Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 753.9KB
Покупки 0
Дата загрузки 13 Февраль 2024
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Геология

Продавец

Bohodir Jalolov

Magmatizm metamorfizm va zilzilalar

Купить
MAGMATIZM METAMORFIZM VA ZILZILALAR REJA:  1.Magmatizmning paydo bo‘lishi.  2. Metamorfizmning paydo bo‘lishi.  3. Metamorfik jinslar qayerlarda tarqalgan.  4. Xulosa.  5. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati.  Magmatizm jarayonlari Yer yuzasi relyefmi hosil qilishda tektonik  harakatlardan keyin ikkinchi o‘rinda turadi. Magmaning suyulishi, uning  evolyutsiyasi, harakati, boshqa qattiq jinslar bilan o‘zaro ta’siri va  qotishini o‘z ichiga olgan jarayonlar majmuiga magmatizm deyiladi.  Magmatizm - Yeming chuqur qismidagi faol harakatlaming eng  muhim ko‘rinishlaridan biri. Tektonik harakatlar xarakterining  o‘zgarishi bilan magmatizm turi ham o'zgaradi, geologik tarixga va Yer  po‘stining u yoki bu strukturasiga bog‘liqligiga qarab geosinklinal,  platforma, okeanik va tektonik magmatik faol ko‘rinishlarga bo‘linadi.  Географик х°бих Ернинг устки ^исмида жойлашган юпха хатламдан  иборат, шунга ^арамасдан у Ернинг ички х°бихлари билан доимо узаро  таъсирда булади ва унинг хусусиятлари ички ^оби^лар таъсирида узгариб  ва шаклланиб туради.  Табиий география Ернинг ички хисмларини махсус урганмайди, аммо  географик к,оби1^да содир буладиган жараёнларни чухуррох урганиш  махеадида, геофизиканинг ва бош ^а фанларнинг Ернинг ички тузилиши  хахидаги маълумотларидан фойдаланади. Ернинг ички тузилиши ха^иДа  зил —зилалар таъсирида хосил буладиган сейсмик тулхинларни кузатиш  аних маълумотлар беради. Ер ^имирлаганда уч хил сейсмик тулхинлар  Х осил булади (Шубаев, 1975Й): а) юза тулхинлар, улар Ер ю заси буйлаб  тархалади ва тезлиги кам булади  буйлама тулхинлар, моддаларнинг  уртача холати яхинида тулхинлар йуналиши буйича эластик тебраниши,  яъни кетма —кет ^исилиб чузилишидир. Бундай тулхинлар ха Р Ха н Дай  мухитда хам тархалаверади, энг катта тезликка эга булади ва сейсмик  станцияларга энг олдин етиб келади; в) кундаланг тулхинлар, моддаларнинг  тулхин тархалиш йуналишига нисбатан перпендикуляр тебранишлардир.  Булар моддаларнинг силжиши билан боглих, яъни моддаларнинг шаклини  узгариши билан 6ofahi$. Бу тулхинлар ф ахат хаттих моддалардан утади,  суюх ва газеимон мухитлардан суниб ^олади, чунки суюх ва газеимон  моддалар шакл узгариш ига харашлик хилмайди.  Агар Ернинг хамма хисми бир хил жинсдан  Агар Ернинг хамма хисми бир хил жинсдан тузилган эди, тулхин турри  чизих буйлаб тархалар хамда тезлиги бир хил булар эди. Хахихатда эса  Тулқинларнинг утиш йуллари мураккаб булади, тезлигида кескин  ўзгаришлар булиб туради. Тулхинлар кескин узгарадиган биринчи сатх урта  ҳисобда 60 км. чухурликда булади. Бу ерда буйлама тулхинлар тезлиги  бирданига секундига 5 км. дан 8 км. га ортади. Шундан сўнг тезлик аста —  секин орта бориб 2900 км. чухурликда секундига 13 км. га етади, сунгра  бирданигина камайиб, секундига 8 км тушиб х о л а ДИ. Шундан сунг Ер  маркази томон орта бориб секундига 11 км га етади. Кундаланг тулхинлар  2900 км. дан чухурга етиб бормайди ва Ушбу чухурликдан қайтиб, Ер бетига  чиқади.  Сейс  Magmatizim jarayonini vujudga keltimvchi omil bu - magmadir.  Magma (yunoncha magma - quyuq bo‘tqa) - tarkibi, asosan, silikatdan  iborat otash-olovli suyuq massa, Yer po‘sti yoki yuqori mantiyada  vujudga keladi va soviganda magmatik tog‘ jinslarini hosil qiladi. Ikki  xil magma ajratilgan: asosiy (bazaltli) va nordon (granitli). Agar  magmaning tarkibida kremniy oksidi (Si02) 55% gacha boisa, asosiy  yoki bazaltli magma deb ataladi. U suyuq bo‘lib, Yer yoriqlari va  darzlarga osongina joylashadi, lavasi uzoq masofalarga oqib ketadi.  Bunda vulkanik platolar, yassitogMiklar hosil boiadi. Agar magmaning  tarkibida kremniy oksidining miqdori 78% gacha bo‘lsa, nordon yoki  granitli magma deb ataladi. Bunday magmalar quyuq bo‘ladi. Ayniqsa,  gaz bugTarini yo‘qotgandan so'ng t  Endogen jarayonlarning rivojlanishi ayrim hollarda ekzogen  jarayonlar ta’sirida vujudga keladi. K o‘pgina geologik hodisalar, foydali  qazilmalaming tarkib topishi (masalan, nefit, toshko‘mir va boshqalar)  va strukturalarning shakllanishi ekzogen va endogen geologik  jarayonlarning bir-biriga bo‘lgan aloqasiga bog‘liqdir.  Yer qatlamlarini o‘zgarishidan hosil bo‘lgan har xil strukturalarni  o‘rganuvchi geologiyaning sohasi geotektonika deyiladi.  Сейсмик тулхинлар тезлигининг 60 ва 2900 км. чухурликларда кескин  узгариши мазкур чухурликларда моддалар зичлигининг кескин узгаришини  акс этгиради. Моддалар зичлигини турлича булиши туфайли Ернинг ички  хобихлари хосил булган, яъни ядро, мантия ва Ер пусти.  Ернинг ядроси 2900 км. дан бошланади ва ички хамАа тапщи ядрога  булинади. Ташхи ядронинг халинлиги 2080 км., у 2900 км. дан 4980 км.  чухурликлар орасида жойлашган. Ички ядро 4980 км. дан Ернинг  марказигача булган чухурликларда жойлашган. Ядро асосан темир ва  никелдан иборат. (19— раем).  “ Metamorflzm” atamasi yunoncha “metamorpho-omai” so‘zidan  olingan bo‘lib, tubdan o'zgarmoq, o'zgarishga uchramoq degan  ma’noni anglatadi. Metamorfizm endogen jarayonlar safiga kiradi.  Metamorfizm jarayoni deb, tog‘ jinslarining teksturasi, strukturasi va  mineral tarkibining temperatura, bosim va chuqurlikdagi eritmalarning  kimyoviy faolligi ta’sirida o‘zgarishi (qayta kristallanishi, mineralogik va  kimyoviy o‘zgarishi) jarayoniga aytiladi. Buning natijasida cho‘kindi va  magmatik tog‘ jinslari metamorfik tog‘ jinslariga aylanadi. Metamorfizm  jarayoniga uchragan tog‘ jinslari esa, metamorfik tog* jinslari deb  ataladi.  М антия Мохо чегарасидан (70 — 80 км) 2900 км. чу^урликкача давом  этади. М антия асосан магний, кислород, темир, кремний ва боннца  моддалардан иборат. М антия учта натламДан иборат: нуйи (1000 — 2900 км),  урта (300—1000 км), ю^ори дунит (70 — 300 км) Ю ^ори мантия  дунитлардан — магний билан темирга бой булган силикат ж инслардан  таш кил топган. 100км. дан 700 км чунурликкача моддалар Ернинг ички  исси1у\\иги таъсирида эриган з^олатда булиши мумкин, 100 км дан ю^орида  з^арорат ж инсларнинг эриши учун етарли эмас, 700 км. чу^урликда эса  босим жуда ю^ори.  Эриган натламДа материклар огирлигини мувозанатга  келтириб туриш учун моддалар бир жойдан иккинчи жойга о^иб туради.  Вулкан ва зилзила учо^лари шу ерда жойлашади.  Урта ва нуйи мантияда моддалар зичлиги ю^оридир. Ер пусти — Ернинг  таш ^и натламлаРи мажмуасидир. У мантиядан Мохо чегараси билан  аж ралиб туради. Бу ерда моддалар натпщ зрлатда булади. М азкур Мохо  чегараси аниь; чегара булиб, Ер ю засининг з^амма жойида бор. М антиядан  Ер пустига утишда босим шунчалик пасайиб кетадики, габбродан базальтга  утиладк. Бундан моддалар з^ажми 15% га ошади ва шунга мос равишда  зичлик камаяди.  Ернинг танщ  Metamorfizm omillari deganda, dastlabki jinslaming o‘zgarishiga olib  keluvchi kuch va jarayonlar tushuniladi. Bularga: temperatura, bosim va  chuqurlikdagi kimyoviy fa o l birikma (eritma)lar kiradi.  Temperatura - Yer bag‘rida muhitning fizik holatini ifodalovchi  parametr. Temperatura tog‘ jinslari (mineral) hosil boMish jarayoniga  ta’sir ko‘rsatuvchi va paydo bo‘ladigan minerallar majmuasini  belgilaydigan muhim omil hisoblanadi. Ma’lumotlarga ko‘ra, tog‘  jinslarining metamorfizm jarayoniga uchrashi 250-1100°C oralig‘ida  kuzatilar ekan.  Ернинг танщи ва ички ноби^лари доимо узаро таъсирда булади.  М азкур таъсир нуйидагиларда намоён булади (Шубаев, 1975):  - даставвал узаро таъсир Ер ю ^ори ^атламларининг ички  ^атламларига босимида намоён булади. М азкур босим шунчалик каттаки, у  зич ядро ва ^алин мантиянинг вужудга келишига сабаб булади:  — ю ^ори босим радиактав парчаланиш билан бирга исси^лик з$осил  ^илади. Бу исси^лик Ернинг ички ь^исмидан унинг ю засига чикиб келади ва  Zilzila - tabiatning dahshatli hodisasi. Zilzila (yer qimirlashi) -  Yer po‘stida yoki mantiyaning yuqori qismida to‘satdan siljish, yorilish,  sinish yoki o'pirilish ro‘y berishi oqibatida vujudga keladigan va  to‘lqinsimon tebranishlar tarzida uzoqlarga tarqaladigan yer osti  silkinishlari va tebranishlari.  Yer sharida sodir bo‘ladigan zilzilalar soni yil davomida bir nechta  yuz mingga yetishi mumkin. Shulardan aksariyat ko‘pchilik qismi  seysmograflargina sezadigan kuchsiz zilzilalar bo‘lib, odamlar  sezadiganlari bir necha mingga yetadi.  — Ер ю заси учун сувнинг асосий манбаи мантиядир. Ер юзасида сув  с уюь; з^олда ф а ц а т атмосфера босими туфайлитина мавжуддир, акс холада  сув 6 y F r a айланиб кетган ва учиб кетган булар эди;  — сув з^аво ^аракати туфайли материкларга кириб бориб, океанларга  оциб тушадиган ь>уру^ликдаги сувларни ^осил ^илади. Ер юзасида  нурашнинг руй бериши ва чукинди жинсларнинг вужудга келишига сув  билан з^аво сабаб булади;  — дарёлардаги о^им гезлиги ва денудация суръати орирлик кучининг  катталигига 6ofahis;  — Ер пусти мантиядаги моддаларнинг сараланиши маз^сули булиб,  унинг узи з^ам мантияга таъсир курсатади. Бу узаро таъсир Ер пустининг —  материк, океан ва оралиц турларининг з^осил булишида материклар  ривожланишида ва тектоник жараёнларда намоён булади;  Ер пусти мантиядаги моддаларнинг сараланиши маз^сули булиб,  унинг узи з^ам мантияга таъсир курсатади. Бу узаро таъсир Ер пустининг —  материк, океан ва оралиц турларининг з^осил булишида материклар  ривожланишида ва тектоник жараёнларда намоён булади;  — Ернинг ички ^исмдаги моддалар эластиклик хусусиятига эга. Бунинг  о^ибатида моддаларнинг о р ш и Ернинг шаклида акс этади. кдл^иш  каршилиги Ер айланишини секинлаштиради. Бу эса ^утбий сир;и1$ликни  камайтиради. Бу з^ол юь;ори мантиядаги моддалар бир ^исмининг экваториал  кенгликлардан ^утбий кенгликларга о^иб кетишига сабаб булади. Ер пусти  остидаги моддаларга Караганда цаптщ роц булганлигидан узгаришга учрайди,  ёрилади, кучирилади ва пасаяди. Бу жараёнда цутбий ва экваториал  радиуслар мутло^ узунлигининг узгариши эмас, б  Ернинг ички ^исмдаги моддалар эластиклик хусусиятига эга. Бунинг  о^ибатида моддаларнинг о р ш и Ернинг шаклида акс этади. кдл^иш  каршилиги Ер айланишини секинлаштиради. Бу эса ^утбий сир;и1$ликни  камайтиради. Бу з^ол юь;ори мантиядаги моддалар бир ^исмининг экваториал  кенгликлардан ^утбий кенгликларга о^иб кетишига сабаб булади. Ер пусти  остидаги моддаларга Караганда цаптщ роц булганлигидан узгаришга учрайди,  ёрилади, кучирилади ва пасаяди. Бу жараёнда цутбий ва экваториал  радиуслар мутло^ узунлигининг узгариши эмас, балки Ер шаклининг  мувозанатлашишига интилиши муз^им урни тутади;  Epitsentr va gipotsentr oralig‘idagi masofa zilzilaning Yer yuzidan  chuqurligini ko‘rsatadi. Zilzila o‘chog‘i O lrta Osiyo hududida, aksariyat  hollarda, Yer sathidan 5-50 km. chuqurlikda joylashgan bo‘ ladi.  Yer sharining ma’lum hududlarida zilzilalar o‘chog‘ i 200-300,  hatto 700 km. gacha chuqurlikda bo‘lishi ham mumkin.  Zilzila tufayli Yer yuzidagi silkinishlar ballarda o ‘lchanadi.  Silkinishlar epitsentrda eng kuchli bo‘lib, undan uzoqlashgan sari kuchi  pasaya boradi. Epitsentr atrofidagi eng kuchli silkinishlami belgilab, ular  tutashgan chiziq ichidagi maydon (sath) pleystoseys hudud deyiladi.  Ерниниг окир ядроси Ер ю заси орирлик кучининг катта булишини  таьминлайди. Бунинг ёрдамида Ер узида атмосфера билан сувни ушлаб  туради;  — Ер ю заси учун сувнинг асосий манбаи мантиядир. Ер юзасида сув  с уюь; з^олда ф а ц а т атмосфера босими туфайлитина мавжуддир, акс холада  сув 6 y F r a айланиб кетган ва учиб кетган булар эди;  — сув з^аво ^аракати туфайли материкларга кириб бориб, океанларга  оциб тушадиган ь>уру^ликдаги сувларни ^осил ^илади. Ер юзасида  нурашнинг руй бериши ва чукинди жинсларнинг вужудга келишига сув  билан з^аво сабаб булади;  — дарёлардаги о^им гезлиги ва денудация суръати орирлик кучининг  катталигига 6ofahis;  — Ер пусти мантиядаги моддаларнинг сараланиши маз^сули булиб,  унинг узи з^ам мантияга таъсир курсатади. Бу узаро таъсир Ер пустининг —
Купить
  • Похожие документы

  • Surxondaryo viloyati angor tumani bo’z tuproqlar tarqalgan xududidagi och tusli bo’z tuproqlarni paydo qiluvchi omillar, tarqalish qonuniyatlari va unumdorligi
  • Qopqoq jinslari va ularning turlari
  • Kaustobiolitlar turlari va xossalari
  • Tabiiy gazni tozalash va qayta ishlash usullari
  • Нефтни таркибини кимёвий ва физик – кимёвий усуллар ёрдамида ўрганиш

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha