Kasb etikasi haqida tushuncha - Юриспруденция - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Юриспруденция

Kasb etikasi haqida tushuncha

Купить

Kasb etikasi haqida tushuncha www.arxiv.uz

Kasb etikasi deganda biz nimani tushunamiz? Kasb etikasi nima uchun kerak va u qanday maqsadlarda o’rganiladi? Etika bo’yicha izohli lug’atda ushbu tushuncha ma’nosi quyidagicha: “ Kasb etikasi” (yoki kasbiy axloq) –bu odamlarning kasb faoliyatidan kelib chiqadigan o’zaro munosabatlarining axloqiy xarakterini ta’minlaydigan qonuniyatlardir”. Bunday qonuniyatlarning kelib chiqishi va rivojlanishi inson axloqi yo’nalishlaridan birini aks ettiradi, chunki ular shaxs qadrini va shaxslararo munosabatlarda odamiylikning yuzaga kelishiga yordam beradi. Axloqiy talablar umumiy bo’lishiga qaramay, ba’zi bir kasbiy faoliyatlarni olib borishda alohida xulq-atvor normalari vujudga kelmoqda. Masalan, tibbiyot xodimi o’z amaliyotidagi qiyinchiliklarga qaramasdan, insonning jismoniy va ma’naviy sog’lig’I

Hammamiz mijoz sifatida kichik do’kon yoki supermarket, qimmatbaho restoran yoki kichik kafe, kinoteatr yoki sartaroshxonalarga kirib turamiz. Va xizmat qiluvchi shaxslarning qanday munosabatda bo’lishlarini, nozik bir tarzda sezib turamiz. Bir joyda savdo xodimi kulib turib muomala qilsa, boshqqa joyda uning qo’pollik bilan javob berishining guvohi bo’lamiz. G’arb tadbirkorlarining muvaffaqiyatlari quyidagi formulaga asoslangan: Muvaffaqiyat = Kasbiy mahorat + Vijdon Vijdon haqida gapirganda, har bir xizmat ko’rsatuvchi soha xodimi quyidagi axloqiy qadriyatlarga ega bo’lishi lozim: -to’g’rilik, nazokat, vazminlik; -xushmuomalalik, xushfe’llik; -Iltifoq; -g’amxo’rlik; -rostgo’ylik, to’g’rilik va h.k. www.arxiv.uz

Bu va boshqa axloqiy sifatlar odamlar bilan bo’lgan munosabatlaringizning azloqiy xarakterini shakllantirishi va ish joyingizdagi xatti-harakatlaringizni aniqlab berishi lozim. Kasbiy etikaning asosiy maqsadi shundan iborat.To’g’rilik -odamlar bilan odob-axloq asosiga qurilgan munosabatni, xushfe’llikni, to’g’rilik esa har qanday vaziyatda o’zini tuta bilishni anglatadi. Xushmuomalalik - xulq-atvorning kundalik xususiyati bo’lib, odamlarni hurmat qilishni anglatuvchi axloqiy qadriyatdir. Xushmuomalalik-bu xulq madaniyatining elementar talabi, odamlar bilan mehr-oqibat asosida qurilgan muloqotning sharti, har qanday kishiga, agar u yordamga muhtoj bo’lsa, yordam qo’lini cho’zish, nazokat doirasida ko’zga tashlanadigan xislatlardir. Xushmuomalalik- mehmonxona xodimlarining madaniyatliligi ha

Ishbilarmon odamlarning etik tamoyillari va me’yorlari Etiket-ishbilarmonlik sohasida, odamlarning bir-birini yaxshi tushunishlari uchun muhimdir. Etiket “ imidj ” ning shakllanishida muhim vosita bo’lib xizmat qiladi. Ko’p mamlakatlarda firmaning qanaqaligini unga qo’ng’iroq qilib xodimi bilan gaplashish orqali bilishi mumkin. Bu qonuniyat nafaqat firmada, balki ko’p joylarda kuzatiladi. Qayerda etiket bo’lsa, shu yerda mehnat unumdorligi yuqori, faoliyat natijalari yuksak bo’ladi. Shuning uchun ham eng muhim qoidalardan biri: Yaxshi fe’l-atvor – Foyda keltiruvchi omildir Ishbilarmonlik etiketi - tadbirkorning axloqiy-kasbiy xulqning muhim tomonidir. Ko’p tadbirkorlarimiz chet ellik firmalar bilan ishbilarmonlik etiketini yaxshi bilmaganlari tufayli aloqa o’rnata olmaydilar. Ishbilarmonl

Madaniyatli tadbirkor - vazirni ham, kompania prezidentini ham, odddiy farroshni ham bir xil ravishda hurmat qilishi shart. Bu samimiy hurmat inson tabiatining asosiy qismiga aylanishi kerak. Axloqiy xulq asosida quyidagi axloqiy baho yotish kerak: ishbilarmon hamkor-yaxshi odam. Ishbilarmonlik etiketi mijozlar bilan bo’lgan muloqotda maxsus xulqni talab qiladi. Mijozlarga ko’rsatilayotgan har qanday xizmat turidan xulqqa oid kasbiy nozik alomatlar bor. Eng muhim tamoyil: mijoz-ofisning eng qadrdon va kutilgan mehmonidir. Ishbilarmonlik doirasida obro’-e’tibor katta ahamiyatga ega. Yaxshi obro’ qozonish juda qiyin, lekin uni yo’qotish juda ham oson. Obro’ qozonishda hamma narsa muhim: nutq madaniyati, kiyinish, xulq-atvor, ofis interyeri va h.k. Bundan har bir o’zini hurmat qiladigan kompa

Muomala madaniyati www.arxiv.uz

Odamlar bilan muomala qilish sana’ti ham har bir kishidan katta mahoratni talab qiladi. Har qanday lavozimga nomzod deb qaralayotgan odamdan bunday fazilat bo’lishi va bu fazilat har qanday sharoitda namoyon bo’ishi maqsadga muvofiqdir. Siz mehmonxonada, restoranda, kutubxonada yoki laboratoriyada ishlashingizdan qat’iy nazar, eng muhimi-o’z fikringizni aniq va ravshan ifoda eta olishingizdir. Bu esa sizning muvaffaqiyatingizga zamin yaratadi. Har bir odam o’z fikrini og’zaki yoki yozma ravishda ifodalay bilishi lozim. Sizning o’z individualingizni saqlab qolishga intilishingiz va o’zingiz tanlab olgan hamkorlaringiz bilan ishlashni xohlashingiz-sizning “jamoaning yaxshi o’yinchisiga” aylanishingizga olib keladi. Nomzodning bo’lajak lavozimga ishga o’tish maqsadida suhbatda ishtirok etishi

Kommunikatsiya Kommunikatsiya - bu odamlarning o’zaro ish faoliyatidagi bir-biri bilan bo’lgan axborot ayirboshlashuvi. Boshqacha aytganda, kommunikatsiya-bu muloqot.Masalan, agar suhbat mobaaynida ish beruvchining ko’zlariga qarashga tortinsangiz, u sizni o’ziga ishonmaydigan odam deb o’ylaydi. Muloqotlarda passiv emas, balki faol qatnashuvchi bo’lishga intiling va savol-javob qilishni o’rganing. Shu sabab bilan siz ritorika usullarini, imo ishoralarva mimikalar yordamida suhbatlashishni o’rganing, suhbat davomida o’zingiz4ni tutib turishni, xulqingiz yaxshi bo’lishini ta’minlang shunda siz qay ishda bo’lmang, qay lavozimni egallamang, sizga doim muvaffaqiyatlar hamroh bo’ladi. Kommunikatsiya Verbal Noverbal www.arxiv.uz 01180E0E 2C 32

Har qanday ma’lumotni ishoralar tizimi orqali uzatish mumkin. Bu borada verbal va noverbal kommunikatsiya turlarini ajratmoq lozim. Verbal - kommunikatsiya-bu nutq. Noverbal -nutqsiz, so’zlashuvsiz kommunikatsiyadir. Noverbal kommunikatsiya usullari nutq bilan so’zlashuvni to’ldiradi. O’rtacha olganda kishi bir kunda 30 daqiqa atrofida so’zlashadi. Verbal kommunikatsiya orqali axborotning taxminan 7% uzatiladi ( ishbilarmonlar orasida muloqotda 35% ), noverbal muloqotda esa 60% dan 70% gacha axborot uzatiladi. Shuning uchun ham, ming marotaba eshitgandan ko’ra, bir marotaba ko’rgan afzal deyishadi. Boshqacha aytganda, noverbal kommunikatsiya nutqiy so’zlashishga qaraganda ma’lumotlarga ancha boydir. www.arxiv.uz

Verbal kommunikatsiya.Ritorika Verbal kommunikatsiya -bu so’zlashish. Ritorika- notiqlik sana’ti bo’lib kishidan chuqur bilim, yuksak madaniyat va maxsus ijrochilik salohiyati(chiroyli va ta’sirchan ovozi, aniq va ravshan talaffuzi) ni talab qilgan. Miloddan avvalgi V-IV asrlarda Yunonistonda yuzaga kelib, miloddan avvalgi III-II asrlarda tizimli fan shaklini olgan. Ishbilarmonlik ritorikasi -bu samarali, tasdiqlovchi va asoslangan so’zlashuv haqidagi fan. Ritorika inson muloqotining barcha-axloqiy, hissiy, mulohazali yoki mantiqiy sohalarini qamrab oladi. Shuning uchun ritorika nafaqat tadbirkorlik maqsadlarining shakllanishida, balki odamlarning qarashlari,fikrlari, jamoalarning va jamiyat qarashlarning qaror topishida ishtirok etadi. www.arxiv.uz

Ritorikani o’rganish quyidagi amaliy masalalarni yechishga yordam beradi:  -umumiy va ishbilarmonlar orasidagi muloqot madaniyatini;  -sizni qiziqtirayotgan shaxslar, tashkilotlar va tuzilmalar bilan ishbilarmonlik munosabatlarini o’rnatish;  -muzokaralarga tayyorgarlik ko’rish va ularni muvaffiqaytli tarzda o’tkazish;  -firmaning samarali tijorat kompaniyasini tashkil etish;  -jamoada ijodiy muhitni yaratish;  -korxonada qulay psixologik muhitni yaratish;  -so’zlashuv usullari orqali boshqaruvni takomillashtirish . www.arxiv.uz

Amaliy vazifalar: 1.Vaziyatni o’rganib chiqing: boshlig’ingizga korxonangiz (restoran, mehmonxona) interyerini yangilash foydali ekanligini isbotlab berishingiz kerak. Siz qanday asosli fikrlardan foydalanasiz? Ularni qay tartibda izhor etasiz? 2.O’yin tarzidagi vaziyat. Ikkita kishi bo’lib bo’lishishingiz kerak. Biringiz- boshliq, biringiz qo’l ostidagi xodim. Qo’l ostidagi xodim o’z boshlig’iga firmani muayyan to’nalishi bo’yicha rivojlantirish haqidagi fikrlarni isbotlashi kerak. So’ngra rollar bilan almashing. 3. Amaliy topshiriq. Haridor sizdan firmangiz tovari haqida gapirib berishingizni so’radi. Siz nimadan boshlaysiz? Tovar kamchiliklari haqida aytasizmi? 4.Mantiqiy topshiriq. Ikkita yo’lovchi daryo bo’yiga kelishibdi. Daryo bo’yida bitta qayiq turibdi va qayiqda daryoning narigi

TELEFON SUHBATLARINI OLIB BORISH ETIKETI www.arxiv.uz

Kun davomida biz bir necha bor telefon go’shagini olib mijozlar-u hamkorlar, hamkasaba-yu ishbilarmonlar, do’stlar va oilamiz bilan gaplashamz, ammo bu vositadan mohirona foydalanish oson ish emas.  Telefon orqali yoqimli tarzda o’zini tanishtirish-suhbat boshlashning eng yaxshi yo’li. Bu tanishtirish iloji boricha qisqa bo’lishi va firma nomi, ismi-sharifingiz (kerak bo’lsa bo’limingiz nomi) va murojat shaklini o’zida qamrab olishi kerak, chunki qo’ng’iroq qiluvchida kim bilan gaplashayotganligi haqida aniq tasavvur hosil bo’lishi lozim.  Ism-sharifini aytgan chog’ida qo’ng’iroqni qabul qiluvchi ovoz intonatsiyasini go’yo savol berayotgandek baland qilishi kerak, chunki bu qo’ng’iroq qiluvchini o’z iltimosi yoki fikrini aytishga chorlaydi.  Agar suhbat qurish qo’lingizdan kelsa, uni mu

Yaxshi tayyorlanish-deyarli yutuqqa erishish demakdir! Telefonda gaplashishdan oldin, suhbatga chorlaydigan kishi kim bo’lishidan qat’iy nazar xursandchilik bilan telefon go’shagini oling. Narigi go’shakdagi suhbatdoshingiz yuzingizni ko’rmasa ham, chehrangizdagi tabassumni sezib turadi. Telefon orqali so’zlashuvda so’zlarni to’g’ri tanlash, ya’ni ritorika, muvaffaqiyatning faqatgina 7 % ni ta’minlaydi, qolganini esa o’zingizni tutishingiz, ovozingizning yoqimliligi hal qiladi. Telefon so’zlashuvidan so’ng oldinda yana telefon so’zlashuvi. Agar har bir kishi telefon so’zlashuvidan so’ng o’ziga baho berib, xatolarini yo’qotsa, bir necha kunlardan so’ng suhbatni juda nazokatli tarzda osongina olib boradi. Shuning uchun har doim telefon qilish yoki go’shakni ko’tarishdan oldin, qog’oz, ruchka

Telefon so’zlashuvlari davomida yoqimli ovozni shakllantirish bo’yicha maslahatlar. -Qo’shiq aytish ovozni yumshatadi va uni jarangdor qilib qo’yadi, bunday ovoz esa odamni o’ziga tortadi. Unli tovushlarni ertalab har kuni xirgoyi qiling va “I” harfidan boshlan. Bunday xirgoyi qilish yaxshi mashq bo’ladi. Baland va past ovozda birma-bir xirgoyi qilish nafaqat ovozni “moylaydi”, balki yaxshi kayfiyat ham bag’ishlaydi. -Nutq sifati tezda yomonlashishi sababli, talaffuzni yaxshilash maqsadida tishlar orasiga probirkani tirab olib gapirish mashqini amalga oshirish tavsiya etiladi. -So’zlashish paytida nafas olish haqida unutmang va nutqning tezligini o’zgarmas holda tuting. Agar siz avtojavobberuvchidan foydalansangiz. Agar telefon qilib tushish imkoni bo’lmasa, unda avtojavobberuvchidan foyda

Ammo, har doim ham qoldirilgan ma’lumot uchun 12-24 soat ichida javob berishning ilojisi bo’lmaydi. Shuning uchun ham avtojavobberuvchi kassetasida matningizni shaxsan yozib oling va telefon qiluvchi bu ma’lumotingizni eshitgach, nimg qilishi kerakligini bilsin.Masalan: “Menga bugun soat …. Dan keyin qo’ng’iroq qilishingiz mumkin”. Mijoz bilan suhbatlashganda quyidagi ifodalardan voz kechin: -“ men bilmayman ”.-Bu siz o’z ishingizni puxta bilmasligingiz haqida ta’surot yaratadi. -“ Buni qila olmaymiz ”.-Keyinchalik sizga murojaat qilishmasliklari mumkin va natijada, siz mijoz, hamkorlaringizni yo’qotasiz. - Siz….qilishingiz kerak ”.-Mijoz hech nima qilishi kerak emas. Bu ifoda tushunmovchilik va konfliktga olib kelishi mumkin. -“ Yo’q ”.- Gapingizni “yo’q” so’zidan boshlaman.Bu masala yech

Amaliy topshiriqlar: 1. Qo’ng’iroqni qabul qiling va restoraningizda oilaviy tadbirni o’tkazmoqchi bo’lgan mijoz bilan telefon suhbatini o’tkazing. 2. Qo’ng’iroqni qabul qiling va mehmonxonangizdagi mehmoning janob Shmidt bilan gaplashmoqchi bo’lgan abonent bilan suhbat qiling. Shmidt janoblari hozirgi paytda mehmonxonadan tashqarida. www.arxiv.uz

Nizolar va ularni bartaraf etish yo’llari www.arxiv.uz

Ma’lumki, odamlar o’zlarini turli hayotiy vaziyatlarda bir xil tutishmaydi. Inson suhbat mavzusi, tarzi suhbatdoshlar turlariga bog’liq holda o’zgarib turishi lozim. Ishbilarmonlik sohasida yuqori darajadagi muloqotga erishish uchun biz psixologik bilimlarga asoslangan muloqot texnologiyalridan foydalanishimiz lozim. Hamkasb, rahbariyat, mijozlar orasidagi muloqot jarayonida nizolar kelib chiqishini inobatga olish lozim, notog’ri so’zlardan foydalanish esa muloqotdagi muomalalarga, ma’lumot yo’qolishiga olib keladi. www.arxiv.uz

Bosh tortish(o’zini olib qochish). Bu xalq shakli tanlanishi sabablari quyidagicha: individ o’zining huquqlarini himoya qilishni istamaydi, qaror ishlab chiqishda ishtirok etmaydi, o’z fikrini aytishdan bosh tortadi, baxslashishni istamaydi. Buning sabablari quyidagicha: individ uchun nizoning natijasi muhim ahamiyatga ega emas, yoki vaziyatning juda og’irligi va uning bartaraf etilishi ishtirokchilarning katta kuch talab qilishi yoki individning nizoni o’z foydasiga hal qilishga kuchi yetmasligi. O’zaro kurashish. Raqobat individning o’z manfaatlari uchun faol ravishda kurashayotganligini, qo’yilgan maqsadlariga erishishda barcha vositalardan foydalanayotganligini anglatadi, ya’ni o’z hukmidan foydalanish, tazyiq o’tkazish, raqiblarni axloqiy ezish, ishtirokchilarning o’ziga bog’liqligida

Yon bosish , moslashish. Individning harakatlari raqib bilan bo’lgan munosabatlarini saqlab qolish va qo’llab- quvvatlashga qaratilgan bo’ladi va bu maqsadga erishish uchun u o’z manfaatlaridan qisma amalga oshmasligiga ham tayyor.Bu yondashuvni, odatda, individning munosabatlardagi o’zrni past darajada bo’lsa, nizoning obyekti raqib uchun ko’proq ahamiyatga ega bo’lganda kuzatamiz. Hamkorlik deganda biz individning qaror topishda faol ishtirok etishini va barcha ishtirokchilar manfaatlari hamda o’zining manfaatini qondirish maqsadida harakat qilishini nazarda tutamiz.Ishtirokchilarning ochiqdan-ochiq fikr almashishi barcha ishtirokchilarning qaror izlashda manfaatdorligi ko’zda tutiladi. Bu shakl barcha ishtirokchilarning ijobiy yondashuvini talab qiladi. Agar raqiblarning Bo’sh vaqti bo’

Kelishuvda ishtirokchilarning bir-biriga yon boshishi natijasida umumiy qarorga kelish va buning natijasida hech kim g’olib bo’lmasligi hamda mag’lub bo’lmasligi qayd etiladi. Xulqning bunday shakli- ishtirokchilarning deyarli bir xil taqsimlangan bo’lib, manfaatlari qarama- qarshi bo’lsa hamda ularning yaxshi qaror izlab topishga vaqti kam bo’lsa-yu, ammo qabul qilingan qaror vaqtinchalik hammaga ma’qul bo’lsa, qo’llaniladi. Bosh tortish va yon bosishda nizo yechimi chetga surilib qo’yiladi, nizoning o’zi esa yashirin holga o’tib qoladi. Kelishuv nizoli vaziyatni faqat qisman hal qilishi mumkin, chunki ishtirokchilar bir-biriga yon bosishadi, ammo nizoning sabablari to’la bartaraf etilmaydi. Nizolarning ijobiy natijaga ega bo’lishini bilsak ham, biz baribir ularga yo’liqmaslikka harakat q

Yaxshi tayyorgarchilik ko’rgan mehmonxona yoki restoran xodimi hech qachon quyidagi nizo vaziyatda “12ta man etilgan Tabuni”qilmaydi. • Hamkor yoki mijozni tanqidiy ravishda baholash. • Hamkor yoki mijozni yomon niyatli deb o’ylash. • O’zining intellectual yoki jismoniy ustunligini yaqqol namoyon etish. • Faqatgina hamkor yoki mijozga javobgarlikni yuklash va ularni qoralash. • Muloqot bo’yicha hamkor yoki mijoz manfaatlarini inobatga olmaslik. • Hamma narsani faqatgina o’z ko’zi bilan ko’rish. • O’zining xizmatlarini oshirib ko’rsatish. • Adolatli e’tirozli va fikr bildirishlardan jahli chiqishi, ovozni baland qilish va haqoratlash. • Hamkorning nozik tomonlariga tegib, ranjitmoq. • Hamkorga juda ko’p e’tirozlarni bildirish. • Ishni bitirib bo’lgach, “do’stlik rishtalari” ni uzib tashlash

Nizoli vaziyatdan chiqib ketish Amaliy mashg’ulot “ Djil Shpigel uzugi” ni qo’llab quyidagi vaziyatdan chiqib keting: Mehmonxonada chet ellik mutaxassis uchun F.fon Myoller xonim uchun xona buyurilgan.Fon Myoller xonim aytilgan paytda mehmonxonaga yetib keldi. Ammo shu payt personaldan hech kim uni xonasiga kuzatib qo’ymadi. Bundan tashqari xizmatkor personal vakillarining liftda o’zi bilan birga ko’tarilayotganini ko’rib hayratda qoldi. Ammo Fon Myoller xonimning haqiqiy g’azabini xonasidagi ahvol chiqardi-uning o’rni yig’ilmagan, yuvinadigan xinda yig’ishtirilmagan edi va aftidan bu yerda oldin erkak mehmon soqolini olganga o’xshardi. Chaqirilgan xizmatkor-ayol esa “xona tozalangan va mehmon kelishiga tayyor” deb turardi. Djil Shpigel uzugi www.arxiv.uz

1-qadam -ma’muriyat harakatlarining boshlanishi. Keskin javob bermaslik va “Sizning e’tirozlaringiz to’g’ri”, “Albatta, men qo’shilaman” deb javob berishi lozim. Bunday so’zlarni aytib siz tushunish va to’la ishonch muhitini yaratasiz. 2-qadam -nizoda “ammo”, “lekin” degan bog’lovchilarni ishlatmaslik lozim, chunki bu so’zlar tushunmovchilikni keskinlashtiradi. 3-qadam -isbotlash, vujudga kelgan nizoning mantiqiy tomonini ajratib olish va bunda tashkilot(mehmonxona yoki restoran) rahbariyatining ko’rsatmalari va buruqlarini asos qilib olish lozim. Bu ko’rsatma va buyruqlar mijozlar manfaatlariga xohlamagan holda tegib ketishini aytish lozim. 4-qadam -kamchiliklarni bartaraf etish uchun bir necha mumkin bo’lgan tadbirlarni taklif qilishi va mijozning bu boradagi fikrlarini eshitish lozim. M

Купить