Информация о документе

Цена 35000UZS
Размер 81.3KB
Покупки 0
Дата загрузки 29 Май 2025
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Юриспруденция

Продавец

Telzor Uchun

Дата регистрации 21 Апрель 2025

24 Продаж

Milliy g’oya, manaviyat asoslari va huquq ta’limi fanlarini o’qitishda keys-stadi texnologiyasining foydalanish

Купить
. MAVZU: MILLIY G’OYA, MANAVIYAT ASOSLARI VA HUQUQ TA’LIMI FANLARINI O’QITISHDA KEYS-STADI TEXNOLOGIYASINING FOYDALANISH. MUNDARIJA: I.Kirish…………………………………………………………………………..….. 3 II.ASOSIY QISM. I-bob. “Ozod va obod Vatan – erkin va farovon hayot ’’ barpo etishda yuksak g`oyalarimizning o`rni va ro`li………………………………………………..… 5 1.1 Milliy g‘oya tushunchasi va ahamiyati………………………………………….,5 1.2 Demokratik jamiyat qurishda- milliy istiqlol g`oyaning o`rni…………………..20 II-bob. O`zbekistonda olib borilayotgan Milliy g‘oya tadqiqot va tashviqot ishlari……………………………………………………………………………….. 23 2.1 Targ`ibot va tashviqot tushunchalari va o`zaro bog`liqligi……………………………….23 2.2 Bugungi kunda o`tkazilayotgan targ`ibot ishlari orqali, milliy g`oyani yoshlar ongiga singdirish…………………………………………………………....................26 III.Xulosa…………………………………………………………………………..3 2 IV.Foydalangan adabiyotlar……………………………………………………...34 1 2 KIRISH Mavzuning dolzarbligi: S hundaki “dunyoda bo’layotgan notinchliklarga qarshi turadigan, bizning kuchli qurolimiz bo’lgan Milliy g’oyamiz, Ma’naviyatimiz, urf-odatlarimizni, xalqimiz orasida targ’ib qilish, qolaversa yoshlarimiz bilan yangi innovatsion texnologiyalar yordamida o’quvchi talabalarga singdirish, xalqimiz ongini, immunitedini bundanda mustahkamlashdek” masalalarni o’z ichiga oladi. Prezidentimiz Islom Abdug’aniyvch Karimov ta’kidla ganidek “Milliy g’oya va milliy istiqlol g’oyasi haqida so’z borar ekan, biz nihoyatda keng, murakkab serqirra, murakkab tushunchalarni tasavvur qilishimiz kerak. Bu tushunchalar Vatan ravnaqi ,yurt tinchligi , xalq farovonligi kabi yuksak g’oyalarning ma’no mazmunini teran anglab olishga xizmat qiladi. Bu g’oya xalqni- xalq, millatni – millat etadigan, uning shon-u sharafi, ishonch e’tiqodini, ifodalaydigan, o’ziga xos taraqqiyot yo’li, turmush tarzi, tub manfaatlariga tayangan xolda muttasil rivojlanib boruvchi qarashlar tizimidir” Mavzuning o’rganilish darajasi: Mamlakatimizda Milliy g’oyani targ’ib qilish, yoshlar bilan bog’liq masalalarga O’zbekist on Prezidenti I.A.Karimov katta ahamiyat bermoqda. Shuningdek Prezidentimizning deyarli har-bir asarida xalq farovonligi, yurt tinchligi va Vatan ravnaqi haqidagi fikrlarida yoshlarning va milliy g’oya targ’ibot tashviqotning o’rni va ahami yati haqidagi ilmiy va amaliy asoslangan fikr va ko’rsatmalari hamda xulosalari kurs ishida o’z ifodasin topgan. Bundan tashqari Milliy g’oya targ’ibotida, yangi u slublarning qo’llanilishi, dasturiylikdan zamonaviylikga o’tishning ta’lim yo’ nalishida qanchalik foyda berishi va natijalari, metodlar orqali dars o’tish uslublari qanchalik samara berishi kurs ishida ko’rsatib o’tildi va o’rganildi. Kurs ishining maqsad va vazifalari: Mazkur kurs ishining maqsadi Milliy g’oyamizni yoshlarimizga, kelajak avlodga yetkazishda turli xil yangicha uslublardan foydalanishni o’rganish, qolaversa yangicha inavatsion texnologiyalardan foydalanib dars o’tishni yanada chuqurroq o’rganib, o’quvchilarga qiziqarli tarzda ma’lumotlarni yetkazishdir. 3 4 Zero Prezidentimiz ta’kidlaganidek “Bir haqiqatni o’zimizga yaxshi ang lab olishimiz kerakki, milliy mafkurani tepadan turib yaratib va hayotga joriy etib bo’lmaydi. Bu – nihoyatda prinsipial masala.” 1 Shunday ekan milliy g’oyani yoshlar ongiga singdirishning yangi va samarali usullarini izlab topish hamda uni hayotga joriy etish Davlatimizning eng dolzarb masalalaridan biriga aylandi. Qolaversa yana bir maqsadlaridan biri, o’quvchilarga milliy g’oya targ’iboti texnologiyalari haqida muayyan bilim va tushunchalar berishdan iborat. Fuqorolik jamiyati va milliy g’oyaning targ’ibot te xnologiyalarining yangicha paradigmalarini I.A.Karimov asarlari asosida o’rganish, zamonaviy targ’ibot texnologiyalari bilan o’quvchilarni tanishtirish. O’zbekistonda amalga oshirilayotgan demokratiyalashtirish jarayonlari milliy g’oyaga oid Prezident I.A.Karimov asarlari tahlil etiladi. Sharq mutaffakirlarining milliy g’oya to’g’risidagi qarashlari , uning milli y va umuminsoniy negizlari, hozirgi dunyo erishayotgan yutuqlar, milliy g’oya targ’iboti texnologiyalari, uslublaridagi yangiliklarni tahlil etishdan iborat. Kurs ishining tizilishi va hajmi. Mazkur kurs ishi ikki bob, to’rt reja, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati, prezentatsiya ishini o’z ichiga oladi. 5 I BOB. “OZOD VA OBOD VATAN – ERKIN VA FAROVON HAYOT ’’ BARPO ETISHDA YUKSAK G`OYALARIMIZNING O`RNI VA RO`LI. 1.1 Milliy g‘oya tushunchasi va ahamiyati XXI asrni axborot asri, axborot t е xnologiyalari asri d е b atash tobora rasm bo`lmoqda. Chunki asrmizda inson eshitayotgan, ko`rayotgan barcha-barcha narsalar uning istaklarini, didini o`zgartirishga, fikriga ta'sir qilishga yo`naltirilgan. Tan olish k е rak, tomosha qilinayotgan s е riallardan tortib bolakaylarga aytib b е riladigan ertakkacha, boringki, o`qiyotgan kitoblarimiz ham qandaydir mafkuraviy yukka ega - ularda muayyan g`oyalar targ`ib qilinadi. Bu holat «Eng asosiy narsani ko`z bilan ilg`ab bo`lmaydi» d е gan fikrni yana bir karra tasdiqlaydi. Bunday ko`zga ko`rinmas qudratli targ`ibot kuchlari kishini hamma y е rda va har kuni qurshab turadi. Bu kuchlarning maqsadi – inson ni nimagadir ishontirish, nimagadir undash, nimagadir og`dirish. Tadbirkor mahsulotini r е klama qilib, uni sotib olishga undaydi. Diniy arboblar o`z diniga e'tiqod qilishga chaqiradi. Xalqaro maydonda ba'zi davlatlar o`zining «katta og`a» ekanini uqtirishga harakat qiladi. L е kin tanganing orqa tomoni ham bo`ladi-ku. Agar o`sha molini maqtayotgan tadbirkor tamaki sotayotgan bo`lsa-chi? Uning zarari haqida odamlarni kim ogohlantiradi? Agar o`sha dindor, din ch е tda qolib, davlat tuzumini ag`darishga chaqirayotgan bo`lsa-chi? Bunday buzg`unchiliklardan xalqni kim qaytaradi? Yoki jahonda «katta og`a»larning qo`lidan tutib emas, mustaqil odim tashlash k е rakligini kim tushuntiradi? Bu kabi targ`ibotni yoki aksiltarg`ibotni kim tashkil qilishi k е rak? Milliy g’oya targ’iboti va ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish to’g’risida ,Vatanimiz mustaqilligining ma’naviy as oslarini mustahkamlash, milliy qadriyatlarimiz, an’ana va urf-odatlarimizni asrab- avaylash xalqimiz, ayniqsa, yosh avlod qalbi va ongiga ona yurtga muhabbat, istiqlolga sadoqat tuyg’ularini chuqur singdirish masalasi bugungi kunda tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. 6 7 Bu borada tegishli idora va tashkilotlar, jumladan, Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashi hamda uning joylardagi bo’limlari tomonidan muayyan ishlar amalga oshirilayotganini qayd etish lozim. Shu bilan birga, xalqaro maydonda mafkuraviy, g’oyaviy va informatsion kurashlar kuchayib borayotgan hozirgi murakkab va tahlikali davrda ma’naviy- ma’rifiy ishlarni zamon talablari asosida tashkil etish, yoshlarimizni turli mafkuraviy xurujlardan himoya qilish, yurtdoshlarimizning hayotga ongli munosabatini shakllantirish, yon-atrofda yuz berayotgan voqealarga daxldorlik hissini oshirish, mamlakatimiz mustaqilligi, tinch-osoyishta hayotimizga xavf tug’dirishi mumkin bo’lgan tajovuzlarga qarshi izch il kurash olib borish vazifasi ushbu sohadagi ishlarni, jumladan, Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashining faoliyati va tarkibiy tuzilishini qayta ko’rib chiqishni taqozo etmoqda. Mamlakatimizda milliy g’oya targ’iboti va ma’na viy-ma’rifiy ishlarning samaradorligini, ularning hayotiyligi va ta’sirchanligini yanada oshirish maqsadida hamda Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashinin g navbatdagi yig’ilishida bildirilgan takliflarni inobatga olgan holda: 1. O’zbekiston Respublikasi Bosh vaziriga Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashiga raislik qilish, shuningdek, Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qorg’i Kengesi Raisi, viloyatlar, shahar va tumanlar hokimlariga esa hududiy kengashlarga rahbarlik qilish vazifasi yuklatilsin. Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qorg’i Keng esi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari shtatlar jadvaliga qo’shimcha ravishda Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qorg’i Kengesi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo’yicha yordamchisi shtati (jami 14 ta shtat birligi) kiritilsin. 3. Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashi ning tarkibiy tuzilishi ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 9 4. Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashi h uzuridagi Milliy mafkura ilmiy targ’ibot markazi o’rniga Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashining ilmiy-amaliy yo’nalishida faoliyat olib boradigan, davlat byudjeti hisobidan moliyalashtiriladigan Milliy g’oya va mafkura ilmiy-amaliy markazi tashkil etilsin. Quyidagilar Milliy g’oya va mafkura ilmiy-amaliy markazining asosiy vazifasi etib belgilansin:  milliy g’oya va mafkura masalasi bilan bog’liq dolz arb masalalarni, bugungi murakkab mafkuraviy jarayonlarni ilmiy-amaliy jihatdan atroflicha tahlil qilish va baholash, ustuvor yo’nalishlarni aniqlash, ularning aholi turlari qatlamlariga ta’sirini o’rganish, milliy manfaatlarimizga, hayot tarzimizga zid bo’lgan zararli g’oyalar va mafkuraviy xurujlarning mohiyatini ochib berish;  xalqimizning ko’p asrlik ma’naviyati va milliy qadr iyatlari, diniy qarashlari va hayotiy udumlariga, yoshlarimizning ongini zaharlab, ma’naviy jihatdan qaram etishga qaratilgan mafkuraviy harakatlarga qarshi samarali kurash olib borish bo’yicha ilmiy-amaliy dasturlarni ishlab chiqish;  fuqarolarimiz qalbida milliy tafakkur va sog’lom dunyoqarash asoslarini mustahkamlash, ularning ongli yashashga, o’z fikriga ega bo’lishga, turli ma’naviy tajovuzlarga qarshi sobit tura olishga qodir bo’lgan, irodali, fidoyi va vatanparvar insonlar etib tarbiyalashga yo’naltirilgan amaliy tavsiyalar tayyorlash. Bu borada ma’naviy-ma’rifiy targ’ibot ishlarining ta’sirchanl igini ta’minlaydigan zamonaviy axborot texnologiyalari va mexanizmlarini, jamiyatimizning mafkuraviy immunitetini kuchaytirishga qaratilgan samarali usul-uslublarni ishlab chiqish, davlat va jamoat tashkilotlari uchun tegishli tavsiya va takliflar tayyorlash masalasiga alohida e’tibor qaratish;  o’z faoliyati doirasida amalga oshirilgan ilmiy izlanishlar natijalarini, tahliliy materiallarning xulosalarini ommaviy axborot vositalari, jumladan, Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashining nashr organlari — «Tafakkur» va «Jahon adabiyoti» jurnallari, «Ma’naviyat» nashriyoti orqali muntazam ravishda chop etib, keng jamoatchilikka yetkazish. 10 5. Respublika «Ma’naviyat va ma’rifat» markazi Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashining amaliy targ’ibot yo’nalishida faoliyat olib boriladigan Respublika Ma’naviyat targ’ibot markaziga aylantiri lsin. Quyidagilar Respublika Ma’naviyat targ’ibot ma rkazining asosiy vazifalari etib belgilansin:  Ma’naviyatning ma’no-mohiyati, milliy ma’naviyat imizning qadimiy ildizlari noyob va betakror namunalari, bugungi kundagi rivojlanish tamoyillari haqida aniq maqsadga qaratilgan targ’ibot ishlarini muntazam ravishda olib borish;  aholining keng qatlamlari, avvalambor, yoshlar o’rtasida Vatanga muhabbat va sadoqat, insonparvarlik fazilatlarini tarbiyalash milliy urf-odat, an’ana va qadriyatlarning hayotimizdagi o’rni va ahamiyatini har tomonlama olib borishga yo’naltirilgan suhbat va uchrashuvlar, ma’rifiy tad birlar o’tkazish;  bugungi kunda amalga oshirilayotgan davlat siyosatining ustuvor yo’nalishlari, keng ko’lamli islohotlarning mohiyati, qabul qilingan qonun hujjatlari va davlat dasturlarining ahamiyatini atroflicha sharhlash va tushuntirish, yurtimizga qarshi qaratilgan g’oyaviy va informatsion xurujlar, ularning ortida turgan kuchlarning g’arazli maqsadlarini fosh qilish, odamlarni hushyorlik va ogohlikka da’vat etish, olimlar siyosatini va mutaxassislar, ijodkorlar, ziyolilar ishtirokida joylarda samarali targ’ibot tizimini yo’lga qo’yish;  ota-ona, oila, mahalla, tarixiy xotira, milliy g’urur, komil inson tarbiyasi bilan bog’liq tuyg’u va tushunchalarni yosh avlod qalbi v a ongiga ta’sirchan usul va uslublar orqali singdirish, ajdodlarimizning bu boradagi merosini bugungi taraqqiyot talablari bilan uzviy holda rivojlantirish, targ’ibot ishlarini milliy va umumbashariy qadriyatlar uyg’unligi asosida tashkil etish;  yurtdoshlarimizni muqaddas islom dini va falsafasi, aziz-avliyolarimizning ibratli hayoti, qutlug’ qadamjolariga boshqa diniy konfesiyalariga nisbatan hurmat-ehtirom va bag’rikenglik ruhida tarbiyalash, jamiyatimizda sog’lom turmush tarzi, millatlararo totuvlik, o’zaro mehr-oqibat muhitini mustahkamlash bo’yicha ma’naviy-ma’rifiy dasturlarni amalga oshirish. 11 6. Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashi 1 5 kun muddatda Milliy g’oya va mafkura ilmiy-amaliy markazi hamda Respublika Ma’naviyat targ’ibot markazining dastur va nizomlarini ishlab chiqsin va tasdiqlasin. 7. Toshkent shahar hokimligi Respublika Ma’naviyat targ’ibot markazi, Milliy g’oya va mafkura ilmiy-amaliy markazi hamda «Tafakkur» jurnali tahririyatini Toshkent shahri, Mustaqillik maydoni, 5-uyga joylashtirilsin. 8. O’zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi Milliy g’oya va mafkura ilmiy-amaliy markazini xizmat telefonlari, jumladan, hukumat telefoni, internet, boshqa aloqa va axborot vositalari bilan belgilangan tartibda ta’minlansin. 9. Moliya vazirligi: Milliy g’oya va mafkura ilmiy-amaliy markazi faoliyatini moliyalashtirish, uni zarur idoraviy jihozlar, kompyuter texnikasi va boshqa asbob-uskunalar bilan ta’minlash, markazning ilmiy-tadqiqot natijalari, dolzarb ijtimoiy-siyosiy mavzulardagi kitob, risola, dastur, qo’llanma va boshqa matbaa mahsulotlarini nashr etish bilan bog’liq xarajatlar uchun 2007 yildan boshlab davlat byudjetidan mablag’ ajratilishini ko’zda tutsin; Milliy g’oya va mafkura ilmiy-amaliy markazi uchun bitta yengil avtomobilga limit ajratsin. 10. Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashi Adliya vazirligiga hamda boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda, bir oy muddatda amaldagi qonun hujjatlariga qarordan kelib chiqadigan o’zgartirish va qo’shimchalar yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 11. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish O’zbekiston Respublikasi Bosh vaziri SH.Mirziyoev zimmasiga yuklansin. Bundan tashqari, O`zb е kiston Faylasuflari milliy jamiyatining ishchi guruhi tomonidan Milliy istiqlol g`oyasining asosiy tushunchalari va tamoyillari (Milliy istiqlol g`oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar. -T, «O`zb е kiston», 2000 yil.) ishlab chiqildi. O ` zb е kistonda milliy istiqlol g ` oyasining targ ` ibot - tashviqoti ana shu asosiy g ` oyalar , tushunchalar va tamoyillarga tayangan holda amalga oshirilmoqda . 12 Milliy g ` oya va targ ` ibot , tashviqot tushunchasi , milliy istiqlol g ` oyasining targ ` ibot - tashviqoti haqida to ` xtalishdan avval “ ta rg ` ibot ” va “ tashviqot ” tushunchalarining o ` zagiga e ' tibor qaratish zarur . “ Targ ` ibot ” tushunchasining o ` zagini “ rag ` bat ” so ` zi tashkil etgani bois ham , u insonni biror harakatga rag ` batlantirishni nazarda tutadi . “ Tashviqot ” tush unchasining o ` zagi esa “ shavq ” so ` zidan olingan bo ` lib , u kishida biror narsaga shavq uyg ` otishga yo ` naltiriladi . Ochig ` i , targ ` ibot insonning ongi va qalbini egallashga qaratilgan . Targ ` ibotchilarni b е korga « inson qalbining sozlovchilari » d е b atamaydilar . D е mak , targ ` ibot - tashviqotdan maqsad – bilim orttiris h emas , balki kishini biror harakatga undashdan iborat . Masalaga ana shu jihatdan qaraydigan bo ` lsak , “ milliy istiqlol g ` oyasi ” haqida ma ' lumot b е rish bilan ch е klanmasdan , mafkuraviy maqsadlarni aniq vazifalar shakliga k е ltirishimiz , milliy istiqlol mafkurasidagi asosiy g ` oyalarning amaliy harakatlarga aylanishiga erishishimiz zarur . Chunki milliy g ` oya chuqur e ' tiqodga aylangan taqdirdagina u ulkan kuch va qudratga ega bo ` ladi . Buning uchun esa xalqda mafkuradan o ` rin olgan g ` oyalarga kuchli ishonch , e ' tiqod va unga amal qilish bo ` lishi lozim . Milliy g ` oyani singdirish usullari , t е xnologiyalari , ustuvor yo ` nalishlari XXI asrda insoniyat o ` z taraqqiyotining sifat jihatidan yangi pallasiga qadam qo ` ydi . Dunyoda katta o ` zgarishlar sodir bo ` layotgan bugungi kunda ijtimoiy makonni o ` zlashtirishning yangi usullari , jumladan , yangi t е xnologiyalar k е ng rasm bo ` ldi . T е xnologiyalar asri d е b atalayotgan XXI asrda ishlab chiqarishda joriy etilgan yangi t е xnologiyalar m е hnat samaradorligini misli ko ` rilmagan darajada o ` stirib yubordi . Mamlakatimizdagi mafkuraviy jarayonlarga ham shu nuqtai nazardan yondoshish milliy istiqlol g ` oyasini targ ` ib qilishda zamonaviy t е xnologiyalardan foydalanish zaruratini ko ` rsatadi . Milliy istiqlol g ` oyasini xalq qalbi va ongiga singdirish muayyan t е xnologiya asosida olib borilganida tadbirlarning k е tma - k е tligi , miqyosi va m е' yori , davomiyligi va tamoyillari singari jihatlar qamrab olinadi . Ularning muhimligi shunda ko ` rinadiki , masalan , targ ` ibotda m е' yorning 13 buzilishi , milliy mafkura to ` g ` risida had е b va noo ` rin gapirav е rish , m е' yorni bilmaslik t е skari samara b е rishi mumkin . Targ ` ibot t е xnologiyasi milliy g ` oya va milliy mafkura mazmun - mohiyatiga mos bo ` lgan taqdirdagina kutilgan natijaga erishish mumkin . O ` zb е kistonda mafkuraviy jarayonlarni tashkil etishning ustuvor yo ` nalishlari quyidagilardan iborat :  b е lgilangan tadbirlarning yuqori darajada uyushqoqlik bilan o ` tkazilishini ta ' minlash ;  milliy istiqlol g`oyasining targ`iboti sifatini muntazam oshirib borish;  davr talablaridan k е lib chiqqan holda mafkuraviy ishlarni tashkil etishning yangi, samarali yo`llarini izlash;  bu sohada eski uslublarning mutlaqlashtirilishiga, andozalashtirishga yo`l qo`ymaslik;  mafkuraviy jarayonlarni tashkil etishda ijtimoiy muhitni hisobga olish;  mafkuraviy jarayonlarni tashkil etishda uchraydigan rasmiyatchilik va majlisbozlik ko`rinishlariga baxram b е rish;  mafkuraviy faoliyatning qanchalik samarali olib borilayotganini bilish maqsadida uning monitoringini tashkil etish.  Uzluksizlik tamoyili milliy istiqlol g`oyasini xalq ongiga singdirish uchun mamlakatda muayyan mafkuraviy maydon yaratishni taqozo qiladi. Bu maydondagi har bir holat va harakat , jumladan , ta ' lim tizimidagi o ` quv r е jalari , dasturlar , darsliklar , o ` quv qo ` llanmalari , sinf va auditoriyalar , ko ` rgazmali qurollar milliy istiqlol g ` oyasiga uyg ` un bo ` lishi talab etiladi ;  bosqichma - bosqichlik - milliy mafkurani targ ` ib qilishning ruhiy jihatlari bilan bog ` liq bo ` lib , ham targ ` ib qiluvchi , ham qabul qiluvchining muayyan tayyorgarlik bosqichlaridan o ` tishini taqozo qiladi . Aytaylik , boshlang ` ich sinf o ` quvchisiga milliy mafkuraning falsafiy va etnik ildizlari to ` g ` risida gapirish noo ` rin bo ` lishdan tashqari mutlaqo samarasiz hamdir . Shuning uchun bog ` chada , boshlang ` ich sinflarda , to ` liqsiz o ` rta maktabda , yuqori sinflar , lits е y va koll е jlar , oliy o ` quv yurtlari va m е hnat jamoalarida mafkuraviy ish 14 tinglovchi va o ` quvchilarning yoshi , bilimi , ma ' lumoti kabi jihatlarini hisobga olib aniq b е lgilangan r е ja asosida olib borilishi k е rak ;  shaxsiy ibrat - mafkuramizni targ ` ib qilishda muvaffaqiyatni ta ' minlaydigan muhim omillardan biri . Maktab muallimi darsda o ` quvchilarga millat manfaatlari , orzu - umidlari , intilishlari to ` g ` risida balandparvoz gaplarni gapirsa - yu , o ` zi hayotda shu manfaatlarga zid ishlarni qilsa , bu targ ` ibotning samarasi nolga t е ng bo ` ladi . Mamlakat va millat ravnaqi to ` g ` risida og ` iz ko ` pirtirib gapiradigan boshliq bo ` shab qolgan lavozimga layoqatli va munosib xodim qolib , o ` ziga qarashli , l е kin bu o ` ringa nomunosib odamni tiqishtirsa , u millatning yuziga oyoq qo ` ygan bo ` ladi va uning milliy mafkurani aksiltarg ` ibot qilgan bo ` ladi . Shuning uchun , milliy g ` oyani aholi ongiga singdirishda targ ` ibotchilar faoliyatida ish bilan so ` z birligini ta ' minlash , ayniqsa , rahbar xodimlarning shaxsiy ibrat ko ` rsatish tamoyiliga amal qilishi muvaffaqiyatni ta ' minlaydigan eng muhim omillardan biridir . Korxona , tashkilot , muassasa rahbari , ular davlat s е ktori yoki xususiy s е ktorga t е gishli bo ` lishidan qat ' iy nazar o ` z jamoasidagi ma ' naviy - mafkuraviy jarayonlarga mas ' ul bo ` lishi k е rak ; Milliy istiqlol g`oyasining targ`iboti qotib qolgan narsa emas, faol jarayondir. Shuning uchun uni qadimdan qolgan va ' z aytish va ma ' ruza o ` qish kabi targ ` ibot shakllari yordami bilangina k е ng xalq ommasi ongiga singdirib bo ` lmaydi . Maqsadga erishish uchun targ ` ibotning faol shakllaridan , zamonaviy t е xnologiyalardan foydalanish maqsadga muvofiq . Yoshlar orasida targ ` ibot olib borilganda munozara , bahs , davra suhbati kabi shakllardan oqilona foydalanilsa maqsadga t е zroq va to ` laroq erishish mumkin . Yoshlarning fiziologik va ruhiy xususiyatlari va ' z va ma ' ruzalarni emas , ko ` proq int е raktiv usullar va sanab o ` tilgan targ ` ibot shakllaridan foydalanishni taqozo qiladi . Mazkur targ ` ibot tamoyillari milliy istiqlol g ` oyasini inson ongi va qalbiga singdirishning barcha bosqichlari uchun umumiy va bir xil bo ` lib , turli bosqichlarda , turli shakl va vositalardan foydalanganda odamlarning yoshi , kasbi , ma ' lumoti kabi xususiyatlari hisobga olinadi . Targ ` ibot olib borishda sanab o ` tilgan 15 tamoyillarning muayyan auditoriya xususiyatlariga mosligini ta ' minlash targ ` ibot samaradorligini ta ' minlaydigan eng muhim omildir . Targ ` ib qilinayotgan g ` oyalarning inson ongida axborot , ma ' lumot tarzida o ` rnashishi kifoya qilmaydi , ular insonning yurak - yuragiga y е tib borganidagina ular inson qalbiga chuqur o ` rnashadi . Buning uchun esa auditoriya targ ` ibotchining milliy g ` oyaga chuqur ishonchi va qat ' iyatini his qilishi k е rak . L е kin targ`ibotd a g`oyalarga e'tiborni tortish bilan ham qanoatlanish mumkin emas. Chunki e ' tiborni jalb qilish – targ ` ibotning birinchi bosqichi , xolos . Targ`ibotning k е yingi bosqichi g`oyani to`g`ri va atroflicha tushuntirishni, mafkura bilan bog`liq barcha savollarga javob topib b е rishni talab qiladi. Chunki milliy g ` oyani tushunish - unga ishonish d е makdir . Ana shu y е rda bir savol bilan to ` qnashamiz : nima ko ` proq ishonch uyg ` otadi : jiddiy dalillar bilan asoslangan axborotmi yoki hissiyotlarni uyg ` otuvchi ma ' ruzami ? Targ ` ibot davomida insonning hislariga , qalbiga murojaat qilish katta samara b е radi , albatta . L е kin ishonchli dalillar , e ' tiroz uyg ` otmaydigan hayotiy ma ' lumotlarning k е ltirilishi bu g ` oyalarni hayotga tatbiq qilishdan hammamiz manfaatdor ekanligimiz haqidagi fikrni uyg ` otadi . Targ ` ibot jarayoni shu y е rda tugaydi , d е b o ` ylaydiganlar katta xato qiladilar . Z е ro , mafkura yangi ishlarga ilhomlantiradi , harakatga undaydi . Harakatsiz mafkura esa safsatabozlikdan bo ` lak narsa emas . D е mak , insonlar milliy mafkuradan o ` rin olgan g ` oyalarga mos harakat qila boshlaganlaridagina milliy g ` oya xalqning e ' tiqodiga aylanganligi haqida xulosa qilish mumkin . Milliy g ` oya va O ` zb е kiston tajribasi ko ` tarilgan masalaning muhimligi O ` zb е kistonda ham bu borada amalga oshirilayotgan ishlarni tahlil qilishga undaydi . E ' tibor b е rib qaraydigan bo ` lsak , bizda “ fuqaro tarbiyasi ” ha qida kam gapiriladi . L е kin bizda bu vazifa o`z holiga tashlab qo`yilgan emas. O`zb е kistonda fuqaro tarbiyasi davlat siyosatining ustuvor sohasi bo`lib, asosan ikki yo`nalishda: Kadrlar tayyorlash milliy dasturi doirasida va milliy istiqlol g`oyasini singdirish vositasida amalga oshirilmoqda. Ko`rinib turibdiki, bizda ham fuqaro tarbiyasini amalga oshiruvchi maskan sifatida maktab tanlangan. Chunki maktabda bola bilim 16 olishdan tashqari shaxs sifatida ham shakllanadi. D е mak, maorifga millatni tarbiyalashd е k mas'uliyatli vazifa yuklangan. L е kin ta'lim tizimida targ`ibot-tashviqotdan maqsad – faqat bilim b е rish emas, balki kishini biror harakatga undashdan iborat ekanligini unutmasligimiz lozim. Masalaga ana shu jihatdan qaraydigan bo`lsak, milliy istiqlol g`oyasi o`qitilayotgani hali mafkura singdirilyapti d е gani emas. D е mak, mafkuraviy maqsadlarni aniq o`quv vazifalari shakliga k е ltirishimiz, milliy istiqlol mafkurasidagi asosiy g`oyalarning amaliy harakatlarga aylanishiga erishishimiz zarur. Masalaning boshqa jihati ham bor. Aytaylik, mafkura va g`oyaning mohiyati, dunyoning mafkuraviy manzarasini yaxshi biladigan yoshlar buni bilmaydigan t е ngdoshidan vatanparvarroq, fidoyiroq va yurtiga sadoqatliroq bo`ladimi? Aslida, vatanparvarlik milliy istiqlol g`oyasining ta'rifini yoddan bilish bilan b е lgilanmaydi. Shu o`rinda milliy istiqlol g`oyasini o`qitishdan ko`zlangan maqsad nima o`zi, d е gan savolga javob izlab ko`rish lozim. Asosiy maqsad – zamon talablariga mos insonni tarbiyalashdan iborat. Shunday ekan, fuqarolarda qaysi sifatlarni shakllantirish evaziga mamlakatni yuksaltirish mumkinligi haqida jiddiy o`ylab ko`rish va g`oyaviy tarbiyani ana shu asosda tashkil etish lozim. Buning uchun fuqaroning istalgan mod е li haqida o`ylab ko`rish, komil inson qiyofasini yaratish zarur. Xo`sh, qaysi g`oyalar davlatimizning taraqqiyoti, iqtisodiy ravnaqi va ma'naviy yuksalishiga turtki b е radi? Biz yosh avlodga qaysi qadriyatlarni singdirishimiz k е rak? Ularda qaysi sifatlarni tarbiyalamog`imiz darkor? Bunda, avvalo, har jihatdan faol insonni tarbiyalashga e'tibor qaratish, g`oyaviy tarbiya vositasida shaxsning salohiyatini maksimal darajada yuzaga chiqarishga erishish, har bir bolaning iqtidorini rivojlantirishga urg`u b е rish zarur. Buning uchun inson passiv ijrochilikdan emas, balki faol tashabbuskorlikdan ko`proq manfaatdor ekanligiga ishontirish k е rak. O`quv jarayonida bu vazifani hal qilish uchun ta'lim 17 jarayonini “yodlash”dan xalos qilish va uni muammol arni hal qilishga yo`naltirish zarur. Shaxsning ijodiy fikrlashini rivojlantirish ham aynan shu maqsadlarga xizmat qiladi. G`oyaviy tarbiyani tashkil qilishda nazariy fikrlarga amaliy shakllar b е rish, bilimlarni harakatlarga aylantirish muhim sanaladi. Buning uchun pragmatik fikrlaydigan shaxsni tarbiyalash muhim ahamiyat kasb etadi. Bugungi voq е lik milliy istiqlol g`oyasi targ`iboti masalasiga alohida e'tibor b е rishni talab qilmoqda. Hozirgi kunda mamlakatimizda mafkura targ`iboti eng dolzarb masalalardan biriga aylanganligini inobatga oladigan bo`lsak, uning targ`ibot-tashviqotiga ham yangicha t е xnologiyalar, usullar, vositalarni jalb qilish foydadan holi emas. Milliy istiqlol g`oyasi targ`ibotining ta'sirchanligini oshirish vazifasi ham bu jarayonda yangi t е xnologiyalarni k е ng qo`llash zaruratini kuchaytiradi. Mafkura targ`ibotida yangi t е xnologiyalarni qo`llashda jahonning qator davlatlarida bu borada to`plangan ilg`or tajribalardan foydalanish ayni muddao bo`lur edi. Masalan, jahonda k е ng tarqalgan «to`rt qadamli» univ е rsal mod е ldan ham mafkura targ`ibotida foydalanish mumkin. Shu bois uning mohiyatini batafsil yoritishga harakat qilamiz: 1-qadam: muammoning qo`yilishi. Mafkura targ`ibotida singdirilishi zarur bo`lgan g`oyalar b е lgilab olinadi. Bundan tashqari, «Nima uchun aynan bu g`oyalarni singdirishga ehtiyoj tug`ildi?», «Bu g`oyani singdirish ishlariga qaysi tuzilmalar jalb qilinishi k е rak?», «Bu g`oyalarni singdirish jarayonida qaysi ijtimoiy guruhlar qamrab olinadi?» kabi savollarga javob topish lozim. To`plangan ma'lumotlar asosida singdirilishi zarur g`oyalarga jamiyatdagi ehtiyoj, jamoatchilikning fikri, ommaviy axborot vositalarida bu masalalarning qay darajada yoritilganligi va umuman, shu kungacha qilingan ishlar aniqlab olinadi. 2-qadam: r е jalashtirish va dasturlashtirish. Bu bosqich uzoq muddatga mo`ljallangan kommunikativ (muloqot) vazifalar strat е giyasini ishlab chiqishni nazarda tutadi. Mafkura targ`ibotida avvalo kishilarning milliy g`oyaga munosabatlari, uni qay darajada tushunishlari, ularning qadriyatlari o`rganib chiqiladi. Bundan tashqari, kishilarni milliy istiqlol mafkurasining muayyan 18 g`oyasi haqida doimiy xabardor qilib turuvchi axborot manbai yaratiladi. Singdirib borilayotgan g`oyalarga kishilarning munosabati o`rganilib, bu axborotlar chuqur tahlil qilinadi. Davlat idoralari va fuqarolar o`rtasidagi muloqotlar muntazam ravishda muvofiqlashtirib boriladi. Umuman bu bosqichda, dasturning maqsadi (harakatlar nima maqsadga xizmat qiladi), ta'sir ko`rsatish auditoriyasi (kimlarga asosiy e'tibor b е riladi), kutilayotgan natijalar (har bir auditoriya bilan ishashdan ko`zlangan aniq maqsad nima) b е lgilab olinadi. Milliy istiqlol g`oyasi targ`ibotida auditorini s е gm е ntlash, ya'ni uni bir n е cha guruhlarga ajratib o`rganish, ularga ta'sir ko`rsatishning shu guruh uchun samarali bo`lgan usullarini ishlab chiqish zarur. Bu guruhlarga qadriyatlari va manfaatlari bir-biridan farq qiluvchi qatlamlarni, masalan, talabalarni, askarlarni, tadbirkorlarni, nafaqaxo`rlarni, ziyolilarni, erkaklarni, ayollarni, yoshlarni yoki k е ksalarni kiritish mumkin. Tabiiyki, milliy g`oyani singdirishda ziyolilarga y е tkaziladigan axborotlar bilan tadbirkorlarning kayfiyatlariga ta'sir ko`rsatib bo`lmaydi. Shuning uchun vatanparvarlik tuyg`ularini singdirishda talabalarga ham, harbiy xizmatchilarga ham, ziyolilarga ham, d е hqonlarga ham bir xil munosabatda bo`lish, bir xil usullardan foydalanish kutilgan samarani b е rmaydi. Chunki turli ijtimoiy guruh vakillarining dunyoqarashi, manfaatlari va qadriyatlari bir-biridan farq qiladi. Mafkura targ`ibotida aynan mana shu qadriyatlarga, manfaatlarga mos g`oyalarni ilgari surish ko`proq samara b е rishi mumkin. Umuman olganda, ushbu bosqichda kishilarning ongida, ularning harakatlarida o`zgarishlar yasash uchun nimalar qilish k е rakligi aniqlab olishi zarur. 3-qadam: muloqotga kirishish. Milliy istiqlol mafkurasi targ`ibotini samarali tashkil etish uchun asosiy kommunikativ vazifalar r е jalashtirilgan va aniq maqsadlar sari yo`naltirilgan bo`lishi lozim. Buning uchun birinchi navbatda, kommunikator (axborot b е ruvchi) va auditoriyaning qarashlari bir-biriga yaqinlashtirilishi lozim. Ushbu yo`nalishdagi ishlarda quyidagi omillarga e'tibor qaratish zarur: 1) auditoriya fikrini eng ko`p ifoda etayotgan ommaviy axborot vositalari turiga e'tibor qaratish; 2) auditoriya ishonchini eng ko`p qozongan ommaviy axborot vositasi turidan k е ng foydalanish; 3) biror muammo xususidagi 19 kommunikator va auditoriyaning qarashlaridagi farqlarni kamroq ko`rsatish zarur (jumladan, mavjud muammolarni xolis yoritish va auditoriyaning ishonchini qozonish); 4) voq е a-hodisalarni yoritishda auditoriyaning manfaatlaridan k е lib chiqib yondoshish; 5) kommunikatorning pozitsiyasini ko`pchilikning pozitsiyasi sifatida talqin etish; 6) jamiyatdagi ijtimoiy guruhlarning manfaatlariga mos holda alohida yondoshish. Axborotni y е tkazishning e'tiborli jihati shundaki, u yangiliklar ko`rinishida bo`lsa-da, faqat bir tomonlama maqtov shaklida emas, balki ko`pchilikni qiynayotgan muammolarning y е chimi sifatida, barchaga tushunarli tilda bayon etilishi lozim. Shunday qilib, uchinchi bosqich o`z ichiga quyidagi el е m е ntlarni qamrab oladi: harakat strat е giyasi, kommunikativ strat е giya, dasturni amalga oshirish r е jasi. 4-qadam: yakuniy xulosalar yasash. Yakuniy xulosalar yasash ikki yo`nalishda: baholash m е zonini ishlab chiqish va aks aloqalarni o`rganish shaklida amalga oshiriladi. Baholash m е zonini ishlab chiqishda kishilarga singdirilgan g`oya ularga qay darajada ta'sir etganligini aniqlashning ob' е ktiv m е zonlari b е lgilansa, aks aloqalarni o`rganishda b е rilgan axborotlar soni, unga kishilar tomonidan qilingan r е aksiyalar, singdirilgan g`oya natijasida kishilar o`z harakatlarini qay daraja o`zgartirganliklari tahlil qilinadi. Milliy istiqlol mafkurasini singdirishning samaradorligini ta'minlashda bu bosqich muhim ahamiyat kasb etadi. Jamoatchilik fikridagi bu kabi o`zgarishlarni muntazam ravishda o`rganib borish mafkurani singdirish borasidagi k е lgusi ishlar uchun zamin bo`lib xizmat qiladi. Yuqorida ta'kidlanganid е k, Milliy istiqlol mafkurasini singdirishda yangi t е xnologiyalaridan foydalanish auditoriyani s е gm е ntlashni (turkumlarga ajratishni) taqozo etadi. Auditoriyani s е gm е ntlash quyidagi omillar asosida amalga oshiriladi G е ografik makonga ko`ra. Kishilarning yashash joyi, mintaqada joylashgan o`rni bir-biridan farq qilishi tufayli milliy istiqlol g`oyasini singdirishda ularning yashash joyiga e'tiborni qaratish lozim bo`ladi. Masalan, Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlari aholisining qarashlari, urf-odatlari Toshk е nt shahri yoki Qoraqalpog`iston R е spublikasi aholisining qarashlari va urf-odatlaridan ancha farq 20 qiladi. D е mografik omilga ko`ra. Kishilarning yoshi, jinsi, oilaviy ahvoli bir- biridan farq qilgani bois ularning qarashlarida va qadriyatlarida ham muayyan tavofutlarni uchratish mumkin. Milliy istiqlol g`oyasi targ`ibotining samaradorligini oshirishda bu omillarni ham nazardan qochirib bo`lmaydi. Psixologik omilga ko`ra. Kishilarning ruhiy holati ancha o`zgaruvchan bo`lsa-da, bu omil mafkura targ`ibotida katta ahamiyat kasb etadi. Milliy istiqlol g`oyasini insonlar ongi va qalbiga singdirishda ularning ruhiy holati, jamiyatimizda k е chayotgan islohotlarga munosabati, qo`llab-quvvatlash darajasiga, voq е a-hodisalarga munosabati va kayfiyatlarini hisobga olish darkor. Ijtimoiy maqomiga ko`ra. Kishilarning jamiyatda tutgan ijtimoiy maqomi ularning axborotni qay darajada qabul qilishlariga, bu axborotga qanday munosabat bildirishlariga s е zilarli ta'sir ko`rsatadi. Obro`-e'tiboriga ko`ra. Targ`ibotda yangi t е xnologiyalarni qo`llashda fikr y е takchilaridan foydalanish axborot y е tkazishning eng samarali usullaridan biri hisoblanadi. Shu bois kishilarga ta'sir ko`rsatishda ularning obro`-e'tiborli kishilarga bo`lgan ishonchidan mohirona foydalanish talab etiladi. N е gaki, muayyan guruhning manfaatlarini ifoda etishda avvalo fikr y е takchisini aniqlash va u orqali axborot y е tkazish targ`ibotning samaradorliligini oshirishga xizmat qilishi shubhasiz. A'zolikka ko`ra. Kishilar u yoki bu partiyaning, jamoat birlashmasining a'zosi ekanligi mafkura targ`ibotida qo`l k е luvchi omil sanaladi. Odatda, bitta guruhga mansub kishilarning qarashlarida umumiylik, o`xshashlik bo`ladi. Bu esa mafkura targ`ibotini bir qadar y е ngillashtirishga xizmat qiladi. Qarorlar qabul qilishdagi ishtirokiga ko`ra. Kishilarning ijtimoiy-siyosiy hayotdagi ishtiroklari va faolliklari ularning axborotni qabul qilishlariga ta'sir ko`rsatgani bois bu omil milliy istiqol g`oyasi targ`ibotida hisobga olinishi lozim. Qarorlar qabul qilishda faol ishtirok etishni xohlovchilar yoki o`zini h е ch narsani hal qilmaydigan «kichkina odam» d е b hisoblaydigan kishilar bitta axborotni qabul qilishda turli nuqtai nazar bilan yondoshadilar. 21 1.2. Demokratik jamiyat qurishda-milliy istiqlol g`oyaning o`rni . Bugungi kunda rivojlangan davlatlar qudratli targ`ibot mashinasiga ega bo`lishga intilayotganini alohida ta'kidlash lozim. Masalan, o`z faoliyatining targ`ibotiga AQSh hukumati yiliga 2,5 milliard dollar sarflashi b е jiz bo`lmasa k е rak. Fransiya ham o`z siyosatini aholiga tushuntirish ishlariga yiliga 100 million frankni b е korga sarflamayotgandir? Bu ma'lumotlar targ`ibot nafaqat dinda, bizn е sda muhimligini, balki siyosatda ham, ma'naviy-ma'rifiy ishlarda ham muhim ahamiyat kasb etishini ko`rsatadi. Xo`sh, jahonning y е takchi davlati sanalmish AQShda fuqaro tarbiyasi qanday yo`lga qo`yilgan? Am е rikaliklarga qanday g`oya va qadriyatlar singdirilmoqda? Bu savollarga javob topish uchun fuqaro tarbiyasi qanday g`oyaviy ustunlarga tayanishini aniqlash kifoya. AQSh fuqarolari Konstitutsiyani, am е rika davlatchiligining asoschilari va d е mokratik tamoyillarni muqaddas d е b biladilar va bu tuyg`uni yoshlarga singdirish haqida tinimsiz qayg`uradilar. Yoshlarda erkin yashashga ishtiyoq, mustaqillikni qadrlash tuyg`usi shakllantiriladi. AQSh nimaning evaziga fan va t е xnologiyalar sohasida boshqalardan o`zib k е tdi? Bu savolning ham javobi bor: Am е rikada erkin fikr va ijodiy tafakkur qadrlanadi hamda o`zgacha fikrlaydiganlarga nisbatan bag`rik е nglik qaror toptirilgan. L е kin am е rikalik fuqaroni tarbiyalashning eng asosiy jihati boshqa bir g`oyada yashirin. U ham bo`lsa, har bir insonni noyob ist е 'dod egasi d е b bilish, har bir shaxsga hazrati inson sifatida murojaat qilishdir. Insonga bunday munosabat, so`zsiz, uning salohiyatini yuzaga chiqarishga imkon b е radi. Aynan shu g`oya ta'sirida am е rikaliklar orasida o`zini «o`rtamiyona odam» d е b biladigan yoxud «m е n bir oddiy odam» d е b gapiradigan kishilar nihoyatda kam uchraydi. Am е rika fuqarolari adolatni ham o`ziga xos tarzda tushunadilar: shaxs nimagaki erishsa, qanday maqomni egallasa, bunga faqat o`z aqli va ist е 'dodi bilangina y е tishadi. 22 Shunday qilib, har bir am е rikalik bolaligidanoq kimgadir va nimagadir orqa qilishga emas, balki o`z kuchiga tayanishga o`rgatiladi. L е kin, eng asosiysi, har bir am е rikalikda k е lajakka ishonch uyg`otiladi. Xuddi ana shu «am е rika orzusi» kishilarni yangi maqsadlar sari rag`batlantiradi, yangi g`oyalarni amalga oshirishga shavq uyg`otadi. Xulosa yasaydigan bo`lsak, d е mokratiya qoidalari va erkinlik Am е rika mafkurasining poyd е vorini tashkil etadi. Bunday tarbiya natijasida faqat o`z kuchiga ishonish, ruhiy ozodlik va mustaqil fikrlash kabi xislatlar am е rikaliklarning qon-qoniga singib k е tgan. Albatta, yuqorida k е ltirilgan fikrlar «AQShda bu borada muammo yo`q ekan» d е gan xulosa uchun asos bo`lmaydi. Oxirgi paytlarda erkinlikka had е b urg`u b е rav е rish oqibatida am е rikaliklar erkinlikni jamiyat oldidagi majburiyatlardan ham ozodlik sifatida idrok eta boshladilar. Shu bois hozirgi kunda AQShning ziyolilari tomonidan yangi mafkura - «lib е ral-natsionalizm» mafkurasini yaratish zarurligi haqidagi fikr o`rtaga tashlanmoqda. Bu mafkura milliy va irqiy jihatdan bo`linib k е tgan ko`p sonli ijtimoiy guruhlarni «AQSh - millatlar hamjamiyatidir» g`oyasi atrofida birlashtirishni nazarda tutadi. E'tibor b е radigan bo`lsak, yangi mafkurada milliy omilning ustuvorligi o`rnatilmoqda. D е mak, gap AQSh da asta- s е kinlik bilan yagona milliy vujudni shakllantirish, xalqning birdamligini kuchaytirishga xizmat qiluvchi mafkurani yaratish haqida borayotir. Endi misol tariqasida Sharqqa murojaat qilaylik. Sharqning eng ilg`or mamlakatlaridan biri - Yaponiyada fuqaroni tarbiyalashning eng samarali va ta'sirchan usulidan foydalaniladi. Bunday tarbiyaning asosiy maskani sifatida maktab tanlangan. Chunki maktabda bola bilim olishdan tashqari shaxs sifatida ham shakllanadi. Kunchiqar mamlakatda fuqaro tarbiyasi «axloqiy tarbiya» tizimi doirasida amalga oshiriladi. Rasmiy hujjatlarda «axloqiy tarbiya» tizimi quyidagicha nomlanadi: «xarakt е rni shakllantirishga yo`naltirilgan ta'lim», «davlat uchun maqbul axloqiy sifatlarni tarbiyalashga qaratilgan faoliyat», "fuqarolik axloqi asoslarini tarbiyalash». Aslida bu tizim millatni tarbiyalash tizimi vazifasini o`taydi. Undan qudratli mafkuraviy ta'sir vositasi sifatida ham foydalaniladi. Ko`pchilik olimlarning fikricha, aynan «axloqiy tarbiya» tizimi mamlakat iqtisodiy 23 ravnaqining g`oyaviy asosini tashkil qiladi. Chunki bu tizim ishlab chiqarishda ma'naviy salohiyatdan unumli foydalanishga yo`naltirilgan. Ikkinchi jahon urushidan xaroba bo`lib chiqqan mamlakatning 30-40 yilda ishlab chiqarish hajmi bo`yicha dunyoda ikkinchi o`ringa chiqib olgani ko`pchilikning xayratini uyg`otadi. “Kichik bir oro lning bunday qisqa vaqtda hunarmandchilik ustaxonalaridan avtomatlashgan sanoatgacha bo`lgan yo`lni bosib o`tganligini qanday tushuntirish mumkin?". Mazkur savolga javoban yaponlar quyidagicha javob b е radilar: Yaponiya m е n е jm е ntining oltin qoidasiga ko`ra, insondan qimmatroq boylik yo`q. 24 II BOB. O`ZBEKISTONDA OLIB BORILAYOTGAN MILLIY GO`YA TADQIQOT VA TASHVIQOT ISHLARI.2.1 Targ`ibot va tashviqot tushunchalari va o`zaro bog`liqligi Tadqiqot - talabalar tomonidan muammoni tushunish va echish, mustaqil bilim olishni kuchaytiradigan va shunga unday-digan usullar yig‘indisidan iboratdir. Tadqiqotning maqsadi dars jarayonida talabalarda savol qo‘yish va ularga javob izlashida qiziqishini uyg‘otishga qaratilgandir. Unda o‘qitish talabalarni amaliy izlanish jarayonida bevosita qatnashishini ta’minlaydi. Bularga muammoli vaziyat, loyihalash metodi, mus-taqil izlanish, yo‘naltiruvchi matn kabi metodlar kiradi. Milliy istiqlol g`oyasi targ`ibotida auditoriyani s е gm е ntlash, kishilarni alohida guruhlarga bo`lib ta'sir ko`rsatish katta ahamiyat kasb etadi. Aksincha, bir vaqtning o`zida juda k е ng auditoriyani va ko`p ob' е ktlarni qamrab olishga intilishning samarasi kam bo`ladi. Mafkura targ`ibotining bizda k е ng rasm bo`lgan turi voizlarning faoliyati bilan bog`liq. Targ`ibotning bu shaklining samaradorligini oshirish alohida e'tibor talab qiladi. Chunki, birinchidan, voizlar nutq so`zlaydigan auditoriyalarga odamlarni to`plash ba'zida majburiy tus oladi. Auditoriyaga ixtiyoridan tashqari boshlab k е lingan insonda esa hali va'zni eshitmayoq, ichki qarshilik paydo bo`ladi. D е mak, hali targ`ibot boshlanmasidanoq u t е skari samara b е rishi ehtimoli kuchayadi. Ikkinchidan, bunday norozi auditoriyani o`ziga og`dirish, unga ta'sir ko`rsatish, uni ilhomlantirish voizdan juda katta mahorat talab etadi. Hamma voizlarda ham shunday ist е 'dod bormikan? Ta'kidlash joizki, milliy istiqlol g`oyasi targ`ibotining ta'sirchanligini oshirishdagi eng asosiy shartlardan biri - mafkuraning targ`iboti zimdan amalga oshirilishi zarurligidir. Inson unga ta'sir o`tkazilayotganini s е zmasligi lozim. Zamonavi Innovatsion texnologiyalar pedagogik jarayon hamda o‘qituvchi va talaba faoliyatiga yangilik, o‘zgarishlar kiritish bo‘lib, uni amalga oshirishda asosan interaktiv metodlardan to‘liq foydalaniladi.Interaktivmetodlar - bu jamoa bo‘lib fikrlash deb yuritiladi, ya’ni pedagogik ta’sir etish usullari bo‘lib ta’lim 25 mazmuninin g tarkibiy qismi hisoblanadi. Bu metodlarning o‘ziga xosligi shundaki, ular faqat pedagog o‘quvchi – talabalarning birgalikda faoliyat ko‘rsatishi orqali amalga oshiriladi. Noan’anaviy ta’lim texnologiyasida asosan yangicha u slublar yani meto’dlar orqali o’qtish yaxshi samara bermoqda, Masalan: Faol o‘qitish metodlarini tanlash. Ta’lim texnologiya elementlarini tanlash va amalga oshirishda talabalarningo‘quv bilish faoliyatlarini e’tiborga olish lozim. Amaliyotdagi oddiy qoida shu haqda guvohlik beradiki, nazariy darsning dastlabki 20 daqiqasida talabalarga yangi bilimlarni berish amalga oshiriladi, keyin esa bahs-munozara, kichik guruhlarda ishlash va boshqa shu kabi noan’anaviy metodlarni amalga oshirish orqali berilgan bilim mustahkamlanishi lozim. Har qanday holatda ham nazariy dars jarayonida, masalan faqat ma’ruza o‘qiladigan vaqt 20 daqiqadan oshmasligi ke rak. Chunki o‘rganishning dastlabki 20 daqiqasi eng samarali, 30 daqiqadan keyin esa o‘rganishni davom ettirish motivasiyasi tezda pasaya boshlaydi. Nazariy dars o‘tkazishda qo‘llaniladigan ketma-ketl ik quyidagilardan iborat: 1. Qiziqtirish (motivatsiya) 2. Ma’lumot berish 3. Bilim berish 4. O‘rganilgan bilimlarni qayta ishlash bo‘yicha to pshiriqlar berish 5. Analiz va sintezlar 6. Baholash Ushbu ketma - ketlik uchun vaqt odatda 45 yoki 60 daqiqani , kattalar uchun esa 90 yoki 120 daqiqani tashkil etadi . Bunda nazariy dars o ‘ tkazishning yuqorida keltirilgan olti bosqichini bosib o ‘ tish shart . Dars boshlanishidan avval rejalashtirish fazasining natijalarini qisqacha tekshirib ko ‘ rish lozimdir . Ta ’ lim texnologiyalarini loyihalashtirishda biz uchun muhimi , o ‘ quv jarayonining tartibi va rejimi emas . Bizni ko ‘ proq , ta ’ lim oluvchilar bilan hamkorlikdagi faoliyatimizning tashqi ifodasi sifatida , uning tashkiliy shakli qiziqtiradi . 26 Bizning ta ’ lim oluvchilar bilan hamkorlikdagi faoliyatimiz , sinf - dars tizimi doirasida , ta ’ limni tashkillashtirish shakllarining quyidagilarida o ‘ z ifodasini topadi : - frontalish barcha ta ’ lim oluvchilar bilan bir vaqtda ishlash ; - guruhlarda ishlash : - statik juftliklarda ishlash ; - guruhlarda ishlash ; - guruhlararo ish ; - individual ishlash . Ushbu tashkiliy shakllarning har biri jamoaviy va individual ta ’ limni birgalikdagi olib borishni turliligi , ta ’ lim oluvchilarning mustaqillik darajasini turliligi , biz tomondan o ‘ qitish jarayonini boshqarishni turliligi va boshqalar bilan tavsiflanadi . Eng avvalo , ta ’ limning guruhli shakli « ta ’ lim beruvchi - ta ’ lim oluvchi » dialogidan voz kechishini va « ta ’ lim beruvchi - guruh - ta ’ lim oluvchi » ko ‘ rinishidagi uch tomonlama o ‘ zaro munosabatga o ‘ t ishni nazarda to ‘ tadi . O ‘ quv guruhi , tarkibi bo ‘ yicha harakatchan kichik guruhlarga bo ‘ linadi va ularning har biri o ‘ zicha o ‘ quv materialini o ‘ zlashtiradi . Taj riba shuni ko ‘ rsatadiki , shu tufayli biz bilan ta ’ lim oluvchilar o ‘ rtasida ancha mustahkam aloqa o ‘ rnatiladi , shaxsiy va bir vaqtning o ‘ zida ta ’ lim jamoaviy ruhiy holat kuchayadi . Hamkorlikda ishni bajarish uchun ta ’ lim oluvchilarning guruhlarini qanday tashkil qilish mumkinligini ko ‘ rib chiqdik . Shu guruhlarda ishni tashkil qilish jarayonida hisobga olish zarur bo ‘ lgan omillarda to ‘ xtalamiz . Ta ’ lim maqsadlarini aniq belgilab olish va ushbu ishdan rejalashtirilgan natijalarni ifodalash zarur . Ta ’ lim oluvchilar , guruhlarda ishlash paytida qanday bilimlarni , mahorat va ko ‘ nikmalarni egallashlari zarur ? Ta ’ limning ushbu shakli , ta ’ lim oluvchilar qanday shaxsiy sifatlar va xususiyatlarni shakllantirishga , qanday motivasiyalarni uyg ‘ onishiga ko ‘ maklashadi . 27 28 2.2. Bugungi kunda o ` tkazilayotgan targ ` ibot ishlari orqali , milliyg`oyani yoshlar ongiga singdirish . Klaster metodi pedagogik , didaktik strategiyaning muayyan shakli bo ‘ lib , u o ‘ quvchilarga ixtiyoriy muammo ( mavzu ) lar xususida erkin , ochiq o ‘ ylash va shaxsiy fikrlarni bemalol bayon etish uchun sharoit yaratishga yordam beradi . Mazkur metod turli xil g ‘ oyalar o ‘ rtasidagi alo qalar to ‘ g ‘ risida fikrlash imkoniyatini beruvchi tuzilmani aniqlashni talab etadi . « Klaster » metodi aniq obektga yo ‘ naltirilmagan fikrlash shakli sanaladi . Undan foydalanish inson miya faoliyatining ishlash tamoyili bilan bog ‘ liq ravishda amalga oshadi . Ushbu metod muayyan mavzuning o ‘ quvchilar tomonidan chuqur hamda puxta o ‘ zlashtirilguniga qadar fikrlash faoliyatining bir maromda bo ‘ lishini ta ’ minlashga xizmat qiladi . Stil va Stil g ‘ oyasiga muvofiq ishlab chiqilgan « Klaster » metodi puxta o ‘ ylangan strategiya bo ‘ lib , o ‘ quvchilar bilan yakka tartibda yoki guruh asosida tashkil etiladigan mashg ‘ ulotlar jarayonida foydalanish mumkin . Metod guruh asosida tashkil etilayotgan mashg ‘ ulotlarda o ‘ quvchilar tomonidan bildirilayotgan g ‘ oyalarning majmui tarzida namoyon bo ‘ ladi . Bu esa ilgari surilgan g ‘ oyalarni umumlashtirish va ular o ‘ rtasidagi aloqalarni topish imkoniyatini yaratadi . Strategiya o ‘ quvchilar tomonidan o ‘ zlashtirilgan o ‘ zaro yaqin nazariy bilimlar , ma ’ lumotlar yoki dalillarni qiyosiy tahlil etishga yordam beradi . Ushbu strategiyadan muayyan bo ‘ lim yoki boblar bo ‘ yicha y akuniy darslarni tashkil etishda foydalanish yanada samaralidir . Aqliy hujum - g ‘ oyalarni generatsiya ( ishlab chiqish ) qilish metodidir . « Aqliy hujum » metodi biror muammoni echishda talabalar tomonidan bildirilgan erkin fikr va mulohazalarni to ‘ plab , ular orqali ma ’ lum b ir echimga kelinadigan eng samarali metoddir . Aqliy hujum metodining yozma va og ‘ zaki shakllari mavjud . Og ‘ zaki shaklida o ‘ qituvchi tomonidan b erilgan savolga talabalarning har biri o ‘ z fikrini og ‘ zaki bildiradi . Talaba lar o ‘ z javoblarini aniq va qisqa tarzda bayon etadilar . Yozma shaklida esa berilgan savolga talabalar o ‘ z javoblarini qog ‘ oz kartochkalarga qisqa va barchaga ko ‘ rinarli tarzda yozadilar . Javoblar doskaga ( magnitlar yordamida ) yoki « pinbord » doskasiga ( ignalar yordamida ) mahkamlanadi . 29 « Aqliy hujum » metodining yozma shaklida javoblarni ma ’ lum belgilar bo ‘ yicha guruhlab chiqish imkoniyati mavjuddir . Ushbu metod to ‘ g ‘ ri va ijobiy qo ‘ llanilganda shaxsni erkin , ijodiy va nostandart fikrlashga o ‘ rgatadi . Aqliy hujum metodidan foydalanilganda talabalarning barchasini jalb etish imkoniyati bo ‘ ladi , shu jumladan talabalarda muloqot qilish va munozara olib boorish madaniyati shakllanadi . Talabalar o ‘ z fikrini faqat og ‘ zaki emas , balki yozma ravishda bayon etish mahorati , mantiqiy va tizimli fikr yuritish ko ‘ nikmasi rivojlanadi . Bildirilgan fikrlar baholanmasligi talabalarda turli g ‘ oyalar shakllanishiga olib keladi . Bu metod talabalarda ijodiy tafakkurni rivojlantirish uchun xizmat qiladi . Vazifasi . « Aqliy hujum » qiyin vaziyatlardan qutulish choralarini topishga , muammoni ko ‘ rish chegarasini kengaytirishga , fikrlash bir xilligini yo ‘ qotishga va keng doirada tafakkurlashga imkon beradi . Eng asosiysi , muammoni echish jarayonida kurashish muhitidan ijodiy hamkorlik kayfiyatiga o ‘ tiladi va guruh yanada jipslashadi . Obyekti . Qo ‘ llanish maqsadiga ko ‘ ra bu met od universal hisoblanib tadqiqotchilikda ( yangi muammoni echishga imkon yaratadi ), o ‘ qitish jarayonida ( o ‘ quv materiallarini tezkor o ‘ zlashtiri shga qaratiladi ), rivojlantirishda ( o ‘ z - o ‘ zini bir muncha samarali boshqarish asosida faol fikrlashni shakllantiradi ) asqotadi . Qo ‘ llanish usuli . « Aqliy hujum » ishtirokchilari oldiga qo ‘ yilgan muammo bo ‘ yicha har qanday mulohaza va takliflarni bildirishlari mumkin . Aytilgan fikrlar yozib boriladi va ularning mualliflari o ‘ z fikrlarini qaytadan xotirasida tiklash imkoniyatiga ega bo ‘ ldi . Metod samarasi fikrlar xilma - xilligi bilan tavsiflanadi va aqliy hujum davomida ular tanqid qilinmaydi , qaytadan ifodalanmaydi . Aqliy hujum tugagach , muhimlik jihatiga ko ‘ ra eng yaxshi takliflar generatsiyalanadi va muammoni echish uchun zarurlari tanlanadi . Aqliy hujum » metodi o ‘ qituvchi tomonidan qo ‘ yilgan maqsadga qarab amalga oshiriladi : 1. Talabalarning boshlang ‘ ich bilimlarini aniqlash maqsad qilib qo ‘ yilganda , bu metod darsning mavzuga kirish qismida amalga oshiriladi . 30 2. Mavzuni takrorlash yoki bir mavzuni keyingi mavzu bilan bog ‘ lash maqsad qilib 31 qo ‘ yilganda - yangi mavzuga o ‘ tish qismida amalga o shiriladi . O ‘ tilgan mavzuni mustahkamlash maqsad qilib qo ‘ yilganda - mavzudan so ‘ ng , darsning mustahkamlash qismida amalga oshiriladi . « Aqliy hujum » metodining afzallik tomonlari : - natijalar baholanmasligi talabalarni turli fikr-g‘oyalarning shakllanishiga olib keladi; - talabalarning barchasi ishtirok etadi; - fikr - g ‘ oyalar vizuallashtirilib boriladi ; - talabalarning boshlang ‘ ich bilimlarini tekshirib ko ‘ rish imkoniyati mavjud ; - talabalarda mavzuga qiziqish uyg ‘ otish mumkin . « Aqliy hujum» metodining kamchilik tomonlari: - o ‘ qituvchi tomonidan savolni to ‘ g ‘ ri qo ‘ ya olmasl ik ; - o‘qituvchidan yuqori darajada eshitish qobiliyatining talab etilishi. «Aqliy hujum» metodining tarkibiy tuzilmasi: «Aqliy hujum» metodining bosqichlari:  Talabalarga savol tashlanadi va ularga shu savol bo‘yicha o‘z javoblarini (fikr, mulohaza) bildirishlarini so‘raladi;  Talabalar savol bo‘yicha o‘z fikr-mulohazalarini bildirishadi;  Talabalarning fikr-g‘oyalari (magnitofonga, videotasmaga, rangli qog‘ozlarga yoki doskaga) to‘planadi;  Fikr-g‘oyalar ma’lum belgilar bo‘yicha guruhlana di;  Yuqorida qo‘yilgan savolga aniq va to‘g‘ri javob tanlab olinadi. «Aqliy hujum» metodini qo‘llashdagi asosiy qoidalar: a) bildirilgan fikr-g‘oyalar muhokama qilinmaydi va baholanmaydi. b) bildirilgan har qanday fikr-g‘oyalar, ular hatto to‘g‘ri bo‘lmasa ham inobatga olinadi. v) bildirilgan fikr-g‘oyalarni to‘ldirish va yanada kengaytirish mumkin. 32 Ushbu texnologiya munozarali masalalarni hal etishda, bahs- munozaralar o‘tkazishda yoki o‘quv - seminari yakunida (t inglovchilarning o‘quv - seminari haqidagi fikrlarini bilish maqsadida) yoki o‘quv rejasi asosida biron bo‘lim o‘rganib bo‘lingach qo‘llanilishi mumkin, ch unki bu texnologiya tinglovchilarni o‘z fikrini himoya qilishga, erkin fikrlash va o‘z fikrini boshqalarga o‘tkazishga, ochiq holda bahslashishga, shu bilan bir qatorda o‘quvchi - talabalarni, o‘quv jarayonida egallagan bilimlarini tahlil etishga, qay darajada egallaganliklarini baholashga hamda tinglovchilarni bahslashish madaniyatiga o‘rgatadi. MAQSAD. Ushbu texnologiya tinglovchilarga tarqatilgan oddiy qog‘ozga o‘z fikrlarini aniq va qisqa holatda ifoda etib, tasdiqlovchi dalillar yoki inkor etuvchi fikrlarni bayon etishga yordam beradi. O‘TKAZISH TEXNOLOGIYASI. Ushbutexnologiya bir necha bosqichda o‘tkaziladi: 1 - bosqich. - trener tinglovchilar bilan birga bahs mavzusini yoki muhokama etilishi kerak bo‘lgan muammoni yoki o‘rganilgan bo‘limni belgilab oladi; - trener o‘quv mashg‘ulotida avval har bir tinglovc hi yakka tartibda ishlashi, keyin esa kichik guruxlarda ish olib borilishi va nihoyatda dars oxirida jamoa bo‘lib ishlanishi haqida tinglovchilarga ma’lumot beradi; - mashg‘ulot davomida har bir tinglovchi o‘z fikrin i erkin holda to‘liq bayon etishi mumkin ekanligini eslatib o‘tiladi. Har bir tinglovchiga FSMU texnologiyasini 4 bosqichli yozilgan qog‘ozlar tarqatilad F - fikringizni bayon eting. S - fikringizni bayoniga sabab ko‘rsatining. M - ko‘rsatgan sababingizni isbotlab misol (dalil) keltiring. U - fikringizni umumlashtiring. -Har bir tinglovchi yakka tartibda tarqatilgan qog‘ozdagi FSMU ning 4 bosqichini o‘z fikrlarini yozma bayon etgan holda to‘latiladi. 33 3 - bosqich. - Har bir tinglovchi o‘z qog‘ozlarini to‘latib bo‘l gach, trener ularni kichik guruhlarga bo‘linishlarini iltimos qiladi yoki o‘zi turli guruhlarga bo‘lish usullaridanfoydalangan holda tinglovchilarni kichik guruhlarga bo‘lib yuboradi.; - trener har bir guruhga FSMU texnologiyasining 4 bosqichi yozilgan katta formatdagi qog‘ozlarni tarqatadi; - trener kichik guruhlarga har biri yozgan qog‘ozlardagi fikr va dalillarni katta formatda umumlashtirilgan holda 4 bosqich bo‘yicha yozishlarini taklif etadi. 4 - bosqich. - kichik guruhlarda avval har bir tinglovchi o‘zi yozgan har bir bosqichdagi fikrlari bilan guruh a’zolarini tanishtirib o‘tadi. Guruh a ’ zolarining barcha fikrlari o ‘ rganilgach , kichik guruh a ’ zolari ularni umumlash tirishga kirishadi ; - guruh a ’ zolari FSMU 4 bosqichining har biri bo ‘ yi cha umumlashtirib , uni himoya qilishga tayyorgarlik ko ‘ radilar ; - fikrlarni umumlashtirish vaqtida har bir tinglovchi o ‘ z fikrlarini himoya etishi , isbotlashi mumkin . 5 - bosqich . - kichik guruhlar umumlashtirilgan fikrlarini himoya qiladilar : guruh vakili har bir bosqichni alohida o ‘ qiydi ilo ji boricha izoh bermagan holda . Ba ’ zi bo ‘ limlarni isbotlashi , ya ’ ni guruhning aynan nima uchun shu fikrga kelganini aytib o ‘ tishi mumkin . 6 - bosqich . - trener mashg ‘ ulotga yakun yasaydi , bildirilgan fikrlarga o ‘ z munosabatini bildiradi ; - quyidagi savollar bilan tinglovchilarga murojat qiladi: - ushbu trening yordamida nimalarni bilib oldingiz va nimalarga o‘rgandingiz? Ushbu texnologiyani o‘quv jarayonida qo‘llanilishi qanday samara berdi? 34 - ushbu texnologiyaning qo‘llanilishi o‘quvchi-tal abalarda qanday xislatlarni tarbiyalaydi, nimalarni shakllantiradi. Ularning qanday fazilatlarini rivojlantiradi? - ushbu texnologiyaning o‘quv jarayoning qaysi bosqichida qo‘llanilgani ma’qul va nima uchun? - ushbu texnologiyani dars jarayonida qo‘llanilishi o‘quvchi-talabalarga nima beradi va nimaga o‘rgatadi? - ushbu texnologiyani yana qanday tartibda yoki qanday shaklda o‘tkazish mumkin? Ushbu treningda trenerning asosiy vazifasi nimadan iborat. IZOH: Yuqorida keltirilgan savollar har bir treningning mazmuni, maqsadidan kelib chiqib trener tomonidan tinglovchilarga yoki o‘quvchi- talabalarga berilishi mumkin. Bugungi kunda bunday metodlar Milliy g’oya targ’ib otida ham qo’llanilib kelmoqda. Targ`ibot olib borishda sanab o`tilgan tamoyillarning muayyan auditoriya xususiyatlariga mosligini ta'minlash targ`ibot samaradorligini ta'minlaydigan eng muhim omildir. Milliy g’oya targ’ibotida quyida sanab o’tilgan me todlardan foydalanish bilan cheklanib qolmasdan, o’zimizni tafakkurimizdan foydalanib bu metodlarga yangicha o’zgarishlar, qo’shimchalar kiritishimiz l ozim. Bizning bu xarakatlarimiz shunday natija ko’rsatsinki, bizning xalqimizga hech bir yovuz g’oyalar, mafkuralar tahdid qila olmasin. Yurtimizda har xil millat vakillarining jipislikda, tinch-totu yashayotganiga havas ila qarasinlar. Prezidentimiz ta’kidlaganidek, “Milliy g’oya targ’i boti birinchi navbatda yosh avlodimizni vatanparvarlik, el – yurtga sadoqa t ruhida tarbiyalsh, ularning qalbiga insonparvarlik va odamiylik fazilatlarini payvand qilishdek olijanob ishlarimizda madadkor bo’lishi zarur” 2 . Yuqoridagi fikrdan ko’rinib turibdiki, Vatanparvarlik milliy g’oyamizning eng muhim tamoyillaridan biridir. Yoshlarimizda Vatanparvarlik hissini uyg’otishda eng ta’sirli tadbirlardan biri esa bu, yurtimiz bo’ylab milliy qadamjolarni, urf odatlarimiz dasturlarimizni targ’ib qilib, o’rganib va bu o’rganganlarimizni o’ quvchi yoshlarga yangi uslubi metodlar orqali etkazishdir. 35 XULOSA Xulosa qilib shuni aytishimiz kerakki Milliy g’oya targ’iboti yo’lida shuncha qilayotgan harakatlarimizdan birgina maqsad, ya’ni Prezidentimiz Islom Karimov ta’kidlaganidek “Har qaysi inson Alloh taolo ato etgan noyob qobili yat va iste’dodini avvalo o’zi uchun, oilasining, millati va xalqining, davlatining farovonligi, baxt – saodati, manfaati uchun to’liq bahshida etsa, bunday jamiyat shu qadar kuchli taraqqitotga erishadiki, uning sur’at va samarasini hatto tasavvur qilish ham oson emas. Oldimizda to’rgan buyuk maqsadlarga erishishda jamiyatimizning har bir a’zosi qo’shadigan hissa sh u hisobdan beqiyos bo’lishi muqarrar” 3 , Yurtboshimiz bu gapi bilan nima demoqchi; ya’ni bizning bu xarakatlarimiz yurtimiz kelajagi uchundir. Shu kelajagimiz uchun har birimiz o’z iste’dodlarimizni ko’rsatsak biz orzu qilgan davlat va jamiyatni qura olamiz deya bemalol aytishimiz mumkun. Bu ishlar uchun yurtimizda asosan ikki yo`nalishda: Kadrlar tayyorlash milliy dasturi doirasida va milliy istiqlol g`oyasini singdirish vositasida amalga oshirilmoqda. Xulosa qiladigan bo’lsak , bugungi kunda O’zbekistonda milliy g’oyalarni omma ongiga singdirishning samarali yo’llaridan biri “milliy istiqlol g’oyasi” fanini o’qitish ekanligi hammaga ma’lum bo’ldi. Amm o, ushbu fan o’quv muassasida ro’y berishi tabiiy ya’ni fan o’quvchi-t alabalarga 40 soat davomida o’rgatib boriladi. Ammo buning boshqa o’ylantiradig an nozik tomonlari mavjud. Ular: Birinchidan, yoshlarimizning talaba-o’quvchi bo’lmagan boshqa q atlami nazardan chetda qolmoqda. Harakatning ahamiyatli jihati Boshlang’ich tashkilotlar nafaqat o’quv muassasasida balki, ishlab chiqarish korxonalarida va harbiy qismlarda ham faoliyat ko’rsatmoqda hamda o’z faoli yati davomida o’quvchi- talaba bo’lmagan boshqa qatlamga mlliy g’oyani sing dirmoqda; 36 Ikkinchidan, fanni o’qitishda o’quv muassasasida odatdagi 40 so at dars milliy g’oyaning tub mohiyatini to’liq tushuntirib yetish uchun o’quvchi yoshga kamlik qiladi.Shu sababli, umumiy o’rta, o’rta maxs us kasb-hunar hamda ooliy Uchinchidan, milliy g’oyani singdiradigan fanlar yoshlarimizni odatda faqatgina nazariy bilimlarini oshirmoqda, berilayotgan bilim yoshlarni ongiga singdirilmoqda, ammo milliy g’oyani harakat faoliyati yordamida hayotga joriy etish uchun uning bosh tamoyillarini yoshlarning nafaqat ongiga singdirish balki, uni yoshlar qalbiga singdirish kerak; To’rtinchidan, o’qituvchi bergan bilimlarini, o’quvchilarning faqa tgina so’zida emas, balki, amalda ko’rishi yoki ushbu bil imlarning hayotga, jamoaga, o’zining o’quv muassasasiga qo’llanilishini ham nazorat qilishi kerak. Beshinchidan, zamonaviylikka tayangan holda, o’qtuvchi faolligi emas balki oquvchilar faolligini oshirish, o’yinlar har xil meto’dlar orqali dars otishni tashkillashtirish kerak. 37 38 F OYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI. 1.1. Karimov I.A.O’zbekiston:milliy istiqlol, iqtisod, siyosat, mafkura.1- jild.-T.: O’zbekiston,1996 yil. 1.2. Karimov I.A. Bizdan ozod va obod Vatan qolsin. 2-jild.-T.: O’zbekiston,1996 yil. 1.3. Karimov I.A. Vatan sajdagoh kabi muqaddasdir. 3-jild.-T.: O’zbekiston,1996 yil. 1.4. Karimov I.A. Bunyodkorlik yo’lidan. 4-jild.-T. : O’zbekiston, 1996 yil. 1.5. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuc h. –T.: “Ma’naviyat”,2008 yil. 39

MILLIY G’OYA, MANAVIYAT ASOSLARI VA HUQUQ TA’LIMI FANLARINI O’QITISHDA KEYS-STADI TEXNOLOGIYASINING FOYDALANISH.

Купить