Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 79.5KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma doc
Bo'lim Referatlar
Fan Pedagogika

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Naminal va rial valyuta kursi

Sotib olish
NAMINAL VA RIAL VALYUTA KURSI 
Reja:
1. Valyuta bozori tushunchasi. Uzgaruvchan  va uzgarmas  valyuta kursi
tushunchalari.
2. Uzok va kiska istikbolda nominal va real valyuta kursini usish  
omillari.
3. Makroiktisodiy siyosatni muvozanatli real valyuta kursi dinamikasika 
ta’siri.
4. Uzgaruvchan va uzgarmas valyuta kurslarining samarasi. 1.Valyuta bozori tushunchasi. Uzgaruvchan  va uzgarmas  valyuta kursi
tushunchalari.
Xalkaro   savdo   valyuta   bozorida   ma’lum   bir   uzaro   nisbatlarda     bir-biriga
almashinuvchi   turli   xil   milliy   valyutalardan     foydalanadi.   Nominal   almashtiruv
kursi  -  2  mamlakat   valyutasining  nisbiy  narxi,  yoki   bir   mamlakat   valyuta narxini
boshka   valyuta   birligida   ifodalanishi.   «Valyuta   almashtirish   kursi»   termini   koida
buyicha nominal valyuta kursini ifodalash uchun foydalaniladi.
Bir   mamlakatdan  tovar   va  xizmatlar   eksportini   kupayishi    mamlakat  milliy
valyutasiga   xorijda   talabni     usishini   kursatadi   va   shu   mamlakat   ichida   xorijiy
valyuta   taklifini   paydo   kiladi.   Shunga     muvofik   davlatlarda   tovar   va   xizmatlar
importini kupayishi uni xorijiy valyutaga bulgan talabni paydo kiladi va xorijliklar
tomonidan   milliy   valyuta   taklifini   keltirib   chikaradi.   Xorijiy   valyutaga   ichki
talabning   usishi   mamlakat   markazi   banklarida,   eksportini   kupayishi   xisobiga
yaratilgan   valyuta   zaxiralarini,     kamaytiradi.   Shunday   kilib   mamlakat   eksporti
imporni koplash uchun zarur  bulgan xorijiy valyutani «ishlab topadi».
Uzgaruvchan valyutalar kursi tizimida almashtirish kursi valyuta  bozoridagi
valyutaning muvozanat narxi sifatida aniklanadi. Urnatilgan  valyuta kursi tizimida
milliy valyuta kursini markaziy  bank  belgilaydi.  Bunday  xolda  markaziy  bank
urnatilgan     kurs   buyicha   xorijiy   valyutani   sotib   olish   va   sotish   majburiyatini   uz
zimmasiga   oladi.   Odatda   MB   milliy   valyutani   chegaraviy   erkin     tebranish
kurslarini urnatadi. Valyutaning narxlari chegaraning   yukori   yoki kuyi nuktasiga
yakinlashsa MB intervensiya utkazadi. kuyi   chegaraviy nuktaga yakinlashish MB
tomonidan shu valyutani xorijiy   valyutaga yoki oltinga almashtirishni talab etadi
va aksincha.
Funt  sterlinglar bozori.
Valyuta kursidollar f
ster-gi           1,22      Sa
1,20       V 
1,18       V 
      A
     Ye
  De
                          250      300  mlrd. f. ster 
Agar   funt   sterling   uchun   yo   dollar   darajasiga   pasaysa,   xamda     Buyuk
Britaniya     MB   1   f.st.   uchun   1,22   dan   1,88   atrofida   tebranuvchi   1   f.st.   uchun   1,2
dol.   Urnatilganini   kullab   -   kuvvatlamokchi   bulsa,   bunday     xolda   MB   fsterlingi
kushimcha talabni paydo kilish va ularni  dollarga sotib olish kerak.
Agar     f.st.   taklifi   300     mlrd.   dol.   250   milliardgacha   kiskarsa     u   xolda   kurs
tebranishning kuyi    chegarasigacha  kutariladi va 1 f.st. uchun 1,18   doll. darajasi
urnatiladi. 
4.2.Uzok va kiska istikbolda nominal va real valyuta kursini usish  omillari.
Real   valyuta   kursi   bir   mamlakat   tovarlarini   boshka   mamlakat   tovarlariga
almashtirish     xisobiga   sotish   buyicha   uzaro   nisbatlari   bilan     xarakterlanadi.
Nominal va real almashtiruv kursi urtasidagi  bog’liklik kuyidagi kurinishga ega. 
                    Pd
Er    En  x ------- 
                    P f
Yer- real valyuta kursi;
Yen- nominal  valyuta kursi;
Pd- ichki narxlar darajasi (milliy valyutada);  Pf - xorijiy  narxlar darajasi (xorijiy valyutada);
Real   valyuta   kursi   ikki   mamlakatda   ishlab   chikarilgan     tovarlarning   nisbiy
narxi,   shu   bilan   birga   real   valyuta   kursi   ikki   tomonlama   yoki     samarali     bulishi
mumkin.
Real   almashtirish   kursi   kanchalik   past   bulsa,   maxalliy   tovarlar   nisbatan
arzonrok buladi va sof eksport kupayadi. Real almashtirish   kursini aniklashda bir
kator   yondashuvlar   mavjud.   Real   almashtirish   kursi   eksport   va   import   uchun
yarokli bulgan tovarlar narxini xalkaro savdo obyekti bulib xisoblanmagan tovarlar
narxiga nisbati  sifatida aniklash  mumkin:
       
             Pt
Er  k  ---------  
             Pn
Bu  yerda:
Pt - eksport va importga yarokli bulgan tovarlar narxi;
Pn - xalkaro savdo obyekti bulmagan tovarlar narxi.
Bu   kursatkich   ma’nosiga   kura   mamlakatning   xalkaro     rakobatbardoshligini
baxolashga  yordam  beradi.
REF ning  pasayishi  yoki real  kimmatlashish xalkaro  almashtirish uchun yarokli
bulgan   tovarlarni   ishlab   chikarishda   ichki   xarajatlarni   usishida   aks   etadi.   Ba’zan
REF mamlakat ichida maxsulot birligidagi mexnatga xak tulash xarajatlarini xuddi
shu kursatkich buyicha xorijnikiga nisbati bilan aniklanadi.
           W
Er k  En  -----
                  Wt
Bu yerda:
Yer - real almashtiruv kursi.
W  -  mamlakat ichidagi mexnatga xak tulashning chegaraviy xarajatlari;
Wt - xorijda mexnatga xak tulashning chegaraviy xarajatlari. En - nominal almashtiruv kursi.
Bu   kursatkich   kanchalik   yukori   bulsa,   mamlakat   ichida   maxsulot   ishlab
chikarish kimmatrok va rakobatbatdoshlik pastrok buladi.
Uzok muddatli almashtiruv kursining dinamikasini aniklovchi asosiy omillar
bulib pul massasi  dinamikasi  (M), real  YaMM  (Y) va xakikiy koeffisiyentlar  (K)
bulib xizmat kiladi.
           M          Yf              Kf
R  k  ( ----- )  . (------)  .   (------)
          Mf          Y               K
Bunda  r   -   maxalliy  valyuta  birligida  xorijiy  valyuta   narxi.  Bu   tenglamadan
kelib   chikadiki,   mamlakat   ichidagi   pul   massasining   usish   sur’ati   xorijnikiga
karaganda   yukori   bulsa,   real   xorijni   YaMM   usish   sur’ati   mamlakat   ichidagidan
balandrok   bulsa   xamda   xorij   xulkiy   koeffisiyentlar   usish   sur’ati   mamlakat
ichidagidan   balandrok   bulsa   xorijiy   valyuta   narxi   maxalliy   valyutaga   nisbatan
kutariladi.   Xulkiy   koeffisiyentlar   dinamikasi   (K)   chet   eldagi   va   bozor   foiz
stavkalari   darajasidan   (I   va   If   uzaro   munosabati),   xorijda   va   mamlakat   ichida
kutilayotgan   inflyasiya   darajasidan   (re   va   ref),   xamda   berilgan   mamlakat   savdo
balansi   dinamikasiga   bog’lik   (TV).   Boshka   shunga   uxshash   xolatlarda   xorij
valyutasini maxalliy valyuta birligidagi narxi usib boradi. (ya’ni xorij valyuta kursi
usib   boradi)   agar,   Berilgan   mamlakatda   pul   taklifi   oshadi   (ya’ni   «ichki»   pul
massasi (M) usib boradi);
Xorijiy   davlatdagi   pul   taklifi   tushib   ketadi   (Mf)   xorijdagi   real   YaMM
kupayadi ( Yf);
Berilgan mamlakatdagi real YaMM kupayadi (Y);
Xorijda foiz stavkasi oshadi (Kf); 
Berilgan mamlakatda foiz stavkasi pasayadi (K);
Berilgan mamlakatda kutilayotgan inflyasiya oshadi (Re);
Xorijiy mamlakatda kutilayotgan inflyasiya pasayadi (Ref);
Berilgan mamlakat savdo balansi kamayadi (TV). Xarid kobiliyati konsepsiyasiga muvofik xalkaro rakobat borgan sari xalkaro
savdoda   katnashuvchi   tovar   va   xizmatlarga   ichki   va   xorijiy   narxlarni
tenglashtirishga   karab   boradi.   Agar   berilgan   mamlakatdagi   inflyasiya   xorijni
inflyasiya   sur’atidan   yukori   bulsa,   u   xolda   mavjud   teng   sharoitlarda   milliy
valyutani   arzonlashtirib   borish   tendensiyaga   ega   buladi.   Berilgan   konsepsiyaga
muvofik   valyuta   kursi   doim   turli   mamlakatlardagi   narx   darajalari   dinamikasidagi
farkni   kompensasiyalash   uchun   kancha   zarur   bulsa,   shuncha   teng   mikdorda
uzgaradi. Chunki,
Pd  k  r*Pf  
Bu yerda r - milliy valyuta birligidagi xorijiy valyuta narxi.
Pd - «ichki» narxlar darajasi;
Pf - xorijdagi narxlar darajasi;
Nominal   almashtirish   kursi   dinamikasini   prognozlashtirish   uchun
foydalaniladigan xarid kobiliyati poriteti konsepsiyasi narxlarning bexosdan usishi
mavjud   bulmagan   uzok   muddatli   davrda   (10   yildan   boshlab)   realistik   natijalar
beradi.
4.3.Makroiktisodiy siyosatni muvozanatli real valyuta kursi dinamikasika
ta’siri.
Muvozanatli real almashtirish kursini aniklovchi omillar.
Muvozanatli   real   almashtirish   kursi   pastga   unga   etilgan   sof   eksport   grafigi
va   investisiya   xamda   jamg’armalar   urtasidagi   farklarni   ifodalovchi   vertikal
inflyasiyalar   kesib   etuvchi   nuktaga   mos   keluvchi   darajada   urnatiladi.   Bu   nuktada
xorijga beriladigan kreditlar sifatidagi milliy valyuta taklifi berilgan mamlakatdan
sof   eksportni   xarid   kiluvchi   xorijliklar   tomonidan   kursatilayotgan   milliy   valyuta
bulgan talab bilan tenglashadi.
Bu   shuni   bildiradiki,   real   valyuta   kursi   joriy   operasiyalar   uchun
kursatiladigan   kapital   va   unga   talab   operasiyalari   buyicha   milliy   valyuta   taklifini
tenglashtiradi. Berilgan   mamlakatdagi   rag’batlantiruvchi   fiskal   siyosat   muvozanatli   real
almashtiruv kursini oshishiga sharoit yaratadi.
      S
2 -I      S
1 -I

2

1  
      Xn (  )
Xn
2     Xn
1
Davlat  xarajatlari   kupayganda  yoki   solik  kamayganida   milliy  jamg’armalar
kamayadi va ( SP ) egri chapga siljiydi. Bu siljish xorijiy investisiyalar uchun milliy
valyuta   taklifi   pasayishini   bildiradi.   Valyutaning   yanada   past   taklifi   uni   real
almashuv   kursini   oshiradi.   Natijada   maxalliy   tovarlar   xorijnikiga   nisbatan
kimmatlashadi,   bu   esa   eksportni   kiskarishi   va   importni   oshishiga   olib   keladi.
Pirovard joriy operasiyalar buyicha defisit paydo buladi.
Agar soliklar kamayishi investisiyani usishini keltirib chikargan xolda milliy
valyuta   xajmi   kamaymasada,   ( S - I )   egrisi   yana   chapga   siljiydi.   Investision   solik
krediti xorijliklar uchun berilgan mamlakatda investisiyalarni kizikarlirok kiladi.
Bu   esa   uz   navbatida   muvozanatli   real   valyuta   kursini   oshiradi   va   joriy
operasiyalar   buyicha   tulov   balansi   defisitini   keltirib   chikaradi.   Xorijiy
mamlakatlardagi   rag’batlantiruvchi   byudjet   -   solik   siyosati   mavjud   teng
sharoitlarda   chet   elda   jamg’armalar   darajasini   kiskarishiga   olib   keladi.   Bu   jaxon
foiz   stavkasini   oshiradi   va   kichik   ochik   iktisodiyotdagi   investisiya   darajasini
pasaytiradi.     S
2 -I ( r
1 * )      S
1 -I (r
2 *)

2


1 
       Xn  (  )
Xn
2      Xn
1
Bu xolatda xorijdagi investisiyalar uchun milliy valyuta taklifi kupayadi. ( S -
I ) egrisi ungga siljiydi. Real almashtirish kursini muvozanatli axamiyati pasayadi,
maxalliy tovarlar nisbatan arzonlashadi va sof eksport kupayadi.
Proteksionistik   savdo   siyosati   (importga   tarif   va   kvotalarni   kiritish)   sof
eksportni   kupayishiga   sharoit   yaratadi   bu   Ix   (Ye2)   xolatida   Ix   (Yet),   egrisini
siljishda   aks   etadi.   Proteksionistik   choralardan   kelib   chikib   sof   eksportni
boshlang’ich   ortishini   aksettirib   muvozanatli   valyuta   kursi   ortadi.   Maxalliy
tovarlar nisbatan kimmatlashadi va sof eksport pasayadi.
Shunday kilib proteksionistik savdo siyosati kapital xarakati joriy operasiya
xisobiga   ta’sir   etolmaydi.   Birok   u   muvozanatli   real   valyuta   kursini   oshiradi   va
tashki   savdo   xajmini   mutlok   kiskartiradi.   Sof   eksport   xajmi   uzgarmasada   V
nuktadagi eksport va import umumiy xajmi A nuktanikiga karaganda mutlok ozdir.
4.4. Uzgaruvchan va uzgarmas valyuta kurslarining samarasi.
Urantilgan valyuta kursini kullab-kuvvatlash uchun davriy paydo bulayotgan
tulov   balansi   kamomadini   koplash   uchun   tegishli   rezervlar   yetarli   bulmasa
mamlakat   proteksionistik   savdo   choralarini   kullashi   yoki   valyuta   nazoratini
kiritishi kerak. Egiluvchan   almashtirish   kurslari   koidasiga   muvofik   kiska   muddatli   davr
nuktai nazoratidan nochor, birok uzok muddatli rejada ular zaruriy samaradorlikka
ega.
Aksincha,   urnatilgan   almashtirish   kursi   kiska   muddatli   barkarorlik   nuktai
nazaridan samaralidir, lekin uzok muddatli istikbolda noelastikdir.
Bu   tizimlardan   xech   kaysi   biri   narxlar   darajasini   barkarorligini   va   tulik
bandlikni amaliy ta’minlashga kodir emas. Adabiyotlar:
1.  I.A.Karimov  «Nasha osnovnaya zadacha – usileniye dostignutux rubejey,         
posledovatelnoye prodoljeniye  reform»
2.  Fareycheva G.V. Sistema obxestvennux potrebnostey i yeye 
makroregulirovaniye v usloviyax globalizasii M. MGU.  TEIS. 2004. 456s
3.  Agapova T.A. Seryogina S.F. Makroekonomika16-bob. 2001
4.  Menkyu N.G. Makroekonomika7 bob. 1994
5.  Makkonel K., Bryu Ekonomiks 40 bob. 1994
6.  Dolan E. Makroekonomika 21-bob. 2000
7.  Xeyne P. Ekonomicheskiy obraz mushleniya.Grechikina  I.V., Shostenko A.Ye. 
«Ekonomicheskiy analiz primeneniya antimonopolnogo  zakonodatelstva» 
Ekonomicheskiy fakultet. M.: MGU – 2003. 
8.  IshmuxamedovA.E.,   Xaydarov   M.T.,   Raximova   M.R.”Makroiqtisodiyet-2”
Toshkent TGEU 2003
Elektron pochta
1. http: \\ www. vqi.freenet. \trudy\dratisviko.htm
2. http: \\ www. Yabloko.ru\themes\belorus\belfrus-25.html
3. http: \\ www. vqi.freenet. \trudy\dratisviko.htm
4. http: \\ www. Yabloko.ru\themes\belorus\belfrus-25.html
5. www.ziyonet.uz

Naminal va rial valyuta kursi

Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish
  • Umumta‘lim maktablarida Imom Buxoriy hadislarini o‘rganishning ahamiyati
  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский