Madaniyat, din va axloq sotsiologiyasi - Социология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	579.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Социология

Madaniyat, din va axloq sotsiologiyasi

Купить

MADANIYAT DIN VA AXLOQ SOTSIOLOGIYASI 1. Madaniyat sotsiologiyasi 2. Din va diniy munosabatlar sotsiologiyasi. 3. Axloq sotsiologiyasining mohiyati. reja:

« Ma’daniyat» (arabcha «madaniyat» — madinalik, shaharlik, ta’lim-tarbiya ko‘rganlik) — kishilarning tabiatni, borliqni o‘zlashtirish va o‘zgartirish jarayonida yaratgan moddiy, ma’naviy boyliklar hamda bu boyliklarni qayta tiklash va bunyod etish yo‘llari va usullari majmui. «Madina» so‘zi musulmonlarning aziz tutadigan joyi — Madina shahri nomidan kelib chiqqan, chunki ilk musulmonlar ta’lim-tarbiyani asosan Madinada olganlar. Ma’daniyat moddiy va ma’naviy ishlab chiqarish, ijtimoiy va o‘zaro munosabatlar, siyosat, oila, axloq, xulq, huquq, ta’lim, tarbiya, ijod, ilm- fan, xizmat ko‘rsatish, turmush tarzi kabilar bilan birga rivojlanadi, jamiyatning taraqqiyot darajasini aks ettiradi. Madaniyat tushunchasi keng va tor ma’nolarda ishlatiladi. Keng ma’noda — madaniyat tushunchasi insoniyat

Ijtimoiy hayotning muhim jabhasi bo‘lgan din va diniy e’tiqod masalasi sotsiologiya fanining muhim ob’etklaridan biri hisoblanadi. Sotsiologiya jamiyat hayotini o‘rganar ekan, shu hayotning muhim tarkibiy qismi bo‘lgan va ayni paytda unga kuchli ta’sir o‘tkazuvchi omil – din doimo uning diqqat markazi bo‘lgan. Sotsiologiya fanining asoschisi hisoblanuvchi O. Kont jamiyat taraqqiyotini davrlarga bo‘lar ekan, asosiy mezonlaridan biri sifatida dinga murojaat qiladi. Uning tasnifida insoniyat o‘z rivojida uch bosqichni bosib o‘tadi. Bular quyidagilar; teologik, metafizik, va ilmiy bosqichlar. Kont firicha, har uchala bosqichda ham din muayyan rol o‘ynaydi. Din va diniy munosabatlar sotsiologiyasi. Dinning ijtimoiy hayotdagi o‘rni va rolini tahlil qilish uchun, avvalo, din o‘zi nima? degan savo

Islom dini VII asrda shakllandi. Bu dinning asosini besh rukn tashkil qiladi. 1. Iymon; 2. Namoz; 3. Ro‘za; 4. Zakot; 5. Haj. Xalqaro miqyosdagi voqelik dinning jamiyat hayotidagi mavqei masalasiga qayta-qayta, izchillik va xolislik bilan murojaat etish ehtiyojini tug‘dirmoqda. Jumladan, Respublikamiz Prezidenti Islom Karimovning ta’bri bilan aytganda keng madaniy hudud ma’nosida musulmon olamining ajralmas qismi bo‘lgan halqimiz mentalitetining o‘qildizlari ko‘p jihatdan aynan islomdan oziqlanib kelayotgan O‘zbekistonda ham bunday ehtiyoj yetilib keldi. Dinning jamiyat taraqqiyotidagi o‘rnini o‘rganish, uning atrofidagi muammolar yechimini topish dolzarb vazifalardan sanaladi. Islomda sunniylik va shia yo‘nalishlari bo‘lib, ular ham o‘z navbatida bir qator mazhablarga bo‘linadi. Musumon d

G‘arbda sotsiologiyaning fanga aylanishi O. Kant nomi bilan bog‘lansa- da, undan ko‘p asrlar avval ham G‘arb va Sharq olimlari din va jamiyat muammosi ustida ko‘p bosh qotirganlar. Bu masalada Markaziy Osiyoda yetishib chiqqan ulkan allomalar Yusuf Xos hojib, Abu Ali ibn Sino, Mirzo Ulug‘bek, Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur singari o‘nlab va yuzlab olimu fuzalolar chuqur fikrlar bildirganlar. Kichik bir bobda dinning ijtimoiy hayotda tutgan o‘rni to‘g‘risida Markaziy Osiyolik olimlar bildirgan fikrlarning barchasini qamrab olish imkoni yo‘q. Shuning uchun Markaziy Osiyodan yetishib chiqqan olimlar ijodida dinning jamiyatda tutgan o‘rniga katta e’tibor berilganini ta’kidlab o‘tmoqchimiz. Bu olimlar dinning ijtimoiy hayotidagi o‘rnini tahlil qilar ekanlar, bir dinni madh etib boshq

Din sotsiologiyasining shakillanishi M. Veber nomi va ilmiy faoliyati bilan bog‘liq. Sotsiologiya fanining asoschilaridan biri hisoblanadi nemis olimi M. Veber ijodidan dinni sotsiologik tahlil qilish markaziy o‘rinni egallaydi. Barcha dinlarni inkor qilib, ularni xalq uchun af ’yun, deb e’lon qilgan Marks ta’limotidan farqli o‘laroq, Maks Veber din va jamiyat munosabatini tahlil qilar ekan umuman din to‘g‘risida emas, muayyan davrdagi muayyan din yoki diniy oqim to‘g‘risida fikr yuritadi. Maks Veberning fandagi eng katta xizmatlaridan biri, uning xristian dinidagi protestantlik mazhabining iqtisodiy taraqqiyotga o‘tkazgan ta’sirini kashf etishida bo‘ldi. Uning nazariyasida ko‘ra, boylikni, boylik ortirishga intilishni uncha xushlamaydigan xristian dini mazhablari iqtisodiy taraqqiyotga mu

XX asr o‘rtalarida sotsiologiya fanida “fuqarolik dinlari” tushunchasi paydo bo‘ldi. Bu tushuncha ilohiy kuchlar va hodisalarga emas, ijtimoiy tumushidagi narsa-hodisalarga sig‘inishni anglatadi. Masalan, Buyuk Britaniya, AQSh kabi mamlakatlarda bayroq, madhiyaga cheksiz hurmatni, taxtga o‘tirish va innaugurasiya marosimlarini bu tushuncha tarafdorlari diniy marosimlar bilan tenglashtiradilar. Shunday qilib din sotsiologiyasi ijtimoiy fikrda din atamasi bilan bog‘liq bo‘lgan barcha ijtimoiy jarayonlar va ijtimoiy xulqni o‘rganadi. Mustaqil O‘zbekistonda dinga milliy qadriyat sifatida qaralishi xalq ongida ushbu hodisaga nisbatan to‘g‘ri xolis munosabatning shakllanishiga zamin bo‘ldi. Bu boradagi yoshlar va fikr tarbiyasining asosiy yo‘nalishi ham silom diniga xos bo‘lgan insoniparvarlik t

Axloq sotsiologiyasining mohiyati Axloq ijtimoiy ong sifatida muayyan xalq, elat yoki uyushmaning asrlar shakllangan xulq-atvor xatti-xarakatlar, his-tuyg‘u va kishilar o‘rtasidagi o‘zaro real munosabatlar tizimini ifoda etadi. Axloq muayyan xalqning atrof muhitga, kishilarga va o‘z-o‘ziga bo‘lgan munosabatlari sifatida, bir jihatdan, mahalliy-milliy xususiyatga ega bo‘lsa, ikkinchi jihatdan, millatning umumjamiyat talablariga uyg‘un muvofiqligini ta’minlovchi umuminsoniy xususiyatga ham egadir. Axloq va ijtimoiy munosabatlar uchun mushtarak manbalardan biri, tabiiyki, til hisoblanib, u ijtimoiy axborotni saqlovchi, ifodalovchi va yetkazuvchi muhim vosita bo‘lib, kishilar xatti-xarakati, fe’l-atvori (axloqiy ta’sir-tazyiq, ishontirish, tushintirish, rag‘batlantirish, jazolash va h.k.) bos

Sharq axloq qoidalar nafaqat shaxsni uyushuvga undaydi, balki uyushgan holda ham kishining shaxs sifatidagi bir butunligi barqaror turmog‘i, jamoaviy integrasiya doirasida ham ruhiy botiniy yaxlitlik saqlanmog‘i zarurligi, umumiy bir butunlik ko‘plab serjilo va mustaqil yaxlitliklar yig‘masidan iboratligini yorqin ifodalaydi. Jamoada shaxs bir butunligi yemirilmaydi, umumlashtirishlar negiziga qurbon etilmaydi, balki mantiqiy muvofiqlik mezoni doirasida uyg‘un birlashuv jarayoni tabiiy ravishda amalga oshiriladi. Ayni chog‘da shuni e’tiborda saqlash kerakki, har qanday uyg‘unlashuv o‘lchovsiz, chegarasiz bo‘lmasligi, har bir harakatda mezon hissi va aqliy hushyorlik bo‘lishi xalqimiz fe’l-atvoriga xos an’anaviy belgidir. Jamoada o‘zlikni anglash, ammo unda gegemonlik xuquqini talab etmasli

Adabiyotlar: 1. Aliqoriyev N.S. va boshqalar. Umumiy sosiologiya. Mualliflar jamoasi. - Bishkek.: 1999. 2. Bekmurodov M.B.SOTSIOLOGIYA asoslari. - T.: Fan, 1994. 3. Burganova L.A. Institusionnalizasiya sosiologii v SShA. Sosis, M. Nauka,

E’TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT !

Купить