомида турли хил вазифани бажаради. Карама – каршиликнинг мутаасиб томони нарса ва ходисани кандай булса, шундайлигича саклаб колишга интилса, илгор томони уни узгартиришга, ёки уни барбод килиб янгисини вужудга келтиришга харакат килади.  Карама – каршиликлар хакида Форобийнинг фикри алохида эҳтиборга молик. Форобийнинг фикрича факат Оллохнинг шериги йук, шунинг учун илк борликнинг зидди булиши хам мумкин эмас. Лекин бошка хар бир нарса карама – карши харакатда булади. “Карама – карши булган хар бир нарса, бирга булса, - дейди Форобий – у албатта, бузилишга ва уз йули айнашга олиб келади. Зидларнинг хар бирининг табиати шундай булади, улардан бирининг кай ерда булишидан катҳи назар бирининг йуклиги, иккинчисининг борлигини такозо этади. Зидди булиши мумкин булган хар бир нарсада ахвол шундайдир”.  Диалектик зиддиятлар ички ва ташки, асосий ва асосий булмаган, антогонистик ва ноантогонистик, умумий ва хусусий, зарурий ва тасодифий, имконийлик ва хакакийлик шаклларида иборатдир.  Нарса ва ходисаларнинг харакат мохиятидан келиб чикадиган зиддиятларга ички зиддият деб аталади. Ташки зиддиятлар деб турли нарса ва ходисалар уртасидаги карама – каршиликларга айтилади.  Зиддиятларни ички ва ташки зиддиятларга булиш нисбийдир, чунки улар бир – бирига утиб туради. Маълум бир зиддият бошка нарса ва ходисага нисбатан ички ёки бошка бир муносабатда ташки зиддият булиб колиши хам мумкин. Диалектика ички ва ташки зиддиятларнинг бирлигини хисобга олиш билан бирга, уларнинг тараккиётидаги урнига бахо беришда хар томонлама ёндашишни талаб килади.  Метафизиклар факат ташки зиддиятларни тан олиб,  Асосий зиддиятлар деганда ходисанинг мавжудлиги ва ривожланиши вужудга келиши ва йук булиши ёки янги сифатнинг тугилишини уз ичига оладиган энг чукур мохиятини ифодалайдиган зиддиятлар тушунилади.  Асосий ва асосий булмаган зиддиятлардан бош ва бош булмаган иккинчи даражали зиддиятларни фарклаш лозим. Бош зиддиятлар деб ривожланишнинг у ёки бу боскичининг мохиятини белгилаб берадиган зиддиятларга айтилади. Ходисалар тараккиёти боскичида бош ва бош булмаган зиддиятлар урин алмашиши, яҳни бир шароитда бош булган зиддият янги бир шароитда бош булмаган зиддиятга айланиши хам мумкин.  Зиддиятлар уз хусусияти жихатдан антагонистик ва ноантагонистик булиши мумкин. Жамиятда антагонистик зиддиятлар бир – бирига карама – карши булга синфлар, табакалар уртасидаги муносабатлардан келиб чикиши мумкин. Бундан келиб чикиб антагонистик зиддиятларни факат синфий муносабатларга хос деган хулоса чикариш нотугри. Тарихий тажриба шуни курсатяптики, бундан зиддиятлар жамиятнинг барча томонларида намоён булиши мумкин. Улар факат синфий негизда эмас, балки этник, миллий, диний, иркий ва шунга ухшаш негизларда хам вужудга келиши эхтимоли бор. Бундан антогонистик зиддиятлар жамият ва алохида шахслар уртасида, турли давлатлар, ижтимоий – сиёсий системалар, сиёсий партиялар ва оммавий харакатлар уртасида хам пайдо булиши мумкин.  Антогонистик зиддиятларнинг мухим хусусияти уларни хал этишда мавжуд холатни бузишга олиб келадиган воситаларни куллашдадир. Худди мана шундай кенг маҳнодаги антагонистик зиддиятлар бугунги кунда мавжудлиги хакида турли худудлардаги холатлар гувохлик беради.  Ижтимоий хаётдаги ноантагонистик зиддиятларга туб манфаатлар ва максадлари умумий булган табакалар, ижтимоий кучлар уртасидаги муносабатлар, шахар билан кишлок, аклий мехнат билан жисмоний мехнат уртасидаги мавжуд булган тафовутлар ва бошкалар мисол була олади. Уларни бартараф килиш хам антагонистик зиддиятлар сингари кураш асосида амалга оширилади, лекин бу кураш шакли, хусусияти жихатдан бошкачарокдир. Ноантагонистик зиддиятлар синфий тукнашувлар, инкилоб шаклида булиб, балки эски сифат элементларининг секин – аста йуколиб бориши  Зиддиятлар хилма – хил шаклларда бартараф этилиши мумкин. Улардан бири эскининг емирилиб, янгининг карор топишидир, яҳни халк хужалиги, иктисодиётнинг эсади. Маълум бир зиддият бошка нарса ва ходисага нисбатан ички ёки бошка бир муносабатда ташки зиддият булиб колиши хам мумкин. Диалектика ички ва ташки зиддиятларнинг бирлигини хисобга олиш билан бирга, уларнинг тарккиётидаги урнига бахо беришда хар томонлама ёндошишни талаб килади.  Инкорни – инкор ривожланишининг маълум бир даврини тугаллайди, лекин у шу билан бирга кейинги харакат учун бошлангич нукта булиб хизмат килади. Иккинчи инкор харакатнинг шарт – шароитларини ифодалайди. Куриниб турибдики, инкор тушунчаси даврни хам ифодалайди. Бу давр шундан иборатки, маълум жараённинг тугалланиш боскичи янги диалектик давр учун бошлангич нукта булиб колади ва шундай хол чексиз давом этади. Бир муносабатда синтез булган нарса бошка муносабатда янги ривожланишининг бошлангич нуктасидан иборат булади.  Диалектик тараккиёт тугри чизикли харакат булмай балки аста – секин кутарилиб, кенгайиб боратдиган, бир – бири билан умумий ворислик йули билан богланган юксак боскичда бошлангич нукта жихатини уз ичига оладиган бурама харакатдан иборат.  Тараккиёт айрим холларда куйига караб боради. Бунга моддий тизимларнинг емирилиши, материа харакатининг мураккаб шакллари оддий шаклларга утиши мисол була олади. Аммо шуни айтиш керакки, тараккиётнинг оркага кайтиши илгарилама харакатдан вактинча четлашишдир.  Ижтимоий тараккиёт жамиятнинг ривожланиши хеч качон тухтаб колмайдиган, доимо узгариш ва тараккиётда булган, ишлаб чикариш усулининг табиатидан келиб чиккан конуний ва узгартириб булмайдиган жараёндир. У вактинча булган тебраниш ва чекланишларга крамасдан ибтидоий жамоа тузумидан хозирги давргача юкорига кутарилувчи йул булиб колмокда. Ижтимоий ривожланишнинг обҳективлиги ва такрорланмаслиги бунда ёркин намоён булади. Ривожланишнинг пастдан юкорига кутарилувчи йуналишини диалектик тушуниш доиравий харакат тугрисидаги метафизик назария билан хеч кандай умумийликка эга эмас. Баҳзи бир олимлар дунёда булаётган баҳзи боскичларнинг кайтарилишини оддий эскилликка кайтиш деб хисобламокдалар.  Инглиз тарихчиси Тойинбининг таҳбирича, жамият тарихи коронги ва узаро алокада булмаган цивилизациядан иборат. Хар кандай цивилизация бир хил ривожланиш боскичларини босиб утади: бахор ва ёз, куз ва киш, ёки болалик, усмирлик, етуклик ва карилик. Тойинбининг курсатишича, хозирги замон шароитида Гарб цивилизацияси етуклик боскичидадир ва у келажакда ривожланиш хусусиятига эга. Америкалик профессор Райт эса жамият тарихи маълум бир боскичлардан, яҳни кахрамонлик асри, галаёнлик вакти ва тикланиш даврларининг шу тахлитда такрорланишидан иборат, деб тасвирлаб беради. Унинг фикрича, хозирги цивилизациядан кейин инсоният факат оркага кайтиш билан ривожланармиш.  Инкорни инкор конуни мустакиллик ва бозор иктисодиёти жараёнида руй бераётган ходисалар мохиятини илмий англашда катта ахамият касб этяпти. Янги жамиятни барпо этишга каратилган узгартиришлар хамма нарсани янгидан барпо этишни билдирмайди. Аксинча, жамиятимиз тараккиёти жараёнида эришилган ижтимоий – иктисодий, маданий, маҳнавий ютукларни саклаб колиш уларни янада бойитиб ривожлантиришдан иборатдир. Бу мазкур конуннинг талабидан келиб чикадиган мухим хулосалардан биридир.  1. Каримов И.А. Узбекистон : миллий истиклол, иктисод, сиёаст, мафкура. Т, Узбекистон» , 1993 й.  2. Каримов И.А Узбекистон сиёсий ижтимоий ва иктисодий истикболининг асосий тамойиллари. Т, « Узбекистон» , 1995 й.  3. Каримов И.А Истиклол ва маънавият. Т, 1994 й.  4. Каримов И.А Узбекистон иктисодий ислохотларни чукурлаштириш йулида. Т, 1995 й.  5. Каримов И.А Узбекистон ХХI аср бусагасида… Т, 1997 й.  6. Каримов И.А тарихий хотирасиз келажак йук. Т, 1998 й.  7. Каримов И.А Узбекистон буюк келажак сари Т, 1998 й.  8. Каримов И.А Узбекистон ХХI асрга интилмокда Т, 1999 й.  9. Каримов И.А. Хушёрликка даъват. Т, « Узбекистон» , 1999 й.  10. Миллий мафкура келажак пойдевори. Т, 2000 й.  11. Туленов Ж. , Гофуров З. Фалсафа Т, 1998 й.  12. Фалсафа курсининг айрим масалалари. Ф, 1996
Купить
  • Похожие документы

  • Argumentlarda qadriyatlarning o‘rni
  • O‘zbek etnomadaniyatining milliy g‘oya va qadriyatlar tizimidagi funksiyalari
  • Lyudvig Feyerbaxning antropologik falsafasi
  • O’zbekiston hayoti va taraqqiyotiga g’oyaviy tahdidlar, ularning ko’rinishlari va namoyon bo’lish xususiyatlari
  • Abu Xomid G'azzoliy munozara o'tqazish haqida

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha