Konsititutsiyaning yaralishi va takomillashuvi - Pedagogika - Slaydlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	3000UZS
Hajmi	96.0KB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	07 Noyabr 2026
Kengaytma	pptx
Bo'lim	Slaydlar
Fan	Pedagogika

Konsititutsiyaning yaralishi va takomillashuvi

Sotib olish

Konsititutsiyaning
yaralishi va
takomillashuvi

Reja:
1. Konsititutsiyaning yaralishigacha bo’lgan davr.
2. Konsititutsiyaning yaratilishidan maqsad.
3. Konsitutsiyaga kiritilgan o’zgarishlar.

Konsititutsiyaning yaralishigacha bo’lgan
davr.

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yaratilishi tarixi haqida so‘z yuritishdan oldin “Konstitutsiya nima?” degan savolga
javob berish maqsadga muvofiqdir.

Konstitutsiya (lotincha “Constitution” – tuzilish, tuzuk) – davlatning Asosiy qonuni. U davlat tuzilishini, hokimiyat va boshqaruv
organlari tizimini, ularning vakolati hamda shakllantirilish tartibi, saylov tizimi, fuqarolarning huquq va erkinliklari, jamiyat va
shaxsning o‘zaro munosabatlari, shuningdek, sud tizimini hamda davlat va jamiyatning o‘zaro munosabatlarini belgilab beradi.

“ Konstitutsiya” atamasi Qadimgi Rimdayoq ma’lum bo‘lgan (imperator Konstitutsiyasi deb atalgan qonun). Amir Temur
“Tuzuklar”i Sharq va Osiyo mamlakatlari sivilizatsiyasiga xos alohida shakldagi konstitutsiyaviy hujjat xususiyatiga ega bo‘lgan.
U shariat qonunlari bilan bir qatorda Markaziy Osiyo mintaqasi xalqlari taqdiriga kuchli ta’sir o‘tkazgan.

Asosiy Qonunimiz yaratilishining murakkab va muhim, ayni chog‘da sharafli solnomasiga nazar solar ekanmiz, hech shubhasiz,
O‘zbekiston Konstitutsiyasi xalqimizning mustaqillik sari uzoq yo‘ldagi izlanishlari natijasi ekaniga komil ishonch hosil qilamiz.

Avvalambor, konstitutsiyaviy “bino”ni qurishda uch ming yillik milliy davlatchilik tajribasiga tayanilgan. Bugungi O‘zbekiston
qadimgi Xorazm va So‘g‘diyona, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar, Amir Temur va Temuriylar, o‘zbek xonliklari, ma’rifatparvar
ajdodlarimiz, xalqimizning tarixiy an’analari va uning mustaqil davlat haqidagi ko‘p asrli orzusini mujassam etgan.

Qolaversa, manfaatlarimiz va intilishlarimizdan kelib chiqqan holda, Asosiy Qonunimiz Sharq va G‘arb, Janub va Shimolning 97
ta mamlakati to‘plagan ilg‘or konstitutsiyaviy tajribani hisobga olib yaratilgan.

Shu o‘rinda Suveren O‘zbekistonning birinchi Konstitutsiyasini tayyorlash, muhokama etish, qabul qilish va uning amal qilishi
yo‘lidagi 10 ta huquqiy qadamni bu boradagi eng muhim tarixiy voqealar sifatida sanab o‘tish lozim. Zotan, Konstitutsiyani
yaratish tarixi – bu mustaqillik uchun kurashning uzviy tarkibiy qismidir.


Konstitutsiyani yaratish yo‘lidagi birinchi huquqiy qadam – o‘zbek tiliga davlat tili maqomi
berilishidir.

Bu haqda gap borganda, avvalambor, 1989 yilning 21 oktabr kuni qizg‘in bahs va tortishuvlardan
so‘ng siyosiy-ma’naviy hayotimizdagi unutilmas hodisa amalga oshirilgani – milliy qadriyatlarimizning
asosiy ustunlaridan biri bo‘lgan ona tilimizga davlat tili maqomi berilgani istiqlol tarixining eng
yorqin sahifalaridan birini tashkil etishini alohida ta’kidlash o‘rinlidir.

“ O‘z ona tilini bilmagan odam o‘zining shajarasini, o‘zining ildizini bilmaydigan, kelajagi yo‘q odam,
kishi tilini bilmaydigan uning dilini ham bilmaydi, deb juda to‘g‘ri aytishadi”. “Har qaysi millat,
katta yo kichikligidan qat’iy nazar, o‘z ona tilini hurmat qiladi”.

Birinchi Prezidentimizning “O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida”, “Yuksak ma’naviyat –
yengilmas kuch” asarlarida mustaqillik arafasida o‘zbek tiliga davlat tili maqomini berish masalasida
qanday qizg‘in, ba’zida keskin va murosasiz bahslar bo‘lib o‘tgani alohida eslab o‘tilgani bejiz emas.

O‘shanday qaltis va murakkab vaziyatda, Islom Karimov haqli ravishda qayd etganidek: “og‘ir-
vazminlik bilan ish tutib, har tomonlama o‘ylab, mulohaza qilib, barcha siyosiy va ijtimoiy
guruhlarning talablarini qondiradigan, eng muhimi, xalqimiz va Vatanimiz manfaatlariga javob
beradigan yagona to‘g‘ri yo‘lni topishga erishdik”.

Shunday qilib dastavval, “Davlat tili to‘g‘risida”gi qonunda mustahkamlangan muhim huquqiy
qoidalar endilikda Asosiy Qonunimizning 4-moddasida quyidagicha muhrlab qo‘yildi:

“ O‘zbekiston Respublikasining davlat tili o‘zbek tilidir. O‘zbekiston Respublikasi o‘z hududida
istiqomat qiluvchi barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va an’analari hurmat qilinishini
ta’minlaydi, ularning rivojlanishi uchun sharoit yaratadi”.


Konstitutsiyani yaratish yo‘lidagi ikkinchi huquqiy qadam – Prezidentlik instituti ta’sis etilishi va yangi
davlat ramzlarini tayyorlash bo‘yicha komissiya tuzilishi bilan bog‘liq.

Yurtimiz hayotidagi bu g‘oyat muhim va hayajonli voqealar 1990 yilning mart oyida bo‘lib o‘tganini eslash
joiz. O‘shanda, ya’ni Mustaqilligimiz e’lon qilinishidan bir muncha vaqt oldin, o‘n ikkinchi chaqiriq Oliy
Kengashning birinchi sessiyasida sobiq ittifoq tarkibidagi respublikamizda Prezidentlik lavozimi joriy etildi,
davlat ramzlari haqidagi masala muhokama qilinib, bu borada maxsus komissiya tuzildi. Mustaqil
O‘zbekistonning birinchi Konstitutsiyasini yaratish g‘oyasi ilk bor ana shu sessiyada ilgari surildi.

Konstitutsiyani yaratish yo‘lidagi uchinchi huquqiy qadam –“Mustaqillik deklaratsiyasi”ning e’lon
qilinishidir.

O‘zbekiston Oliy Kengashi tomonidan 1990 yil 20 iyunda e’lon qilingan “Mustaqillik deklaratsiyasi”ning 8-
bandida O‘zbekiston “o‘zining taraqqiyot yo‘lini, o‘z nomini belgilaydi va davlat belgilarini (gerb, bayroq,
madhiya) o‘zi ta’sis etadi” degan qoida mustahkamlangan.

Deklaratsiyaning 12-bandida esa ushbu hujjat respublikaning “yangi Konstitutsiyasini ishlab chiqish uchun
asos” bo‘lishi qayd etilgan.

O‘shanda bunday mazmundagi hujjat sobiq ittifoq hududida birinchi bo‘lib O‘zbekistonda qabul qilingan
edi.

Konstitutsiyani yaratish yo‘lidagi to‘rtinchi huquqiy qadam –Konstitutsiyaviy komissiyaning tashkil
etilishiga borib taqaladi.

Oliy Kengash qarori bilan 1990 yil 21 iyun kuni O‘zbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti Islom
Karimov raisligida davlat arboblari, deputatlar, mutaxassislardan iborat 64 nafar a’zoni o‘zida jamlagan
Konstitutsiyaviy komissiya tuzildi va Konstitutsiya loyihasi ana shu komissiya tomonidan 2 yildan ortiq vaqt
mobaynida tayyorlandi.


Birinchi Prezidentimiz Konstitutsiyaviy komissiya ish boshlashi bilan mamlakatimizning o‘ziga xos
jihatlarini va xususiyatini munosib ravishda aks ettiradigan, xalqaro standartlarga to‘liq javob beradigan,
jahon tajribasini, demokratiya va eng rivojlangan mamlakatlar konstitutsiyaviy qonunchiligi erishgan
yutuqlarni inobatga oladigan Asosiy Qonun loyihasini tayyorlashga bevosita rahbarlik qildi.

Ushbu vazifalarni amalga oshirishda Birinchi Prezidentimiz buyuk davlat va jamoat arbobi, iste’dodli
siyosiy yetakchi sifatida namoyon bo‘ldi. Shu ma’noda, O‘zbekiston Konstitutsiyasining tashabbuskori,
ilhomlantiruvchisi va asosiy muallifi mamlakat Prezidenti hisoblanadi.

Binobarin, taqdir Islom Karimov zimmasiga jamiyatni yangilash, o‘tish davrining murakkab sharoitida
davlatimizni ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, davlat-huquqiy va ma’naviy-ma’rifiy jihatdan rivojlantirishning
pishib yetilgan muammolarini hal qilish, jumladan, bo‘lajak mustaqil yurt Konstitutsiyasini yaratish kabi
tarixiy vazifalarni yuklagan edi.

Konstitutsiyani yaratish yo‘lidagi beshinchi huquqiy qadam – Birinchi Prezidentimizning Hindistonga 1991
yilgi tashrifi bilan chambarchas bog‘liq.

Aytish kerakki, Birinchi Prezidentimiz Islom Karimovning 1991 yil 17-19 avgust kunlari “Hindiston
Respublikasiga rasmiy tashrifi O‘zbekiston Prezidentining xorijga qilgan birinchi mustaqil – tarixiy tashrifi
edi”. Yurtboshimiz Hindistonda bo‘lgan bir paytda – 19 avgust kuni o‘zini “Davlat favqulodda holat
qo‘mitasi”, ya’ni GKChP deb atagan bir guruh siyosiy avantyuristlarning davlat to‘ntarishini sodir etishga
qaratilgan murojaati e’lon qilindi.

Afsuski, O‘zbekiston rahbarining safarda ekanidan foydalanib, GKChPning noqonuniy qarorlarini qo‘llab-
quvvatlaydigan rahbarlar yurtimizda ham topildi. Tarix buni yaxshi eslaydi.

Bu voqealarning davomi “O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida” kitobining so‘zboshi qismida
shunday bayon etilgan:


“ Prezident Islom Karimov GKChP e’lon qilinganini Agrada eshitib, 19 avgust kuni zudlik bilan Toshkentga
qaytadi. Toshkent aeroportida Yurtboshimizni rasmiy kishilardan tashqari, Turkiston harbiy okrugi bosh
qo‘mondoni hamda Markazdan kelgan 3 nafar general kutib oladi.

Bu o‘sha paytdagi mavjud rasmiy protokol qoidalariga mutlaqo zid bo‘lib, tagdor siyosiy ma’noga ega edi.

Islom Karimov aeroportdan to‘g‘ri hukumat binosiga kelib, kechqurun hukumat a’zolari bilan uchrashdi hamda
O‘zbekiston SSR hududida GKChPning qonunga zid qarorlarini bekor qilish haqida ko‘rsatma berdi. Shu tariqa
GKChP gumashtalari O‘zbekitston hukumati nomidan qabul qilgan barcha hujjatlarni bekor qildi”.

Yaqin o‘tmishning bu voqealarini eslash va eslatishdan muddao esa yangi Konstitutsiyamizni yaratish yo‘lidagi
kurashlar mustaqillik uchun kurashning uzviy, ajralmas qismi ekanligini e’tirof etishdan iborat. Zero, biz o‘z
istiqlolimizni qanday qiyinchiliklar bilan, qanday sinov va suronli kurashlar bilan qo‘lga kiritgan bo‘lsak,
O‘zbekistonning birinchi Konstitutsiyasini yaratish yo‘lida ham xuddi shunday murakkab sinovlarni boshdan
kechirdik.

Bir so‘z bilan aytganda, istiqlol arafasida vujudga kelgan og‘ir sharoit, siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy
qiyinchiliklarga, turli to‘siqlarga qaramasdan, xalqimiz Birinchi Prezident Islom Karimov boshchiligida o‘zining
asriy orzusi – O‘zbekistonning davlat suvereniteti va mustaqilligi sari qat’iyat bilan harakat qilishda davom
etdi.

O‘sha beorom davrda qabul qilingan Prezident farmon va qarorlarida aks etgan muhim huquq va qoidalar
keyinchalik Konstitutsiyamizning asosiy bo‘lim, bob va moddalari sifatida mustahkamlandi.

Konstitutsiyani yaratish yo‘lidagi oltinchi huquqiy qadam – Davlat mustaqilligining e’lon qilinishidir.

Mamlakatimiz rahbarining 1991 yil 31 avgustda, o‘n ikkinchi chaqiriq O‘zbekiston Respublikasi Oliy
Kengashining navbatdan tashqari oltinchi sessiyasida so‘zlagan nutqi, ayniqsa, o‘sha nutqdagi: “Men shu
bugundan e’tiboran 1 sentabrni respublikamizda Mustaqillik kuni, umumxalq bayrami deb e’lon qilishni taklif
etaman”, degan otashin so‘zlari Vatanimiz tarixiga oltin harflar bilan manguga yozilgandir.


Birinchi Prezidentimiz oradan 17 yil o‘tganidan so‘ng o‘zining “Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch” asarida ana shu
hayajonli voqeaga: “1991 yil 31 avgust sanasida qo‘lga kiritilgan milliy mustaqillik – XX asrda xalqimiz tomonidan
amalga oshirilgan buyuk ma’naviy jasorat namunasidir, desak, ayni haqiqatni aytgan bo‘lamiz”, deya yuksak baho
berdi.

Xuddi o‘sha kuni Oliy Kengash O‘zbekiston Respublikasining davlat mustaqilligi to‘g‘risida Bayonot qabul qildi.
Bayonotda ta’kidlandiki, “Bundan buyon O‘zbekiston Respublikasi hududida respublika Konstitutsiyasi va qonunlari
shak-shubhasiz ustun deb e’tirof etiladi”.

Shu kuni “O‘zbekiston Respublikasining davlat mustaqilligi asoslari to‘g‘risida”gi konstitutsiyaviy qonun qabul
qilindi. Undan bo‘lajak Konstitutsiyaning o‘zak qoidalarini o‘zida aks ettirgan bir qator muhim moddalar joy oldi.
Jumladan, mazkur Qonunga muvofiq:

“ O‘zbekiston Respublikasi to‘la davlat hokimiyatiga ega, o‘zining milliy-davlat va ma’muriy hududiy tuzilishini,
hokimiyat va boshqaruv idoralari tizimini mustaqil belgilaydi” (3-modda);

“ O‘zbekiston Respublikasida O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va uning qonunlari ustundir. O‘zbekiston
Respublikasi Davlat idoralarining tizimi hokimiyatni qonun chiqaruvchi, ijroiya va sud hokimiyatiga ajratish tartibi
asosida quriladi” (5-modda).

Bu Konstitutsiyaviy qonun Asosiy Qonunimiz qabul qilinguniga qadar, ya’ni 1992 yil 8 dekabrgacha biz uchun kichik
Konstitutsiya vazifasini bajarib turdi.

Konstitutsiyani yaratish yo‘lidagi yettinchi huquqiy qadam – 1991 yil 29 dekabrda Prezident saylovi va Davlat
mustaqilligi to‘g‘risidagi referendumning o‘tkazilishiga taalluqli.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi va Respublika davlat mustaqilligi to‘g‘risidagi referendum 1991 yil 29
dekabrda bo‘lib o‘tdi. Xalq davlat mustaqilligini qo‘llab ovoz berdi va Prezidentni sayladi. 1992 yil 4 yanvar kuni
Oliy Kengashning ana shu saylov va referendum yakunlariga bag‘ishlangan to‘qqizinchi sessiyasi ochildi.

So‘ngra Islom Karimovning O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimini bajarishga kirishish tantanali marosimi
bo‘ldi. Ushbu sessiyada O‘zbekistonning o‘sha paytda amalda bo‘lgan Konstitutsiyasiga o‘zgartirish va
qo‘shimchalar kiritildi. Mahalliy hokimiyat organlarini qayta tuzish to‘g‘risida qonun qabul qilindi.


Konstitutsiyani yaratish yo‘lidagi sakkizinchi huquqiy qadam – birinchi Konstitutsiya loyihasining ilk bor matbuotda
umumxalq muhokamasi uchun e’lon qilinishidir.

Konstitutsiyaviy komissiya bajarilgan ishni ma’qulladi va 1992 yil 8 sentabrda Konstitutsiya loyihasini umumxalq
muhokamasi uchun e’lon qilishga qaror qildi. Ushbu yig‘ilishda loyihani oxiriga yetkazish va tahrir qilish uchun ishchi guruh
tuzildi. Yangi Konstitutsiyaning birinchi loyihasi 1992 yil 26 sentabr kuni tayyor bo‘ldi va shu kuni matbuotda chop etildi.

Loyiha e’lon qilingach, uning umumxalq muhokamasi juda keng tus oldi. Bu ochiq-oshkora muhokamalar 1992 yilning
sentabr oyi oxiridan dekabr oyi boshlarigacha fuqarolarning siyosiy faolligi, ijodiy ko‘tarinkiligi ruhida o‘tdi hamda
O‘zbekistonda demokratiya rivojining samarali va amaliy maktabi bo‘ldi.

Muhokamada mamlakatimiz katta yoshdagi aholisining deyarli hammasi ishtirok etdi. Matbuotda, radioeshittirish va
teleko‘rsatuvlarda qizg‘in bahs-munozaralar bo‘ldi. Ko‘plab uchrashuvlar o‘tkazildi, Konstitutsiya loyihasiga doir masalalar
bo‘yicha suhbatlar, anjumanlar tashkil qilindi.

Konstitutsiyaviy komissiyaga fikr-mulohazalar bildirilgan 600 taga yaqin xat kelib tushdi. Respublika matbuotining o‘zida
Konstitutsiya loyihasiga bag‘ishlangan yuzdan ortiq materiallar e’lon qilindi. Fuqarolarimiz bildirgan takliflar soni 5
mingdan oshib ketdi.

Konstitutsiyani yaratish yo‘lidagi to‘qqizinchi huquqiy qadam – Konstitutsiya loyihasining ikkinchi marta matbuotda
umumxalq muhokamasi uchun e’lon qilinishidir.

Konstitutsiya loyihasi o‘tkazilgan muokamalar davomida kelib tushgan takliflar asosida ancha tuzatildi va qayta ishlandi.
So‘ngra, 1992 yil 21 noyabrda umumxalq muhokamasini davom ettirish uchun Konstitutsiya loyihasi ikkinchi marta
gazetalarda chop etildi.

Shunday qilib, huquqiy pretsedent – ikki bosqichli umumxalq muhokamasi yuz berdi. Ushbu holat, bir tomondan,
muhokama ishtirokchilarini faollashtirish uchun qudratli rag‘bat vazifasini bajargan bo‘lsa, ikkinchi tomondan, Asosiy
Qonunimizning xalqchilligini ta’minladi. Konstitutsiya loyihasining o‘zi keng jamoatchilik ekspertizasidan o‘tdi.

Mazkur aksiyaning, ya’ni Konstitutsiya loyihasini ikki bosqichda muhokama etish uchun matbuotda e’lon qilinishining
ma’nosi shundan iborat ediki, fuqarolar Konstitutsiyaning qayta ishlangan variantida Konstitutsiya loyihasini muhokama
qilishdagi o‘z ishtiroklarining natijasini ko‘ra oldilar.


Konstitutsiya loyihasining yangi variantida umumxalq muhokamasining dastlabki bosqichida kelib tushgan ko‘plab fikr-mulohazalar va
takliflar o‘z ifodasini topdi. Fuqarolarimiz Konstitutsiyaviy komissiya tomonidan ularning ovozi eshitilganiga, takliflari tegishli ravishda
ko‘rib chiqilib, inobatga olinganiga ishonch hosil qildilar.

Konstitutsiyani yaratish yo‘lidagi o‘ninchi huquqiy qadam –Konstitutsiya loyihasining qabul qilinishidir.

Konstitutsiyaviy komissiya tomonidan 1992 yil 6 dekabrda Konstitutsiya loyihasi oxirgi marta muhokama etildi. Shuni alohida ta’kidlash
joizki, Konstitutsiyaviy komissiya xorijiy konstitutsiyaviy tajribaga murojaat qilib, Asosiy Qonunning rolini yaxlit tushunishdan kelib
chiqdi.

Bunda jahon konstitutsiyaviy tajribasinining bir qator ilg‘or jihatlari hisobga olindi. Konstitutsiya loyihasi Birlashgan Millatlar Tashkiloti,
Yevropada Xavfsizlik va hamkorlik kengashi kabi nufuzli xalqaro tashkilotlar va AQSh, Buyuk Britaniya, Germaniya, Fransiya kabi
demokratik davlatlar mutaxassislarining sinchkov ekspertizasidan o‘tdi.

Ayniqsa, Konstitutsiya loyihasining umumxalq muhokamasi O‘zbekiston xalqining xohish-irodasini aniqlash hamda juda boy material
to‘plash imkonini berdi. Ushbu material chuqur va har tomonlama o‘rganib chiqildi, umumlashtirildi va xalqning umumiy irodasi
shaklida o‘n ikkinchi chaqiriq O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining o‘n birinchi sessiyasi muhokamasiga kiritildi.

Birinchi Prezidentimiz sessiyada Konstitutsiyani “xalqchil qomus” deb atab, uning loyihasi ustida taxminan ikki yil davomida ishlangani,
ikki yarim oy mobaynida umumxalq muhokamasidan o‘tganligi va shu vaqt mobaynida u xalqning fikr xazinasi durdonalari bilan
boytilganini, sayqal topganini ta’kidladi.

Oliy Kengash sessiyasiga muhokama qilish uchun kiritilgan Konstitutsiya loyihasiga 80 ga yaqin o‘zgarishlar, qo‘shimchalar taklif etildi va
aniqliklar kiritildi.

Parlament deputatlari tomonidan loyiha moddama-modda muhokama qilinib, unga yana bir qator o‘zgartishlar kiritilgach, 1992 yil 8
dekabr kuni Bosh Qomusimiz qabul qilindi. Shu kundan e’tiboran, 8 dekabr – umumxalq bayrami deb e’lon qilindi.

Shunday qilib, O‘zbekiston o‘z mustaqilligini e’lon qilgan sanadan e’tiboran dunyo sahnida yangi, suveren davlat qaror topgan bo‘lsa,
birinchi Konstitutsiyamiz qabul qilingan kuni davlatimiz yangidan tug‘ildi, haqiqiy mustaqilligimizga mustahkam huquqiy poydevor
qo‘yildi.

Mustaqil O‘zbekistonning birinchi Konstitutsiyasi yangi mustaqil jamiyatning ishonchli huquqiy kafolatlarini shakllantirdi va
mustahkamladi.

Birinchi Prezidentimiz Islom Karimov ta’kidlaganidek, Konstitutsiyamiz – Asosiy Qonunimiz qabul qilinishi bilan biz O‘zbekiston
kelajagini, yangitdan barpo etilayotgan davlatimizning chuqur mazmuni, ma’no va mohiyatini, siyosiy-huquqiy, ijtimoiy, iqtisodiy,
gumanitar va ma’naviy taraqqiyotning, yurtimiz qiyofasini, uning xalqaro hamjamiyatdagi o‘rni va nufuzini tubdan o‘zgartirib yuborgan
mamlakatimizni isloh etish va modernizatsiya qilishning pirovard maqsadlarini aniq-ravshan belgilab oldik.

Konsititutsiyaning yaratilishidan maqsad.

XX asr 80-yillarining ikkinchi yarmidan boshlab Sovet Ittifoqi hududida qayta o'zgarishlar
uchun sharoit yuzaga keldi. Kommunistik partiyaning ko'p yillik hukmronligi darz keta
boshladi. Partiyaviy boshqaruv ishlab chiqarishni rivojlantirish o'rniga rivojlanishga
to‘sqinlik qila boshladi. Iqtisodiy inqiroz xalqning turmush sharoitiga o'z salbiy oqibatlarini
ko'rsata boshladi. Markaz zulmi kuchayishi natijasida ittifoqdagi xalqlar aziyat chekdi,
“porloq kelajakka” ishonchsizlik, turli millatlarni kamsitish holatlari kuchaydi. “Paxta
ishi”, “o'zbek ishi” deb uyushtirilgan kampaniyalarda barcha baravar (gunohsiz ham,
aybdor ham) birdek tazyiqqa uchradi. Ayollar, yosh bolalar xo'rlandi, milliy, diniy, tarixiy
qadriyatlar oyoq osti qilindi. Natijada, ittifoq tarkibidan chiqish, mustaqil davlat qurish
harakati kuchaydi va bu harakat real voqelikka aylandi. Ayniqsa, mustaqillikka bo'lgan
intilish Boltiqbo'yi respublikalarida kuchli namoyon bo'ldi. Kommunistik partiya, uning shu
vaqtdagi rahbarlari ittifoqni, mavjud tuzumni saqlash uchun qattiq harakat qildilar. Yangi
ittifoq shartnomalarini tuzish, shu orqali ittifoqni saqlash uchun katta urinishlar bo'ldi.
Lekin Tbilisi, Vilnyusda bo'lib o'tgan voqealar, qon to'kilishlar bu maqsadning zo'ravonlik
pozitsiyasi, ittifoqni saqlab qolish xom hayol ekanligini ko'rsatdi.


Sovet Ittifoqida siyosiy tizimni isloh qilish, vakillik organlarining yangi turlarini
yaratish, saylov tizimini yangilash ishlari olib borildi. SSSR hududida Xalq
deputatlari s’ezdi degan eng yuqori vakillik organi tashkil etildi. Shu organga
bo'ladigan saylovlar birinchi marta muqobillik asosida о tdi. Uning natijasida esa
(1988-yilgi saylov), shu organga xalq dardini ochiq aytadigan, haqiqatni ko‘z
bo'yamachilikdan ustun qo yadigan ко plab kishilar saylandi. S’ezd Ittifoq
miqyosidagi masalalarni hal qiladigan organdan ko'ra, ittifoqdagi muammolarni
ochiq-oydin ко tarib chiqadigan, turli xalq va millatlar о z muammolarini yaqqol
aytadigan minbarga aylandi. Turli fikrlilik vujudga keldi. Natijada kommunistik
partiya o'z mavqeini yo'qota bordi. Birinchi bo'lib ayrim mamlakatlardagi
kommunistik partiyalar sovet ittifoqi kommunistik partiyasi tarkibidan chiqqanligi
e’lon qilindi, keyinchalik respublikalar mustaqilligi e’lon qilina boshladi. Sovet
Ittifoqini saqlab qolishga bo'lgan oxirgi jiddiy urinish bu 1991-yil 19-avgustda
Favqulodda holat davlat qo'mitasini (FHDQ) tashkil qilish bo‘ldi. M amlakatning
amaldagi Prezidenti kasalligi sababi ko'rsatilib. vazifasidan chetlatildi va prezident
vazifasini vitseprezident egalladi. U bir guruh kishilar bilan birga FHDQga boshchilik
qildi. Qo'mita barcha qo'lga kiritgan yutuqlarni yo‘q qilishni maqsad qilib qo'ydi.
Moskvaga tank va harbiy qo'shin kiritdi. OAV taqiqlandi. Moskva aholisining olib
borgan qattiq harakati natijasida bu favqulodda organ tezda - 21-avgustda tugadi.


Ittifoq markazida bo'lgan voqealar, totalitar tuzimni tiklashga, demokratik
yutuqlarni yo'q qilishga bo'lgan urinishlar ittifoq respublikalarida bundan keyin
qaysi yo'l bilan borish kerakligini hal qilish zarurligini kun tartibiga qo'ydi.
1991-yil 31-avgustda bo'lib o'tayotgan O'zbekiston Respublikasi Oliy
Kengashining sessiyasida O'zbekiston Prezidenti Islom Karimov mamlakat
mustaqilligini e’lon qildi. Bunday xabar ko'pchilik deputatlarni lol qoldirdi.
Chunki, ko'pchilik mustaqillikni orzu qilsa-da, uni ochiq bayon qila olmas edi,
uning oqibati nima bo‘lishini tasavvur qila olmas edi. O'zbekiston Respublikasi
Prezidentining to'satdan mustaqillikni e’lon qilishi, uning jasorati natijasi
hamda prezidentlik faoliyati davridagi eng katta xizmati bo'ldi. Mustaqillik
e’lon qilindi. Bu degani hamma narsa bir zumda hal bo'ldi yoki bo'ladi degani
emas. Chunki, mustaqillikka erishish, rivojlanish, taraqqiyot, xalqning farovon
turmushini ta’minlamasdan, aksincha, turmush tarzi nihoyatda
yomonlashuviga olib kelgan holatlar tarixda uchraydi. Shuning uchun, albatta,
mustaqillikni oliy ne’mat, buyuk hodisa deyish, uni e’lon qilish oson kechdi,
deyish mumkin, lekin mustaqillikni saqlash, undan faqat ijobiy foydalanish
juda mushkul va m as’uliyatli ishdir.


Mustaqillikka erishgandan keyin juda ko‘p masalalarni endi hech kimning
yordamisiz hal qilishga to‘g‘ri kelar edi. Birinchi navbatda, fuqarolarning
tinchligini, ularning munosib hayot kechirishini ta minlash, buning uchun
mamlakat xavfsizligini ta’minlash zarurati vujudga keldi. Mustaqillikdan so'ng
qaysi yo‘l bilan borishni aniqlab olish zarur bo‘ldi, bu keyingi ishlarni to‘g‘ri
hal qilishga asos bo'lardi. Shuning uchun, 0 ‘zbekiston rahbariyati atrofda,
xalqaro maydonda boMayotgan voqealardan kelib chiqib, xalq xohish-irodasiga
tayanib, mamlakatni demokratik yo'ldan rivojlantirish, demokratik
mamlakatlarda e’tirof etilgan prinsiplarni qo‘llash maqsadga muvofiqligini,
demokratik davlat qurish yo'lini tanladi. Buning uchun demokratik talablarga
va prinsiplarga javob beradigan davlat hokimiyatini yo'lga qo'yish; bozor
munosabatlariga asoslangan iqtisodni tashkil etish; fuqarolar manfaatiga mos
keluvchi fuqaro, jamiyat, davlat munosabatini o'rnatish, unda fuqaro
manfaatlarining ustunligini ta’minlash, inson, uning huquqi, erkinligi, qadr-
qimmati, sha’nini oliy qadriyat darajasiga ko'tarish; mamlakatda yashovchi
barcha millatlar manfaatlarini birdek ta’minlash; mamlakat xavfsizligini
birday ta’minlashni nazarda tutuvchi tashqi siyosat olib borish mamlakatimiz
oldidagi eng muhim vazifalar sifatida maydonga chiqdi.


Bu vazifaga erishishi uchun birinchi navbatda, huquqiy asosni yaratish, ularni huquqiy
normalarda mustahkamlash zarurati paydo bo‘ldi va shu vazifani bajarish uchun
mamlakatimizda birinchi marta mustaqil konstitutsiya ishlab chiqishga zarurat tug ildi.
Shunday qilib, konstitutsiya qabul qilish zarurati nima degan savolga, 0 ‘zbekiston
mustaqilligi va ana shu tufayli vujudga kelgan ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga
solish zarurligidir, deb javob bersak xato bo‘lmaydi. O'zbekistonda yangi konstitutsiya
ishlab chiqish g ‘oyasi mustaqillik e’lon qilinguncha, hali ittifoq mavjud vaqtdayoq vujudga
kelgan edi. Shu davrdayoq yangi konstitutsiya qabul qilish uchun ma’lum sabablar, yangi
ijtimoiy munosabatlar vujudga kela boshlagan edi. Jumladan, 0 ‘zbekistonda Prezidentlik
instituti vujudga keldi, saylov tizimi o'zgartirilib, muqobil saylovlar o'tkazila boshlandi,
markaz bilan Respublika munosabatida yangi holatlar vujudga keldi, kommunistik partiya
hukmronligiga barham berildi. Mustaqillik uchun qo'yilgan shahdam qadam sifatida e’tirof
etiladigan, 1990-yil 20-iyunda qabul qilingan Mustaqillik deklaratsiyasi yangi konstitutsiya
yaratish uchun ham asos bo'ldi. Deklaratsiya qabul qilingan Oliy Kengash sessiyasida shu
hujjat prinsiplari asosida yangi konstitutsiya ishlab chiqish zarur degan xulosaga kelindi va
Prezident I. Karimov boshchiligida 64 kishidan iborat konstitutsiya loyihasini tayyorlash
uchun komissiya tuzildi. Bu ittifoq roziligisiz qilingan katta voqea edi. Komissiya keng
vakillik xarakteriga ega bo'lib, uning tarkibiga deputatlar, Qoraqalpog‘iston Respublikasi va
viloyatlar, Toshkent shahri vakillari, davlat, jamoat tashkilotlari, korxonalar, xo‘jalik
rahbarlari, taniqli huquqshunoslar, olimlar, mutaxassislar kiritildi. Oliy Kengash o'ninchi
sessiyasida komissiya tarkibi qisman o'zgartirildi.


1991-yil Konstitutsiya loyihasini tayyorlovchi kommisiyaning birinchi majlisi o‘tkazilib,
kommisiya a’zolari va yetakchi mutaxassislardan tashkil topgan, 32 kishidan iborat ishchi
guruh tuzildi. Uning vazifasi sifatida loyiha tayyorlash bo‘yicha barcha ishlarni
muvofiqlashtirish belgilanib, konstitutsiya bolimlarini tayyorlash uchun 6 ta kichik guruhlar
tashkil qilinib, ularning har biriga konstitutsiyaning muqaddimasini, konstitutsiyaviy tuzum
asoslarini, fuqarolarning huquq, erkinlik, burchlari, fuqaro va jamiyat, davlat tuzilishi, davlat
hokimiyati tizimi bo‘limlarini tayyorlash yuklandi. Kichik guruhlar tarkibiga 50 nafar olimlar,
ilmiy xodimlar, mutaxassislar jalb etildi. Komissiya raisi ishchi guruh oldiga: - konstitutsiyaviy
rivojlanishning jahon tajribasini o'rganish;

-boshqa mamlakatlarning inson huquqlari borasida, demokratiya va qonunchilik borasida
qo'lga kiritgan yutuqlarini hisobga olish; keng xalq ommasi diliga yaqin va tushunarli bo*lgan
siyosiyhuquqiy hujjat yaratish vazifasini qo'ydi1. Umume tirof etilgan xalqaro hujjatlar
qoidalarini konstitutsiya normalariga singdirish masalasi ham komissiya oldiga vazifa qilib
qo‘yildi. Komissiya va ishchi guruhiga jalb qilinganlar tarkibi yirik olimlar, huquqshunoslar,
siyosatshunoslar, iqtisodchilar, davlat va jamiyat arboblaridan iborat bo'lib, ularning oldida
mas’uliyatli, sharafli, shu bilan birga, o‘ta murakkab va qiyin vazifa turar edi. Vazifaning
qiyinligi shunda ediki, guruhlardagi hech kim avval shunday ish bilan shug‘ullanmagan, ya’ni
konstitutsiya loyihasini tayyorlash jarayonida ishtirok etmagan edi. To‘g‘ri, avval ham
O'zbekiston tarixida uch marta konstitutsiya qabul qilingan edi, lekin ular markazda
tayyorlangan Ittifoq Konstitutsiyasi andozasi asosida hech o'zgarishsiz tayyorlanib, qabul
qilingan edi. Yangi tayyorlanayotgan loyiha esa, mutlaqo yangitdan, O'zbekiston uchun
moslab tayyorlanishi kerak edi.


Komissiya va ishchi guruhlari komissiya Raisi oldilariga qo'ygan vazifani bajarishlari
uchun davlat tuzilishi, boshqaruv shakli, taraqqiyot darajasi har xil bo'lgan bir necha
davlatlarning konstitutsiyalarini, sobiq Ittifoqchi respublikalarda tayyorlanayotgan
konstitutsiya loyihalarini, xalqaro hujjatlarni chuqur o'rganib, tahlil qilib chiqdi.
Natijada xorijiy mamlakatlar Konstitutsiyalarining shakli, mazmuni haqida ma’lumot
beruvchi qiyosiy jadval tayyorlandi. Tayyorlangan jadval komissiya raisi tomonidan
o'rganib chiqildi va shu asosda loyihani tayyorlash bo'yicha foydali, asosli
ko'rsatmalar berildi. Komissiya raisi bo'lajak konstitutsiyada jahonda umume tirof
etilgan prinsiplar va g'oyalarga amal qilish bilan birga, unda о zbek xalqining
davlatchiligi, ajdodlarimiz g'oyalari, qadriyatlarimiz о z ifodasini topishiga alohida
e’tibor berdi. Shu tufayli Farobiy, Beruniy, Marg'inoniy, Ulug'bek asarlariga murojaat
qilindi. Amir Temurning “Tuzuklar”i ko'rsatmalariga alohida e’tibor berildi. Uning
adolat g'oyasi konstitutsiyaning maqsad va mazmuniga singdirildi. Konstitutsiya
loyihasini ishlovchi komissiya Raisi loyiha konsepsiyasini ishlab chiqishga alohida
e’tibor berdi, chunki konsepsiya konstitutsiyaning qanday bo'lishini belgilashda
muhim asos bo'lishi tajribadan ma’lum. Konstitutsiyani muqobillik asosida
yaratilishining ahamiyati kuchli bo‘ldi, Fanlar akademiyasining Falsafa va huquq
instituti, Siyosatshunoslik va boshqaruv instituti, Prezident devonining yuridik bo'limi
tomonidan uchta konsepsiya yaratilib, uchinchi konsepsiya asos sifatida olindi va
boshqa ikki konsepsiyadagi ahamiyatli, muhim g'oyalar bilan boyitilib, yagona
konsepsiya shakllantirildi va u asosida loyiha tayorlashga kirishildi.


Konstitutsiya loyihasining birinchi varianti 1991-yil noyabrda tayyorlab
bo‘lindi. 1991-yil 31-avgustda Respublikamizda Mustaqillik e’lon qilindi.
Ittifoq davrida boshlangan ishning dastlabki varianti mustaqillik davrida
tugallandi. U muqaddima, 6 bo'lim va 158 moddadan iborat edi. 0
‘zbekistonning mustaqilikka erishishi, loyiha ustida ishlashni yanada
jonlantirib yubordi. Konstitutsiyada siyosiy, iqtisodiy mustaqillik o‘z aksini
topishi kerak edi. Shular asosida loyiha takomillashtirilib, 1992-yil bahorida
149-moddadan iborat ikkinchi variant tayyorlandi. 1992-yil bahorida bo‘lib
o'tgan komissiya yig'ilishida konstitutsiya loyihasini uzil-kesil ishlab chiqish
uchun 25 kishidan iborat yangi ishchi guruhi tuzilib, uning oldiga quyidagi
vazifalar qo'yildi: - 0 ‘zbekistonning demografik va ijtimoiy-siyosiy turmush
tarzi, uning taraqqiyot tajribasini, turli ijtimoiy guruhlar madaniy-ma’rifiy
markazlari hamda mulohaza va takliflarini umumlashtirish; - Konstitutsiyaviy
komissiya a’zolaridan tushgan takliflarni ko'rib chiqish va loyihaga o'zgartirish
kiritish. Ishchi guruh a’zolari shu vazifalar ustida ish olib bordilar, natijada
loyihaning yanada pishiq varianti vujudga keldi.


Umumxalq muhokamasi O'zbekistonda yashovchi barcha xalqlarning
umummaqsad yo'lida birligini namoyon qildi. Xalqimiz siyosiy sharoitlarni to'g'ri
baholay olish qobiliyatiga ega ekanligi, tinch-totuv yashash uning orzusi ekanligi,
siyosiy-huquqiy bilimlari, qarashlari hech bir xalqnikidan kam emasligi
muhokama natijasida yanada yaqqol ko'rindi. Loyiha har tomonlama o'ylab,
takomillashtirilgandan so'ng, Konstitutsiyaviy komissiya 1992-yil 7-dekabrda
bo'lib o'tgan majlisida uni ko'rib chiqishni O'zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi
sessiyasiga kiiitish h a cj i cl a qaror qabul qildi. Komissiyaning ushbu oxirgi
majlisida ham Rais taklifi bilan lovihaning ko'plab normalari takomillashtirildi.
1992-yil 8-dekabrda Oliy Kengashning XII chaqiriq XI sessiyasi bo lib о tdi. Bu
sessiya tarixiy sessiya bo'lib, tarixiy ahamiyatga ega masalani muhokama qildi.
Sessiyada Konstitutsiya loyihasini tayyorlovchi komissiya raisi I. Karimov ma’ruza
qildi. M a’ruzada Konstitutsiya loyihasi batafsil bayon qilib berildi. Shundan song.
Konstitutsiya loyihasi deputatlar muhokamasidan o‘tdi. Sessiyada loyihaga 80 ga
yaqin o'zgartirish, qo'shimcha, aniqliklar kiritildi. Ayrim takliflar asosli tarzda rad
etildi. Loyihaning har bir moddasi, bobi, bo'limlari alohida-alohida muhokama
qilinib, tegishli asosli takliflar inobatga olinib, o'zgartirishlar kiritilgandan so‘ng,
qabul qilinish uchun ovozga qo‘yildi. Deputatlar yakdillik bilan muqaddima, 6
bo‘lim, 26 bob va 128 moddadan iborat Konstitutsiyani qabul qildilar.

Konsitutsiyaga kiritilgan o’zgarishlar.

O zbekistonʻ Respublikasining Konstitutsiyasi o zgarishlari 2020-yildan boshlab ʻ
muhokama qilingan edi. 18-dekabrning 2022-yilida Oliy Majlis Senatida
Konstitutsiyani o zgartirish bo yicha muhokamalar olib bo linishi mumkinligi
ʻ ʻ ʻ
haqida ma lumot paydo bo lgan edi. Ammo keyinchalik
ʼ ʻ Tanzila Norboyeva
Senatda Konstitusiyaning o zgarishi bo yicha savollar ko tarilmagisini e lon
ʻ ʻ ʻ ʼ
qildi. Konstitutsiyani qarab chiqish bo yicha ma lumotlar 11-dekabrda paydo
ʻ ʼ
bo lgan edi. Bir qator bloggerlar o zgartirishlarni qabul qilish rejalari
ʻ ʻ
jamoatchilikka ma lum emasligiga e tibor qaratdilar. Bundan tashqari,
ʼ ʼ
Konstitutsiyaning 128-moddasiga ko ra, parlament tegishli taklif kiritilganidan
ʻ
keyin olti oy muddatda Asosiy qonunga o zgartish va qo shimchalar kiritish
ʻ ʻ
to g risidagi qonunni keng muhokama qilgan holda qabul qilishi mumkin.
ʻ ʻ
Tanzila Norboyeva keyinchalik Konstitutsiya xalqning muhokamasisiz
qilinmasligini aytdi.


6-yanvarning 2021-yilida Senat Konstitutsiyaning 107-moddasiga o zgartirish kiritish ʻ
to g risidagi qonun loyihasini ma’qulladi. Unda 1-yanvardan boshlab O zbekiston sud-
ʻ ʻ ʻ
huquq tizimida kuchga kiradigan tashkiliy va tarkibiy o zgarishlar o z ifodasini topdi. 9-
ʻ ʻ
fevral 2021-yil kuni prezident Konstitutsiyaga saylov sanasiga oid o zgartishlar,
ʻ
shuningdek, Saylov kodeksi va “Partiyalarni moliyalashtirish to g risida”gi qonunlarga
ʻ ʻ
o zgartirishlar kiritish to g risidagi qonunni imzoladi. 6-noyabr 2021-yili Shavkat
ʻ ʻ ʻ
Mirziyoyev inauguratsiya vaqtida Konstitutsiyaviy islohatlar kerakligini aytib o tdi. 7-
ʻ
dekabrda Konstitutsiyani yangilash 2022-yilda bo lishi e lon qilindi. 15-dekabrda
ʻ ʼ
Konstitutsiyaviy islohot „“boshqaruvni“ yaxshiroq qilish”ni rag batlantirishning muhim
ʻ
vositasi” bo lishi va “hokimiyat tarmoqlari o rtasida nazorat va muvozanatni
ʻ ʻ
mustahkamlash, mas’uliyatni oshirish, oshkoralik, ishtirok etish va bashorat qilish
imkoniyatini oshirish”ga hissa qo shishi mumkin. Bu haqda Inson huquqlari bo yicha
ʻ ʻ
milliy markaz direktori Akmal Saidovning maqolasida aytildi. 16-mayning 2022-yilida
O zbekiston Respublikasining ikkita partiyalari (
ʻ O zLiDeP ʻ va „ Milliy tiklanish “ )
fraksiyalari Konstitutsiyani “voqelikka muvofiqlashtirish” va “Yangi O zbekistonni
ʻ
rivojlantirish strategiyasi uchun yanada zamonaviy huquqiy asos” yaratish maqsadida
o zgartirishlar kiritish jarayonini boshlash rejalari haqida ma’lum qildilar. 20-mayda
ʻ
Parlament palatalarining qarori bilan Konstitutsiyaga o zgartirishlar kiritish bo yicha
ʻ ʻ
konstitutsiyaviy komissiya tuzildi. Unga amaldagi Konstitutsiyani ishlab chiqishda
ishtirok etgan Qonunchilik palatasi birinchi vitse-spikeri Akmal Saidov rahbarlik qildi.
Komissiya o z faoliyatini “Jamiyat – islohotlar tashabbuskori” g oyasi asosida olib
ʻ ʻ
borinishi e lon qilindi.
ʼ


Komissiya tuzilgan paytdan (20-may) 9-iyungacha deyarli 19,2 ming taklif kelib tushdi, dedi
komissiya rahbari, Qonunchilik palatasi spikeri birinchi o rinbosari ʻ Akmal Saidov . Taqqoslash uchun
uning aytishicha, 1990-1992-yillarda mamlakatning amaldagi Konstitutsiyasi yaratilayotganda 6000ta
taklif tushgan edi. Qabul qilingan takliflardan deyarli 11 mingtasi erkaklar tomonidan, va atigi
6000ga yaqini ayollar tomonidan, yana 2000ga yaqini anonim xabarlar bo lgan. Akmal Saidov
ʻ
ayollarni bu jarayonda faolroq ishtirok etishga chaqirdi. “Mening konstitutsiyam” onlayn platformasi
orqali fuqarolar tomonidan 6728, call-markazga 1744, mahalla orqali 1680, xalq deputatlari
kengashlari orqali 804, elektron pochta orqali 2000dan ortiq, Senat va Qonunchilik palatasi orqali -
2300dan ortiq takliflar kelib tushgan ma lum bo ldi. Akmal Saidovning aytishicha, fuqarolar ham
ʼ ʻ
jamoaviy murojaatlar yuborishni boshlagan. Masalan, Jamoat xavfsizligi universiteti (sobiq Milliy
gvardiya harbiy-texnika instituti) professor-o qituvchilari tomonidan imzolangan takliflar paketini
ʻ
tayyorladi.

26-mayda asosiy qonunga o zgartirishlar kiritish bo yicha Konstitutsiyaviy komissiyaning birinchi
ʻ ʻ
majlisi bo lib o tdi. 6 kun davomida o nlab takliflar kelib tushgani e lon qilindi. Ular 13, 15, 29, 37,
ʻ ʻ ʻ ʼ
40, 41, 53, 78 va 80-moddalarga tegishli, deyildi yig ilishda. Komissiya matbuot kotibi
ʻ Odiljon
Turdiev ular orasida Prezidentlikka nomzodga qo yiladigan talablar va vakolat muddatini belgilovchi
ʻ
90-modda yuzasidan takliflar bormi, degan savolga bu haqda gapirishga hali erta deb javob berdi [
.

3-iyun 2022-yili Akmal Saidov O zbekistonni
ʻ Parlament respublikasiga ko chirish hali erta deb javob ʻ
berdi va balkim Respublika tizimi parlamentlik bo lmasligi haqida ma lum bo ldi.
ʻ ʼ ʻ

10-iyun kuni partiyalar o zgartirishlar bo yicha o zining takliflarini berishdi. Oliy Majlis Senatining
ʻ ʻ ʻ
Sud-huquq masalalari va korrupsiyaga qarshi kurashish qo mitasi raisi Narimon Umarov xalq
ʻ
deputatlari kengashlari orqali tushgan ayrim takliflarga to xtalib o tdi:
ʻ ʻ


“ Yangi O zbekistonni rivojlantirish strategiyasida” belgilangan “Inson – jamiyat ʻ
– davlat” tamoyili Konstitutsiyada davlat organlarining vazifalari va vakolatlari
chegaralarini belgilashning asosiy qoidasiga aylanishi;

davlat va jamiyat o'rtasidagi munosabatlarda tiyib turish va muvozanat
mexanizmini mustahkamlash. Bu fuqarolik jamiyatini shakllantirishda muhim
omil bo ladi, dedi u;
ʻ

davlatning iqtisodiyotdagi ishtirokini cheklovchi yangi normalarni joriy etish,
monopoliya maqomiga yo l qo ymaslik, kafolatlar berish va xususiy mulk
ʻ ʻ
daxlsizligini ta’minlash;

ta'lim va tibbiyot sohalarida xususiy sektorni rivojlantirish normalarini joriy
etish;

hayotda o z o rnini topa oladigan, mustaqil dunyoqarashga, yetarli bilimga ega
ʻ ʻ
shaxsni shakllantirish uchun majburiy umumiy ta’limni kuchaytirish. Ya’ni,
minimal shart sifatida majburiy umumiy ta’lim normasini kiritish haqida
bormoqda, dedi senator.

Konsititutsiyaning yaralishi va takomillashuvi

Sotib olish