Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 29.0KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Referatlar
Fan Pedagogika

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Mikroneziya xalqlari

Sotib olish
MIKRONEZIYA XALQLARI. 
Reja.
1. Karolin orollari  aholisi tarixiy antropologiyasi.
2. Marshall  orollari  aholisi tarixiy antropologiyasi.
3. Gilbert  orollari  aholisi tarixiy antropologiyasi.
  Karolin,  Marshall, Gilbert  orollari  aholisi . Mikroneziyaning markaziy va 
sharqiy hududlarida Ponape, Truk va Kusayelardan tashqari barcha orollar 
chig‘anoqlardan tashkil topib o‘simlik hamda hayvonot dunyosi boy emas. Aholisi 
yuzlab, ba’zida minglab qilometr uzoqlikda joylashgan orollarda yashagan. 
O.Kotsebuning yozishicha ilgari Karolin orollari aholisi guamliklar bilan savdo 
aloqalarida bo‘lganlar, yevropaliklar mustamlakalash boshlangandan so‘ng bunday
sayoxatlar tuxtagan. Dengizchilar yo‘lda yulduzlarga qarab suzishgan. Gilbert 
orolidan bo‘lgan qariya dengizchi 178 ta yulduz va yulduzlar turkumini nomma —
nom, joylashishi xasida gapirib bergan.
Orollarda dexqonchilik yaxshi rivojlangan. Ayrim joylarda: taro, yams, batat
yetishtirilsa,   ba’zi   orollarda:   banan,   non   daraxti,   pandanus   va   kokos   yongoklari
o‘simlik   ozuklarining   asosini   tashkil   qiladi.   Mevali   daraxtlarni   parvarishlash
asosan erkaqlarning ishi bo‘lib, ayollar yerga ishlov berishda ishtiroq etmaganlar.
Asosiy   ko‘pchilik   orollarda   baliq   ovlash   aholining   asosiy   mashg‘uloti   bo‘lgan.
Ovni   qayiqlarda,   uzunligi   30   —   40   metrli   turlar   yordamida   yil   davomida   olib
borishgan. Baliqni: kovurib, dimlab va hatto xomligicha yeyishgan.
Uy   hayvonlari   deyarli   bo‘lmagan.   Mikroneziya   orollarida   tovuqni   bog‘lab
qo‘yib boqishgan va patlaridan bezakda foydalanishgan. Latke Ponape va Lugunor
orollarida yarim yovvoyi itlarni ko‘rganligini yozgan.
To‘quv dastgoxidan       faqat,       Karolin       orollarida   foydalanishgan. U
gorizontal (yoti q ) kurinishda bo‘lgan. Karolin orollarida pul sifatida chig‘anoqlarni
turli   navlarini   ishlatishgan.   Tosh   bo‘lmaganidan   chig‘anoqlardan   boltalar   tigini
(ba’zida 50sm.gacha) yasaganlar. Pichoqlar ham chig‘anoqlardan qilingan.
Karolin,   Marshall   va   Gilbert   orollarida   rejasi   b o‘ yicha   to‘rtburchaqli,   lekin
devorsiz   uylar   ko‘rganlar.   Ikki   tomonlama   tom,   ustunlarda   o‘ rnatilgan,   2,5   —   3
metr   balandlikda   qurilgan   shipda   buyumlar   saqlangan,   ba’zida   shu   joyda
uxlashgan, unga yog‘ochdan yasalgan narvonda chiqishgan. Ko‘pincha yerda yotib
uxlayverganlar,    issiq    iqlim    hatto    devorlarga    ham    extiyoj  tug‘ dirmagan.
Marshall orollarida uylar yakkam —dukkam joylashgan bo‘lsa, Gilbertda b u tun —
bo‘tun   qishloqlar   uchraydi.   Orollarda   katta   jamoa   uylari   ham   mavjud.   Kiyimlar ko‘p   emas,   tapani   bilishmagan.   Beliga   belbog‘chalar,   quloklariga   esa   sirgalar
gakishgan.   Tatuirovka   keng   q o‘ llanilgan,   sharqka   tomon   uning   ahamiyati   oshib
borgan. Tatuirovka diniy tasavurlar bilan bog‘liq   bo‘lgan.
Mikroneziyaning  sharqida  qadimgi  yog‘ochdan  yasalgan  nayza   va  qilichlar
uchraydi. Qilichga skat baligining o‘tkir tishlari mustaxkamlangan. Gilbert orolida
kokosning qattiq tolalaridan kalqon, sovo‘t yasalgan.
Ijtimoiy   t u zum . Mikroneziyaning markaziy va sharqiy hududlarida hozirga
qadar   zodagonlar   va  oddiy  aholi   toifalari   mavjud.  Marshall   orollarida  zodagonlar
id’irik  va yerodya ona   urug‘lariga mansubdir.
Zodagonlar   Marshall   orollarida   ham   jismoniy   mehnat   bilan
shug‘ullanmaydilar.   Ular   va q tlarini   asosan   bekorchilikda   maishatda   o‘tkazganlar.
Sarkorlar   yerning   yagona   egalari   bo‘lib   ekin   maydonlari   ularning   boyliklari
hisoblangan. Sarkor vafot et s a yer uning ukasiga, ukasi bo‘lmasa singlisiga o‘tgan.
Kayurlar   oddiy   aholi   dalalarda   yanvardan   iyulga   qadar
etishtirilgan   hosillari   sarkorlarga   kolgan   olti   oydagisi
o‘zlariga   tekkan.   Ekin   maydonlarining   kamligi   esa   aholining
sarkorlarga   qaramligini   yanada   kuchaytirgan.   Xususan   sarkor
kayurdan   har   q anday   buyumni   talab   qilib   olishga   xavdi   bo‘lgan.   U
o‘z   qo‘li   ostidagi   har   qanday   qiz   yoki   ayolni   ixtiyor   qilishi,
birinchi   nikoh   kechasiga,   qizlarga   turmushga   chiqishga   ta’qiq
qo‘yish   huquqiga   ega   edi.   Aholi   esa   unumli   yerdan   xaydalishdan
qo‘ rkib   sarkorga   karshi   chiqa   olmagan.   Erdlandning   xabar   berishicha
sarkor   fukaroga   o‘lim   jazosi   chiqarish   huquqiga   ham   ega   bo‘lgan.
Ayrim   mualliflar   Gilbert   orollaridagi   "Kaungo"   —   qullar   haqida   ma’lumot
beradilar.   Kaungolarda   yer   bo‘lmay   yirik   yer
egalarinikida        yashab mehnat        qilishgan., yetishtirgan
maxsulotlaridan  faqat   iste’mollari   uchun  ajratilib  kolgani   xujayinga   o‘tgan.
Kaungolar   o‘z   toifalari   doirasidagina   nikohda   bo‘lishlari   mumkin   edi.
Qulchilikning shunga o‘xshash turi Nauru orolida ham paydo bo‘lgan. Karolin   orollarida   yirik   sarkorlar   katta   ekin   maydonlariga   egalik   qilib   —
tomol   deb   nomlanishgan.   Ularga   qo‘yi   bosqich   kichik   sarkorlari   buysunishgan.
Tomol   vafot   etea   hokimiyat   sarkorlar   yigani   tanlagan   ukasi   yoki   yak in
qarindoshiga   o‘tgan.   Demak,   ma’lum   oila   doirasida   bo‘lsada   tomol   lavozimidagi
shax sga     oylab qo‘yilgan. Kotsebuning sayo h atlari paytida (1817 — 24) Marshall
arxipelagi sharqidagi Ratak orollarini kuchli sarkor L am ari boshqargan. U boshqa
orollar   sarkorlarini   o‘ ldirib   o‘zini   bosh   tomol   deb   e’lon   qilgan   edi.   Lekin
Mikroneziyaning   sharqida   ko‘p   hollarda   ur ug‘   —jamoa   boshqaruvi   o‘z
ahamiyatini  XX  asrning  o‘ rtalariga qadar saqlab kolgan.
Xususan Gilbert arxipelagida 27ta ur ug‘    vaqillari bo‘lib, ular turli orollarda
yashaganlar. Uru g‘   tartiblari kuchli bo‘lib bir —birini kurmagan kishilar ham uni
tan   olganlar.   Marshall   orollaridagi   urug‘lar   totem   nomlariga   ega   bo‘lishgan.
Ur ug‘ lar ona urug‘i bo‘lib, bolalar onalari ur ug‘ iniki hisoblangan.
Qarindoshlik munosobatlari muhim ahamiyat kasb etgan. Marshallda «D o‘ st
t u tinish» udumi bo‘lib —dyara, o‘zaro d o‘ stlik munosabatini tanlagan yigitlar yoki
qizlar   ayrim   udumlarni   bajarganlar.   Dyara   ota   —onalar   xo h ish   —   irodasi   bilan
ham to‘zilishi mumkin edi. Dyaralar ismlarini alishganlar, qullarida qon chiqarib,
bir   —   birlarinikini   ishkaganlar.   Dyaralar   aka   —   ukalardan   ham   yaqinroq
hisoblanganlar.
Karolin orollarida ham ona urug‘i munosabatlari saqlanib kolgan. Truk oroli
aholisi   40ta   ona   urug‘i   asosidagi   — ey   na ng   ga   bo‘linib,   ularda   nikoh   ekzogam
k o‘ rinishda   bo‘lgan.   Ururlarda   nikoh   munosabatlari   muvofiklashtiriladi.
Jamiyatning   eng   kichik   yacheykasi   onalar   uro‘tiga   oid   yirik   oilalarda   30   —
40tagacha   kishilar   birlashgan.   Oila   boshli g‘ i   yoshi   katta,   tajribali   erkak   bo‘lib   u
xo‘jalik   ishlarini   boshqargan.   Eng   keksa   ayol   oiladagi   ayollarning   ishlarini
boshqargan.
Har bir yirik oila   o‘z ining ekin maydoniga, umumiy uyiga, katta ucho g‘ i va
erka k lar   uyiga   ega   bo‘lgan.   Erka k lar   uyida   yi g‘ inlar   o‘tkazilgan.   Uylanmagan
yigitlar   shu   joyda   uxlaganlar.   Meros   onalar   urug‘i   tomonidan   koldiriladi.   Jiyan
otasi emas, tog‘asining merosx o‘ ridir. Qarindoshlik   sistemasi   Gavayi   orollaridagiga   o‘xshash.   Marshall   orollarida
barcha  aka  —uka,  opa   —  singillar  murojat   etuvchidan  katta  bo‘lsa   yeiyu;   kichik
bo‘lsa yatyu deb nomlangan. Ota, tog‘a ularning ukalari — «yema»; ona, hola va
ularning   bir   korin   naridagi   singillari—   «yimmao»,   buvi   uning   singillari   —
«yibyu» deb nomlangan.
Demak ,   mikroneziyaliklar   qarindoshlik   tizimi   malayyalarnikiga   o‘xshash
avlodlarni   farqlashga   asoslangan.   Oilada   erkak   va   ayollarning   teng   huquqliligi
mavjud   bo‘lganidan,   otalar   xukmronligi   umuman   ko‘zatilmaydi.   Agar   erkak
xotinini   xakorat   qilsa,   uning   dustlari   kelib   olib   ketishgan.   Erka k lar   hatto   xotini
vafosizlik   qilgan   ta q dirda   ham,   uni   jazolay   olmagan,   ko‘p   bo‘lsa   bir   necha   kun
uyga qo‘ymagan holos. Er —xotin ajralgan takdirda bolalar onasi bilan kolishgan.
Zodagonlarda   ko‘p   xotinlik   —   poligamiya   mavjud   bo‘lgan.   Sarkorlar   xotiniga
uydan   tashqariga   chiqish   ta’qiqlangan,   oddiy   kishining   zodagonning   xotini   bilan
aloqasi o‘lim jazosi bilan yakunlangan.
Shu   tariqa   Mikroneziyada   ikki   nikoh   tartibi   mavjud   bo‘lib:   zodagonlar
uchun   poligamiya   va   undagi   ayollarning   huquqlari   cheklanadi,   boshqasida   esa
oddiy jamoa a’zolari nikoh munosabatlaridagi ayollarning erkinligi va mustaqilligi
kuzatiladi. Adabiyotlar
1. Hawaiki,  Ancestral   Polynesia   An Essay   in  Historical   Anthropology .   Published   in
the United States of America by Cambridge University Press, New York .  2001 .
2. Barbara A. West .  Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania   Copyright © 
2009 .
E lektron manbalar
www.    mirknig.com   
www.etnology. com

Mikroneziya xalqlari

Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish
  • Umumta‘lim maktablarida Imom Buxoriy hadislarini o‘rganishning ahamiyati
  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский