Информация о документе

Цена 40000UZS
Размер 82.7KB
Покупки 0
Дата загрузки 31 Октябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Социология

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosat: mohiyati va shakllari

Купить
OILAGA QARATILGAN IJTIMOIY SIYOSAT MOHIYATI VA SHAKLLARI Mundarija Kirish ............................................................................................................................................................ 2 I BOB. Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosat tushunchasining nazariy metodologik asoslari ............................. 3 1.1. Oila tushunchasi va turlari .................................................................................................................... 3 1.2. Oilalarga ijtimoiy yordam ko’rsatish tartibi va shakllari ....................................................................... 11 II BOB. Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosat mohiyati va shakllari .................................................................. 15 2.1. Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosatning xususiyatlari ............................................................................. 15 2.2. Ijtimoiy siyosatda oilaning o’rni .......................................................................................................... 17 Xulosa ........................................................................................................................................................ 29 Foydalanilgan adabiyotlar: ......................................................................................................................... 30 Kirish Kurs ishi mavzusining asoslanishi va uning dolzarbligi Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosatning qanday muammolar va zarurliliklarni hal qilishda qanday ahamiyati mavjudligini tushuntirish kerak. Bu qismda jamiyatning rivojlanishi, siyosiy tizimning ishlashi, ijtimoiy tartibni ta'minlashning o'z vaqtida mas'uliyatlari, va qanday dolzarbligi mavzuni o'rganishning zarurati qayerda yashayotganlikka asoslangan ma'lumotlar taqdim etilishi kerak. Xususan, mamlakatimizda 2012-yil “Mustahkam oila” yili, 2013-yil “Obod turmush” yili, 2014-yil “Sog‘lom bola” yili deb e’lon qilinganligi bevosita oilalarning jamiyatdagi nufuzini yuksaltirish hamda qo‘llab-quvvatlashga qaratilayotgan e’tiborning namunasidir. Kurs ishi mavzusining o’rganilganlik drajasi: Oilalarga qaratilgan ijtioiy siyosat haqidarespublikamizning ko’plab sotsiolog olimlari o’rganganlar: Vahobov A.V. ,ZaxidovaSh.Sh. , BahtiyorovB.B. , Ganieva M.X 1 , Latipova N.M., Karamyan M , Mirtojiyev M , 2 . Agzamova Nilyufar Shuxratovna, Muxamedjanova Lalixon Ashuralievna, Kado’rova Dilbar Salixovna. 3 Kurs ishining ob’ekti resbublikamizdagi barcha oilalar Kurs ishining predmeti oilalarga qaratilgan ijtimoiy siyosatning asosiy ijtimoiy muammolari va ular yechimini topish usullarining samaradorligidan iborat Kurs ishining maqsad va vazifalari: Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosatning iloji boricha maqsadlari va vazifalari tushunilishi lozim. Bu qismda, jamiyatni rivojlantirish, inson huquqlarini himoya qilish, islohotlarni amalga oshirish kabi asosiy maqsadlar ta'riflanishi kerak. Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosatning maqsadi, tarixiy o'zgarishi, asosiy qonunlar va qoidalari, muhim shaxslar va tashkilotlar, shuningdek, tajribavi ko'rsatkichlari o’rganilshi kerek. Kurs ishining tuzilishi: kirish qismi, boblar, paragrflar, xulosa, foydalangan adabiyotlardan ibora 1 .,,ijtimoiy ish vaijtimoiy ta’inotga kirish’’ 2 .,,Uslubiy qo’llanma 3 “ Konspirologicheskie teorii proisxojdeniya pandemii COVID-19 Eticheskie problemo borbo ‟ ‟ s pandemiey I BOB. Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosat tushunchasining nazariy metodologik asoslari 1.1. Oila tushunchasi va turlari Mashhur faylasuf V.Gyugo aytganidek, “oila jamiyatning duru gavharidir”. Shuningdek, “Oila tabiatning shox asarlaridan biridir”. Xuddi shox asar hisoblangan oilani o‘rganish, ilmiy jihatdan tadqiq etib borish bugungi kunning ham eng dolzarb masalalaridan bo‘lib, hozirgi davrda mustaqil O‘zbekistonda bu borada juda katta ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar olib borilmoqda. “Oila” haqida gapirar ekanmiz, avvalom bor, oila hayotning abadiyligini, avlodlarning davomiyligini ta’minlaydigan, muqaddas urf-odatlarimizni saqlaydigan, shu bilan birga, kelajak avlodlar qanday inson bo‘lib yetishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadigan tarbiya o‘chog‘i ekanini deb bilamiz. Har bir oilaning kelajagi va istiqboli, uning mustahkamligiga, sog‘lom turmush tarziga bog‘liqdir. Bu o‘z navbatida xalqning, jamiyatning istiqbolini belgilaydi. Shu tufayli oilaviy munosabatlarning huquqiy asoslari mamlakat, jamiyat manfaati yo‘lida amalga oshiriladigan eng muhim masalalardan biri bo‘lib hisoblanadi. “Oila jamiyatning asosiy bo‘g‘inidir, hamda jamiyat va davlat muxofazasida bo‘lish huquqiga ega”, deyilgan O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaganing 63- moddasida 4 . 1998 yila “Oila yili”da “Oila kodekganing” qabul qilingan va bu hujjat “Oila” so‘zining “Nikoh” so‘ziga nisbatan kengroq ma’no anglatishi hisobga olinib, amalda qo‘llanib kelingan “Oila va nikoh” kodeksi yangilanngan va to‘ldirilingan. “Oila” kodeksi 238-moddadan tarkib topgan sakkiz bo‘limdan iborat 5 . “Umumiy qoidalar” deb ataluvchi bo‘limning sakkiz moddasi “oilaviy munosabatlarda mahalliy urf-odat va an’analarining qo‘llanishi” haqida bo‘lib, jumladan, bu masala shunday ifodalangan: “Qonun hujjatlarida oilaviy munosabatlarni tartibga solishga oid tegishli normalar bo‘lmagan taqdirda, O‘zbekiston Respublikaganing qonun hujjatlari tamoyillariga zid bo‘lmagan mahalliy urf – odat va an’analar 4 O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksi. – Toshkent: Adolat, 2016 5 O‘zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi – Toshkent: Adsolat, 2018 qo‘llaniladi”. Bunda o‘zbek xalqida kelin - kuyovga eskicha nikoh o‘qitish, shuningdek Respublikamizda yashovchi boshqa xalqlar, jumladan, ruslarda cherkovda nikoh o‘qitish, turklarda esa nikoh to‘yidan keyin hurmat belgisi sifatida kelin-kuyovni ma’lum muddat davomida oila a’zolari bilan gaplashmay yurishlari gangari an’anaviy udumlar ko‘zda tutilgan. “Oila ham ijtimoiy institut, ham kichik guruh ekanligidan kelib chiqib, unga quyidagicha ta’rif berish mumkin: oila - bu uyushgan ijtimoiy guruh bo‘lib, uning a’zolari umumiy hayot, nikoh yoki qarindoshlik munosabatlari bilan, shuningdek, jamiyatning jismoniy ehtiyojlari tufayli ma’naviy javobgarlik bilan bog‘lanadi” 6 . Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev ta’kidlab aytganlaridek: “Oila –bu mehr va baxt qo‘rg‘oni. Oila bor ekan, farzand degan bebaho ne’mat bor, insoniy qadr- qimmat va ma’naviyat bor. Oilaviy baxt bu –eng ulug‘ saodatdir. Mashhur qo‘shiqlardan birida aytilganidek, “Uyida baxti borlar –har yerda baxtiyordir” 7 Oila va uni xarakterlovchi turli mezonlarga ko ra quyidagilarga farqlanadi: ʻ 1) To liqligiga ko ra: to liq, noto liq, qayta tuzilgan( 2 nikoh) oilalar. ʻ ʻ ʻ ʻ 2) Bo g inlar soniga ko ra: nuklear (ota-ona va bolalardan iborat) va ko p ʻ ʻ ʻ ʻ nomli(ikki va undan ortiq avloddan iborat oila a zolari birga yashovchi ) oila. ʼ 3) Bolalar soniga ko ra: farzandiz, bir bolali, ikki bolali, uch- to rt bolali, besh va ʻ ʻ undan ortiq bolali oila. Masalan: AQSH, Fransiya , Germaniya, Gretsiya, Rossiya va boshqa rivojlangan davlatlarda to rt bolali oilalar ko p bolali oilalar hisoblanadi. ʻ ʻ O zbekistonda bunday oilalar, farzandlar soni o rtacha bo lgan oilalar sirasiga ʻ ʻ ʻ kiradi. 4) Er-xotinning ijtimoiy kelib chiqishiga ko ra: ishchilar, dehqonlar, xizmatchilar, ʻ ziyolilar, aralash tipdagi oilalar kiradi. 5) Oilaning yoshiga ko ra: yosh oila (1 yilgacha, 3-5 yillik, 6-10 yillik turmush ʻ tajribasiga ega bo lgan oilalar), o rta yishdagi oila, yetuk yoshdagi oila ( qariyalar ʻ ʻ oilasi) kabi oilalar. 6 Ganieva M.X, Latipova N.M., Karamyan M. Ijtimoiy ish asoslari. Uslubiy qo‘llanma. – Toshkent: 2010 7 O’zb.Res.Prezidenti Shavkat Mirziyoevning Xalqaro xotin qizlar kuniga bag’ishlangan tantanali marosimiagi nutqi.//’’Xalq so’zi’’gazetasi, 2021 yil 7 mart,(7828) 6) Er-xotinning ma lumot saviyasiga ko ra: oliy ma lumotli, o rta maxsus, o rta,ʼ ʻ ʼ ʻ ʻ tugatilmagan o rta, maxsus yordamchi maktab malumotiga va turli saviyadagi ʻ ma lumotlarga ega bo lgan er-xotinlardan tashkil topgan oila. ʼ ʻ 7) Er-xotinning ota onasi, oilaganing moddiy ta minlanganlik darajasiga ko ra: ʼ ʻ qudalarning bir-biriga mos yoki ular orasida katta tafovut mavjudligi bo yicha ʻ birbiriga mos bo lmagan oilalar. ʻ 8) Regional jihatlarga ko ra: shahar, qishloq, aralash tipdagi oilalar. ʻ 9) Nikohdan qoniqqanlik saviyasiga ko ra: ajralish saviyasida, nikohdan ʻ qoniqqanlik darajasi, quyi darajali, o rta darajali oilalar. ʻ 10) Oilada er-xotin orasidagi munosabatlariga ko ra: avtoritar, demokratik, liberal ʻ aralash tipdagi oilalar. 11) Er-xotinning millatiga ko ra: bir millatli, baynalmilal oilalar. ʻ Baynalmilal oilalarni o z navbatida 2 bo lish mumkin; ʻ ʻ * dini, urf odatlari,tili, bir guruhga kirgan millat vakillari orasida nikohlar masalan; o zbek-tojik, o zbek-qozoq, o zbek-turkman, rus-ukrain va h.k. ʻ ʻ ʻ * dini, urf odatlari, tili bir guruhga mansub bo lmagan millat vakillarining ʻ o rtasidagi nikohlar, masalan; o zbek-rus, o zbek-ukrain, o zbek-estoniya, ʻ ʻ ʻ ʻ o zbeknemis va h.k. ʻ 12) Yuridik rasmiylashtirilganligiga ko ra: ganovdagi oila (birga yashashadi ammo ʻ hali nikohni rasmiylashtirmagan, chunki bir birlarini norasmiy nikohda deb bilishyapti), rasmiylashtirish arsfasidagi oila (birga yashashadi, oila qurish maqsadi anniq, ammo ayrim obyektiv sabablarga ko ra rasmiylashtirish kuchaytirilyapti), ʻ nikohdagi oila, nikohdan tashqari oila (ayrim erkak kishilarning ikkinchi, uchinchi yuridik jihatdan norasmiy oilasi) kabidir. Oilaning turlari  Monogam oila- bola manfaatlariga yo nalgan oiladir. XIX asrning oxiri ʻ XX asrning boshlarida paydo bo lgan hodisadir. Bu turdagi oilalar ko proq bolani ʻ ʻ kelajakda kim bo lishi, u egallashi lozim bo lgan martabalar, uning istiqboli ʻ ʻ xususida qayg uradigan, shu bois oilaning budjeti uni taminlash, unga zarur ta lim ʻ ʼ tarbiyani berish, g amxo rlik qilishga sarflanadi. Bu toifa oiladagi bola manfaati ʻ ʻ shu qadarki, ba zan ona faqat bolani o ylash, unga e tibor qilishni afzal bilgandanʼ ʻ ʼ eridan ham voz kechishi holatlari ham kuzatilgan.  Avtoritar oila- bola soni 1 yoki 2 ta, ota onaning cheksiz g amxo rligi, ʻ ʻ ular obro si bilan parallel tashkil etiladi. Masalan: kohinlar amaldorlarning oilasi ʻ shunday. Ota ona bola nazarida eng nufuzli, aqli har narsaga yetadigan, shuning uchun bola ham xuddi otasi yoki onasi kabi yetishish motivatsiyasi kuchli bo ladi. ʻ  Ambivalent detotsentrik oila- bola ko proq ota onaning hissiy emotsional ʻ g amxo rligi ta sirida bo ladi. Masalan: agar qiz bola bo lsa, u faqat otasi yoki ʻ ʻ ʼ ʻ ʻ onasi, yoki ikkiganing doimiy erkalashlari og ushida katta bo lib, oxir oqibat ʻ ʻ shunday holatga ko nikib ketadi. Oilaviy munosabat faqat shunday bo lsa kerak, ʻ ʻ degan fikr ba zan o zi mustaqil oila qurganda uning yangi xonadonga ko nikishga ʼ ʻ ʻ jiddiy xalaqit beradi.  Kvaziavtonom detotsentrik oila- bola huquqlari kattalarniki bilan deyarli tenglashtiriladi, ularga kattalar bilan bir qatorda oilaviy yumushlarni bajarish erki, o z holicha qarorlar qabul qilish huquqlari berlgan bo ladi. Buning albatta ijobiy, ʻ ʻ ham salbiy jihatlari bor.  Monogam bo lmagan oila- toifasi chin ma noda nikoh munosabatlariga ʻ ʼ tayanamaydi. Bundan oilaning 3 xil ko rinishi mavjud; ʻ ✓ ajrimlar tufayli paydo bo lgan noto liq oila- XX asr oxirida ko payib ketgan noto liq oila turi Golodning ʻ ʻ ʻ ʻ ma'lumotiga ko ra, Rossiyadagi oilalar ajrimi shu qadar ko paydiki, har 100 ta ʻ ʻ nikohga 51 ta oila ajrimi to g ri keldi. Buning sabablari: ota onalik ro llarning ʻ ʻ ʻ bajarilmasligi, otaning bola tarbiyasidan chetlashishi, chunki ajrashgan otalar ma lum muddat o tgach farzandlardan umuman yuz o giradi. ʼ ʻ ʻ O zbekistonda ham statistika ma lumotga ko ra 14,5 mingdan 15 ʻ ʼ ʻ minggacha oila ajrimlar qayd etildi. Ajrim bo lgan oilalarning 70% yosh oilalar ʻ bo lib ularda yetim bo lib qoladi. ʻ ʻ ✓ Beva bo lib qolish, turmush o rtog ining vafoti munosabati- bunda ota ʻ ʻ ʻ yoki onaning farzandi bilan yolg iz qolishidir. Bunday oilalardagi ma naviy ajrim ʻ ʼ tufayli paydo bo lgan noto liq oilanikidan farq qiladi. ʻ ʻ ✓ nikohdan tashqari oila- 90- yillarda ko paygan oila turi, unda asosanʻ yolg iz qolgan “ayol-ona” oilani tebratadi. Bunday oilalar; Rossiya 20-21% Buyuk ʻ Britaniya Fransiyada 32-35% tashkil etgan. Rossiyada ota onalardan bittasigina bo lgan oilalarda 1989 yilda 4.5 mln bola yashagan bo lsa, bu ko rsatkich 1994 ʻ ʻ ʻ yilda 5 mln ha yetdi. O zbekiston sharoitida bu kabi holatlar favqulodda holatlar ʻ sifatida qaraladi. Chunki ayrim udumlar, milliy qadriyatlarimiz farzandlarning nikohdan tashqari paydo bo lishini qoralaydi. ʻ  Alternativ oila- kam uchraydigan oila turlari bo lib, ular ayrim jihatlari ʻ bilan boshqalardan farqlanib turadi. Bu turdagi oilalar G arb mamlakatlariga ʻ xosdir. Bu toifadagi oilalar o z navbatida quyidagilarga bo linadi; ʻ ʻ ~ fuqorolik nikohi- unda erkak va ayol o z ixtiyorlari bilan rasmiy nikohni ʻ qayd etmay yashayveradi. ~ qayta nikoh- bunday nikoh turi beva qolgan shaxslarda uchraydi. Birinchi qayta nikoh XVI asrda Angliyada qayd etila boshlagan. ~ qo sh xorinlik - bir erkak ko pincha hufyona o z qonuniy nikohidagi ʻ ʻ ʻ ayoldan tashqari yana boshqasi bilan shariy nikohda yashaydi. Qo shxotinlik Osiyo va Sharq mamlakatlari aholisiga xos hisoblansada, ʻ hozzirda Rossiyada ham kuzatilmoqda. Lekin bunday oila turi qonunan man etilgan. Oilaviy hayotni tizimli tarzda tasavvur etib, uning psixologik xususiyatlarini o rganishga jazm olimlardan biri amerikalik tadqiqotchi Virjiniya ʻ Satir 8 ( 1992, 2000) hisoblanadi. U oilaviy hayotni tavsiflash uchun quyidagi tushunchalarni ishlatadi; * Oilaning funksional xususiyatlari * Oila energetikasi * Oila tizimi chegarasi Oilaning funksional xususiyatlari * Oilaning funksional xususiyatlari - oila a zolar o rtasidagi ʼ ʻ munosabatlarning sifatiy farqlarini tavsiflaydi. Masalan; 8 ,, You and Your Family: A Guide to Personal Growth’’  Muloqot uslublari  Har bir oilaga xos bo lgan tartib - qoidalar ʻ  O zaro muloqot jarayonida kommunikativ to siqlarning mavjudligi Ochiq ʻ ʻ tartib - qoidalardan tashqari, har bir oilaning yashirin qoidalari ham mavjudki, ular ham oilaviy munosabatlarning yaxshi bo lishida katta rol o ynaydi. Odatda bunday ʻ ʻ qoidalar muayyan mavzularning oila davrasida ko tarilmasligi yoki ma lum tarzda ʻ ʼ his kechinmalarning namoyon etmasligida ko rinadi. ʻ Oila energetikasi. Bu tushuncha o z ichiga ko plab jabhalarni xususan, ʻ ʻ oilaning tibbiy biologik xususiyatlardan tortib, uning psixologik mavjudligini belgilovchi omillar, shart sharoitlardan boshlab tiriklik mezonlari bo lmish ʻ ovqatlanish, hamda bir oila a zoganing xatti harakatlarining namoyon ʼ bo lishigacha qamrab oladi. V.Satir oilaning oila energetikagani tavsiflaydi. Ya ni, ʻ ʼ “oilaning emotsional qozoni” tushunchagani ishlatadi. Oila a zolari kundalik ʼ muloqot, muomala jarayonlarini u go yoki bir qozonda qaynovchilarning ʻ birgalikda yashashda namoyon bo ladigan hissiyotlar ko zgusida" tasavvur etadi. ʻ ʻ Oilaning chegarasi va hududi. Bunda, oilaning boshqa sotsiomadaniy muhit vakillari bilan aloqasi ularga bog liqligi darajasi nazarda tutiladi. Satirning ʻ fikricha, shunday oilalar ham bo ladiki, ular boshqalar bilan deyarli muloqatga ʻ kirmaydi. Bu oilaga darvozadan va devordan ham oshib kirib bo lmaydi, yani u ʻ oila o z qobig iga o ralib olganday. O z navbatida, u boshqa oilalarga ham ʻ ʻ ʻ ʻ qiziqmaydi, oilaviy tantanalarga, teatr, kino, klublarga bormaydi. Odatda bunday “yopiq” turdagi oilalar unchalik inoq ham yashamaydi. Shuning uchun"ochiq" turdagi oilalar keng muloqotlarga asoslangan oila baxtli va mustahkam hisoblanadi. Amerikalik olim, oliaviy psixoterapevt Salvodor Minuxin ham xos kontseptsiyaning asoschisidir. Uning fikricha oila murakkab tuzilishga ega bo lib, ʻ tarkibiga ayrim alohida individlarni bir qator tuzilmlarni qamrab oladi. Ichki tuzilmalar koalitsiyalarga birlashib, oila doirasida turli hodisa va jarayonlarni keltirib chiqaradi. Har qanday oila, boshqa o ziga o xshash tuzilmalar bilan murakkab ʻ ʻ munosabatlarni o rnatadiki, bu tashqi tizimlar bazan oilani qo llab quvvatlash ʻ ʻ vazifasini ham bajaradi. Oilaviy munosabatlar. Oila a zolari o rtasida sodirʼ ʻ bo layotgan murakkab munosabatlar ko plab olimlar, shu jumladan, O zbekistonlik ʻ ʻ ʻ olimlar c tomonidan o rganilgan. Ularda ko proq o zbek oilasiga xos urf-odatlar, ʻ ʻ ʻ an analar udumlar nuqtai nazaridan oilaviy munosabatlarning etnopsixologik ʼ qirralari tadqiq etilgan. Oila institutini ijtimoiy voqelik sifatida uning qonunyatlarini tahlil etar ekanmiz, bu o rinda biz oilaviy, o zaro munosabatlarga ʻ ʻ xos bo lgan munosabatining psixologik tabiatdan kelib chiqishi, va dinamikasiga ʻ e tiborni qaratgan ko plab tadqiqotlada ilgari surilgan ma lumotlarni keltirishni ʼ ʻ ʼ joiz deb bildik. Oila muhitini barkamol avlod va komil insonni tarbiyalash muommosi turkiy xalqlarning mushtarak yodgorligi, mutafakkirlarimizning ilmiy nazariy asarlarida oila munosabatlaridagi tarbiya tarixiylik nuqtai nazaridan bayon etilganligi alohida ahamiyat kasb etadi. Oilaviy ziddiyatlar. Afsuski, zamonaviy jamiyatda oilaviy nizolar dolzarb mavzudir. Har qanday oila o z hayoti davomida ʻ muommoli vaziyatlarga duch keladi. Ularni hal qilish qarama qarshi individual ehtiyojlar, motivlar, manfaatlar, sharoitida amalga oshiriladi. Oilaviy nizolar quyidagilarga bo linadi: er xotinlar, ota onalar, bolalar, er xotinlarning ota onasi, ʻ bobo buvilari, va nevaralar. Oilaviy munosabatlarda asosiy rolni nikohdagi nizolar egallaydi 9 . Nikohdagi nizolarning paydo bo lishiga tashqi omillar sezilarli ta sir ʻ ʼ ko rsatadi. Ko plab oilalarning moliyaviy ahvolining yomonlashuvi, turmush ʻ ʻ o rtog laridan birini yoki ikkalaganing ortiqcha ish bilan bandligi, ularning bittasi ʻ ʻ normal ishlamasligi, ularning birini uyda uzoq vaqt yo qligi, bolalarni bolalar ʻ muassasalarga yoki boshqa muassasalarga joylashtirish imkoni yo qligi va h.k. ʻ Kundalik hayotda eng ko p uchraydigan muommolardan biri ota onalar va bolalar ʻ o rtasidagi nizolar ham bo lishi mumkin. Bola ko pincha ota onasidan birining ʻ ʻ ʻ yo qligi haqida tengdoshlarining bosimini boshdan kechiradi. Bu uning, ʻ neyroskopik holatiga ta sir qiladi. Bu esa bolada deviant xulq atvorga ega bo lgan ʼ ʻ o smirlar soni ortib bormoqda, jinoyatchilik ko paymoda. Oiladagi janjallarni hal ʻ ʻ qilishda muommolardan qochmaslik, balki ularni hal qilish kerak. G alaba ʻ qozonish yoki himoyalanish uchun emas balki hal qilish maqsadi bilan konstruktiv va xotirjam muloqot qilish lozim. Bahsga uchinchi tomonlarni jalb qilish tavsiya 9 Технологии социальной работы с семьй и детьми. Учебное пособие. Ростов н/Д: Феникс, 2018. 259 с. etilmaydi, chunki ular majoronimg yanada kuchayishiga sabab bo lishi mumkin.ʻ Xulosa shuki, oila jamiyatning bir bo g ini ekanligi sababli, oilalarni har tomonla ʻ ʻ o rganish, ulardagi turli xildagi muommolarni hal qilish, yechim qidirish, to g ri ʻ ʻ ʻ rejali ish yuritish , qanday muommoli oilalarrni bu muhitdan olib chiqish va jamiyatga qo shib yuborish chora tadbirlarini o ylab chiqish lozim. ʻ ʻ 1.2. Oilalarga ijtimoiy yordam ko’rsatish tartibi va shakllari Avvalo, shuni ta’kidlash kerakki, biz mamlakatimiz yangilanish davriga qadam qo‘ygan birinchi kunlardan boshlab ochiq, pragmatik va amaliy tashqi siyosat yuritish, dunyodagi barcha taraqqiyparvar mamlakatlar, ayniqsa, qo‘shni davlatlar bilan yaqin do‘stlik va hamkorlik munosabatlarini mustahkamlashga ustuvor ahamiyat qaratmoqdamiz. O‘zbekistonda hozirgi kunda ijtimoiy ta’minot tizimida boshqaruv idoralari hisoblangan 1 ta vazirlik, 12 ta viloyat, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Toshkent shahri hamda 153 ta tuman va 36 ta shaharda ijtimoiy ta’minot tizimlari mavjud. SHuningdek, yolg‘iz nogironlarga va qariyalarga mo‘ljallangan o‘nlab internat uylari, nogironlik sababi va guruhini belgilovchi tibbiy ekspertiza komissiyalari, hususan, nogironlikni ekspertiza qilish va nogironlarning mehnat qobiliyatini tiklash bo‘yicha 1 ta ilmiy-tekshirish instituti faoliyat yuritmoqda. Pensionerlarning davolanishi va dam olishiga mo‘ljallangan bir qancha maxsus sanatoriyalar ishlab turibdi. K am ta’minlangan oilalarga va ko‘p bolali muhtoj oilalarga moddiy yordam to‘lovlarinimoliyalashtirishning asosiy manbai respublika va mahalliy byudjet vositalari hisoblanadi. 10 Inson huquq va erkinliklarini ta’minlash, so‘z va diniy e’tiqod erkinligi, gender tenglik bo‘yicha erishayotgan yutuqlarimiz nufuzli xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikda izchil mustahkamlanib bormoqda. O‘zbekiston XDPning ijtimoiy adolat va ijtimoiy himoyaga muhtoj kishilar manfaatlarini himoya qilishga bel bog‘lagani uning mamlakat siyosiy kuchlari so‘l qanoti bo‘lishini belgilaydi. Ijtimoiy sohani rivojlantirish bo‘yicha kompleks tadbirlar, birinchi navbatda, fuqarolarni ijtimoiy himoya qilish va sog‘lig‘ini saqlashni kuchaytirish, aholini arzon va sifatli dori vositalari bilan ta’minlash, fuqarolarning bandligi va real daromadlarini oshirish, arzon ijtimoiy uy-joylar qurilishini kengaytirish, nogironligi bo‘lgan shaxslarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlashga qaratilmoqda. O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasi O‘zbekistonning mustaqilligini asrash va mustahkamlash, vatanimizning gullab-yashnashini ta’minlash, 10 ,, Ijtimoiy siyosatning xususiyatlari ’’ muallif A. To’rayev, J. Toshboyev . mamlakatda fuqarolik va millatlararo totuvlik, ijtimoiy barqarorlik, har bir oila va butun xalq farovonligiga erishish kabi umummilliy manfaatlarni o‘z mafkurasi va siyosiy faoliyatining poydevori, deb biladi. Ijtimoiy siyosat mamlakatimizda davlat siyosatining eng muhim ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashning aniq manzilli xususiyatga ega ekani har bir muhtoj insonga uning real ehtiyojini hisobga olgan holda yordam ko‘rsatish imkonini bermoqda. Bunda ushbu toifaga mansub hech bir inson e’tibordan chetda qolmasligiga alohida ahamiyat qaratilmoqda. Shu asosda jamiyatimizning ijtimoiy manzarasi butunlay o‘zgarmoqda, samarali boshqaruvning natijadorligi oshmoqda, eng muhimi, odamlarning hayotga, mehnatga, o‘zining taqdiri va ertangi kunga ishonchi ortmoqda. Yurtimizda ijtimoiy muammolarni hal etishning mutlaqo yangi va o‘ziga xos tizimi yaratildi. Keyingi paytda “temir daftar”, “ayollar daftari”, “yoshlar daftari”, “mahallabay” va “xonadonbay” ishlash usullari aynan shu maqsadda joriy etilmoqda. Shu asosda muammoga oid mavhum ko‘rsatkichlar emas, balki yordam va ko‘makka muhtoj har bir oila va fuqaroning, xotin-qizlar, yoshlarning muammolari o‘z joyida aniq o‘rganilmoqda, ular vaqtida va samarali hal etilmoqda. . Oxirgi 5 yilda bolalarimizni maktabgacha ta’lim bilan qamrab olish darajasi ilgarigi 27,7 foizdan 2 barobar ortib, 60 foizga yetgan, bog‘chalar soni esa 3 marta ko‘payib, 14 mingdan oshdi. Qishloqlarda ishsiz yoshlarni bandligini ta’minlash maqsadida ularga 10 sotixdan 1 gektargacha yer maydonlari ajratish boshlandi. Yoshlar o‘rtasida kambag‘allikni kamaytirish, ularni o‘zini o‘zi band qilishga rag‘batlantirishda “Yoshlar daftari”, yoshlar dasturlari doirasida amalga oshirilmoqda. Jumladan, “Temir daftar”dagi oilalar farzandlari bo‘lgan 2 mingdan ziyod talabaning kontrakt pullari to‘lab berildi. Yurtimizda ota-onasidan ajragan, mehrga muhtoj bolalarni qo‘llab-quvvatlash, ularning ta’lim-tarbiya olishi, ish joyi va uyiga ega bo‘lishi, jamiyatda munosib o‘rin topishi, “Mehribonlik uylari”, maxsus maktab-internatlar va “Bolalar shaharchasi”ning moddiy-texnik bazasi, kadrlar salohiyatini mustahkamlashga jiddiy e’tibor berilmoqda. “Mehribonlik uylari” va maxsus maktab-internatlarda ta’lim-tarbiya samaradorligini oshirish bo‘yicha yangi tizim joriy etildi. Ana shunday o‘quv- tarbiya muassasalari tarbiyalanuvchilarining muammolarini o‘rganish hamda hal etish, ularning orzu-istaklarini ro‘yobga chiqarish bo‘yicha yangi tizim – “Mehr daftari” joriy etildi. Shuningdek, yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni uy-joy bilan ta’minlash tartibi belgilandi. Unga ko‘ra, o‘ziga biriktirilgan uy-joyga ega bo‘lmagan va turar joyga muhtoj sifatida hisobda turgan ana shunday bolalarga ular 18 yoshga to‘lgan yili umumiy maydoni 25 kvadrat metrdan kam bo‘lmagan 1 xonali, voyaga yetgan bolalar o‘rtasida nikoh tuzilgan holatlarda esa 50 kvadrat metrdan kam bo‘lmagan 2 xonali kvartiralar ajratiladi. Mamlakatimizda ehtiyojmand oilalarga ijtimoiy yordam ko‘rsatishning keng qamrovli mexanizmi yo‘lga qo‘yilmoqda. Prezident farmoniga muvofiq, ijtimoiy yordamning barcha turlarini bir xil mezon va bir xil hujjatga muvofiq taqdim etish imkonini beradigan “Yagona ijtimoiy reyestr” yaratilmoqda. Yil oxiriga qadar tizim barcha hududlarda bosqichma-bosqich joriy etiladi. Bu tizim orqali ma’lumotlarni tizimlashtirish har bir ijtimoiy yordam oluvchining ehtiyoj darajagani hisobga olgan holda amalga oshiriladi. U oila a’zolarining daromadlari, mol-mulki, bank hisoblari, olingan kreditlar va avtomobillar to‘g‘risidagi turli idoralarning tegishli bazalarida mavjud bo‘lgan ma’lumotlar asosida aniqlanadi. Istiqbolda “Yagona ijtimoiy reyestr” dasturining to‘liq ishga tushirilishi inson omilini sezilarli darajada minimallashtiradi va natijada ijtimoiy yordamni taqsimlashdagi korrupsiya holatlarini imkon qadar bartaraf etadi. Shuni ham ta’kidlash kerakki, aholining eng kambag‘al qatlamlarini ijtimoiy himoya qilish va qo‘llab-quvvatlash siyosati ehtiyojmand oilalarga beriladigan yordam pullari bilan cheklanib qolmasdan maqsad — aholining iqtisodiy farovonligi darajagani oshirish uchun sharoit yaratishdir. Odatda kambag‘allikka tushib qolishdan ko‘ra, undan chiqish anchayin mushkul hisoblanadi. Shu bois davlat tomonidan ijtimoiy qo‘llab- quvvatlash odamlarni bosqichma bosqich kambag‘allikdan chiqarish hisoblanadi — boshqacha aytganda, odamlarni ana shu holatda tutib turishdan ko‘ra, kambag‘allar toifasidan chiqarish vositasi sifatida ko‘proq o‘zini ko‘rsatishi uchun tegishli sharoitlarni yaratish davlat ijtimoiy siyosatining ustuvor vazifasi etib belgilangan. II BOB. Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosat mohiyati va shakllari 2.1. Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosatning xususiyatlari Ijtimoiy siyosat tushunchasi va mazmuni Ijtimoiy siyosatning maqsadi kishilar ijtimoiy ehtiyojlari va manfaatlarini qondirish, ayrim fuqarolar va ijtimoiy guruhlarni qo’llab-quvvatlash, himoyalash, to’g’ri yo’naltirish va mehnat qobiliyatini qayta tiklash uchun sharoitlar yaratishdan iborat. Bunga samarali ma'yoriy-qadriyatlar tizimini yaratish; fuqarolarga ijtimoiy me'yorlarni amalda ta'sir ettirish, ularning xulqatvorini ijtimoiy tartibga solish vositasi sifatida uning ta'sirini yuqori darajaga ko’tarish, ijtimoiy tug’ilajak ehtiyojlar bilan, manfaatlar bilan ularni qanoatlantirish imkoniyatlari- aniqligi, ob'ektivligi, me'yoriy ko’rsatmalarga zid bo’lmasligi va boshqalar orasidagi o’xshashlik tushuniladi. Ilmiy asoslangan, barcha qatlamlar va guruhlar manfaatlari hamda ehtiyojlarni hisobga oluvchi ijtimoiy siyosat jamiyatni barqarorlikka olib keladi, jamoaviy birdamlikni, ijtimoiy keskinlik yuzaga kelmasligini, ijtimoiy ahloq gumanitarlashuvini, ijtimoiy-ruhiy maqbul iqlim yuzaga kelishini ta'minlaydi. Ijtimoiy siyosatning asosiy yo’nalishlari Ijtimoiy siyosat ikki xil-yaqin davrga va istiqbolga mo’ljallangan bo’lishi mumkin. Yaqin yillar uchun mo’ljallangan ijtimoiy siyosat aholi turmush tarzining yanada og’irlashuviga yo’l qo’ymaslik, bandlik siyosatini samarali olib borish va ishsizlikning jadal oshishini cheklash; aholi turli qatlamlari va guruhlarining moddiy ahvolini va turmush sharoitlarini tadrijiy ravishda yaxshilash uchun zarur imkoniyatlarni yaratishni nazarda tutadi. Uzoq muddatli ijtimoiy siyosat samarali rag’batlantirish vositalarini ishlab chiqish va amalga oshirilishini ta'minlash yo’li bilan fuqarolar tashabbuskorligi va tadbirkorligini rivojlantirish uchun sharoitlar yaratishni kiritish mumkin. 11 Ijtimoiy siyosatning asosiy vazifasi hisoblanadi: jamiyat umumiy farovonligini, gumanitarlashtirish darajagani oshirish va inson huquqlarini himoya qilish, fuqarolar mehnat va turmush sharoitlarini yaxshilash, aholining kam ta'mtnlangan qatlamlariga yordam ko’rsatish va qo’llab-quvvatlash: bolalar, onalar, keksa kishilar, yetimlar, nogironlar, qochoqlar, ishsizlar va boshqa manfaatlar, kishilarni 11 Mirtojiyev M . O ʻ zbek tili semasiologiyasi . – Toshkent : Mumtoz so ʻ z , 2010 – B .94 manfaatlari orqali boshqarish ijtimoiy siyosatning muhim tamoyillaridan biri hisoblanadi. Ijtimoiy siyosatning ijtimoiy barqarorlikni ta'minlashdagi ahamiyati Aholini ijtimoiy barqarorligini ta'minlashda ijtitmoiy siyosat muhim ahamiyatga ega. Chunki mamlakatda keskin ijtimoiy tabaqalanishni oldini olish ijtimoiy barqarorlikni ta'minlashda muhim hisoblanadi. Ijtimoiy tabaqalanishga ijtimoiy adolatsizlik va ommaviy nizolar manbai sifatida qaraladi. Shuning uchun ham ijtimoiy barqarorlikni ta'minlash ijtimoiy siyosatning muhim qismi sanaladi. 12 Ijtimoiy kafolatlar ham ijtimoiy barqarorlikni ta'minlashdagi muhim omil hisoblanadi. Ijtimoiy kafolatlar sharoitlar, usullar va vositalar, bular fuqarolarning konstitutsiyaviy kafolatlangan huquq va erkinliklarini to’siqsiz amalga oshirishni va har tomonlama himoya qilishni ta'minlaydi. Mamlakat siyosiy-huquqiy tartibi, shuningdek, vaziyat ijtimoiy kafolatni tayinlash shartlaridan hisoblanadi, mana shunda fuqaroning ijtimoiy huquq va erkinliklari amalga oshadi. Minimal iste'mol byudjetini ishlab chiqish, turar joyga bo’lgan minimal maqbul sharoitlarni ta'minlash, ma'lumot olish, sog’liqni saqlash muhim ijtimoiy kafolatlar bo’lib hisoblanadi. Mazkur minimum mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanganlik darajasiga bog’liq. Jamiyatning mehnatga layoqatsiz a'zolari ijtimoiy himoyalanganligining asosiy kafolati davlat ijtimoiy siyosatini amalga oshirishning muhim shakli bo’lib, iste'mol jamoatchilik fondlari hisoblanadi. Ijtimoiy siyosat asosi sifatidagi ijtimoiy kafolatlar tizimining qaror topishi mustahkam qonunchilik negizini shakllantirishni taqozo etadi. 13 Oilalar farovonligini ta minlashda biznes muhitini shakllantirish muhimʼ omil sanaladi. Shu bois mamlakatimizda so nggi yillarda oilaviy tadbirkorlikni ʻ rivojlantirishga alohida e tibor qaratilmoqda. Chunki tadbirkorlik orqali oilalardagi ʼ muammolar kamayadi, ahillik ortadi va ijtimoiy himoya ta minlanadi. ʼ Yana bir muhim hujjat — davlatimiz rahbarining 2018-yil 7-iyundagi “Har bir oila — tadbirkor” dasturini amalga oshirish to g risida”gi ʻ ʻ 14 qarori orqali 12 Agzamova Nilyufar Shuxratovna , Muxamedjanova Lalixon Ashuralievna , Kado ‟ rova Dilbar Salixovna . “Konspirologicheskie teorii proisxojdeniya pandemii COVID-19 Eticheskie problemo borbo s pandemiey”. ‟ ‟ 2021G 2G 1 S. 6250–6261- 6250–6261 ‟ ‟ 13 Lalixon Muxamedjanova. “XIX asrning oxiri XX asr boshlarida jadidchilikni vujudga kelishi va uning milliy uyg onish harakati sifatidagi mohiyati” VZGLYaD V PROShLOE. 2021. SI-3. ‟ 14 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori, 07.06.2018 yildagi PQ-3777-son biznesning ushbu shakli bilan shug ullaʻ nayotganlarga ko plab imtiyoz hamda ʻ imkoniyatlar yaratib berildi. Soliqdan ozod etish bo ladimi, energiya resurslari ʻ to lovidagi imtiyozlarmi, mahsulotni sotishdagi erkinlikmi, xullas, hamma sharoit ʻ muhayyo qilindi. Har qanday millatning taraqqiyoti jamiyatdagi yoshlar qatlamining milliy g’oya va ma’naviy qadriyatlarga munosabati, uning yoshlar ongi, qalbi va ichki dunyosiga qanday ta’sir etayotganligiga hamda amaliy faoliyatlariga qanday tarzda tayanishlariga bevosita bog’liq. Shunday ekan, yoshlarning milliy g’oyani anglashi, ishonch va e’tiqodiga aylanishi, qanday yangi qadriyatlar shakllantirilganligi bilan ham bog’liq bo’ladi. Chunki milliy g’oya bir tomondan yoshlarni o’zining ob’ekti sifatida qarasa, ikkinchi tomondan yoshlar miliy g’oyaning ilg’or rivojlantiruvchilari va kelajak avlodga yetkazuvchilari hisoblanadilar. Uchinchidan, yoshlar qanchalik milliy g’oya bilan qurollangan va uni anglab olgan bo’lsa jamiyat shunchalik taraqqiyotga erishadi 15 ; Bu holat milliy g’oya va yoshlarning o’zaro bog’liqligini belgilaydi. Boshqacha aytadigan bo’lsak, milliy g’oya qanchalik mazmunli va millat kelajagi uchun xizmat qiladigan va har bir kishining uzoqqa mo’ljallangan maqsad va manfaatlari, pirovardida esa millatning istiqbolini belgilashga xizmat qiladigan bo’lsa, uni yoshlar shunchalik tez qabul qiladi va unga nisbatan o’zining ijobiy munosobati shakllanadi. Oilag qaratilgan Ijtimoiy siyosatning xususiyatlari. – Oilaga qaratilga ijtimoiy siyosatni o‘tkazishda davlatning boshqarish funksiyasi –Ijtimoiy islohotlarni bosqichma-bosqichligi – Aholining yashash darajasini keskin tushib ketishiga yo‘l qo‘ymaslik – Mahalliy o‘zini-o‘zi boshqarish idoralari mahallalar orqali oilalarga aniq ijtimoiy yordam ko‘rsatish 2.2 . Ijtimoiy siyosatda oilaning o’rni Xalqaro oila kuni arafasida “Ijtimoiy fikr” respublika jamoatchilik fikrini o rganish Markazi ʻ “O zbekistonliklar oila to g risida: ko rsatmalar va ʻ ʻ ʻ ʻ 15 Mirtojiyev M. O zbek tili semasiologiyasi. – Toshkent: Mumtoz so z, 2010 – B. 617 ʻ ʻ ustuvorliklar” mavzusida sotsiologik tadqiqot o tkazdi. Tadqiqotning maqsadiʻ oilaning o rni, oilalar farovonligining asosiy omillari va zamonaviy voqelik ʻ sharoitida o sib kelayotgan yosh avlod tarbiyasi haqida fuqarolarning fikrini ʻ o rganish, shuningdek, o zbekistonliklarning erta nikoh va ajralishlarga bo lgan ʻ ʻ ʻ munosabatini aniqlash edi. Har bir o zbekistonlikning hayotida oilaning o rni muhim ahamiyat kasb ʻ ʻ etadi. Tarixan va tadrijiy jihatdan O zbekistonda oila har doim ham shaxsni, ham ʻ umuman jamiyatni himoya qilish, xavfsizligini ta minlash va rivojlantirish manbai ʼ bo lib kelgan. ʻ Global o zgarishlarga, iqtisodiy va ijtimoiy hayotning ko plab asoslari isloh ʻ ʻ qilinayotganiga, dunyo miqyosida jamiyat taraqqiyotining ijtimoiy sohasidagi yangi tendensiyalarga qaramasdan, O zbekistonda oila eng muhim hayotiy ʻ qadriyat, milliy an ana va urf-odatlarning mujassamlashgan maskani, shaxsni ʼ shakllantirishning va millatni uzluksiz taraqqiy ettirishning asosi hisoblanadi. Bugungi kunda O zbekistonda oilaning rivojlanishi Birlashgan Millatlar ʻ Tashkilotining Barqaror rivojlanish maqsadlari doirasida va 2022-2026-yillarga mo ljallangan Yangi O zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi doirasida global ʻ ʻ darajada ko rib chiqilmoqda. ʻ Xususan, mamlakatda oilani mustahkamlash bo yicha chora-tadbirlar ʻ kambag allikni bartaraf etish, iqtisodiy salohiyatni ko paytirish va ta lim, sog liqni ʻ ʻ ʼ ʻ saqlash, ijtimoiy himoya va bandlik, shuningdek, iqlim o zgarishiga qarshi ʻ kurashish va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi qator masalalarni hal etish bilan bir qatorda amalga oshirilmoqda. O zbekiston Respublikasida oilani mustahkamlash, sog lom va baxtli ʻ ʻ onalik va bolalik uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish haqida g amxo rlik qilish ʻ ʻ masalasi davlat siyosati darajasiga ko tarildi. Milliy qadriyatlarga asoslangan va ʻ xalqaro huquq normalari va talablariga javob beradigan nikoh va oilaviy munosabatlar hamda oila a zolari o rtasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi ʼ ʻ qonunchilik bazasi doimiy ravishda takomillashtirilmoqda. So nggi yillarda ʻ mamlakatimizda muvaffaqiyatli amalga oshirilayotgan davlat dasturlari oilani mustahkamlashga qaratilmoqda. Mamlakatimizda oilani qo llab-quvvatlash vaʻ mustahkamlash maqsadida qator normativ-huquqiy hujjatlar, jumladan, O zbekiston Respublikasida oila institutini mustahkamlash konsepsiyasi ʻ 16 , “Fuqarolarning reproduktiv salomatligini muhofaza qilish to g risida”, “Xotin- ʻ ʻ qizlarni tazyiq va zo ravonliklardan himoya qilish to g risida”, ʻ ʻ ʻ “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq va imkoniyatlarning kafolatlari to g risida” ʻ ʻ 17 gi Qonunlar, O zbekiston Respublikasi ʻ Prezidentining “Oila va xotin-qizlarni tizimli qo llab-quvvatlashga doir ishlarni yanada jadallashtirish chora-tadbirlari ʻ to g risida” ʻ ʻ 18 Farmoni qabul qilindi, ijtimoiy reabilitatsiya va moslashtirish tizimini takomillashtirish, oilaviy-maishiy zo ravonlikning oldini olish chora- ʻ tadbirlari ishlab chiqilmoqda 19 . “Ijtimoiy fikr” respublika jamoatchilik fikrini o rganish Markazi (RJFO M) ʻ ʻ zamonaviy oilaning rivojlanishi masalalarini majmuaviy o rganish doirasida har ʻ yili oilaviy, shaxslararo munosabatlar, er-xotinlar, ota-onalar va bolalar, er-xotin va ularning ota-onalari o rtasidagi munosabatlar monitoringini olib bormoqda, ʻ mamlakatda oila tuzilmaganing rivojlanishini tavsiflovchi rasmiy statistik ma lumotlarni qayd etmoqda. ʼ Sotsiologik so rov natijalariga ko ra, respondentlar an anaviy ravishda ʻ ʻ ʼ oilani o z naslini ʻ davom ettirish imkoniyati deb biladi, so ralgan respondentlar ʻ oila har bir insonning tayanchi bo lib, unga o z hayotiy maqsadlari va vazifalarini ʻ ʻ muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun kuch va ishonch bag ishlaydi, deb ʻ hisoblashadi. So rov ishtirokchilari oila tarbiyaning asosi hamda shaxsning, ʻ umuman jamiyatning axloqini shakllantirish manbai ekanligiga ishonch bildirdilar. 16 O zbekiston Respublikasi Prezidentining “O zbekiston Respublikasida oila institutini mustahkamlash ʻ ʻ konsepsiyasini tasdiqlash to g risida” 2018-yil 27-iyundagi PQ-3808-son Qarori. ʻ ʻ 17 O zbekiston Respublikasining “Fuqarolarning reproduktiv salomatligini muhofaza qilish to g risida” 2019-yil 11- ʻ ʻ ʻ martdagi O RQ-528-son Qonuni; O zbekiston Respublikasining “Xotin-qizlarni tazyiq va zo ravonliklardan himoya ʻ ʻ ʻ qilish to g risida” 2019-yil 2-sentabrdagi O RQ-561-son Qonuni; O zbekiston Respublikasining “Xotin-qizlar va ʻ ʻ ʻ ʻ erkaklar uchun teng huquq va imkoniyatlarning kafolatlari to g risida” 2019-yil 2-sentabrdagi O RQ-562-son ʻ ʻ ʻ Qonuni. 18 O zbekiston Respublikasi Prezidentining “Oila va xotin-qizlarni tizimli qo llab-quvvatlashga doir ishlarni yanada ʻ ʻ jadallashtirish chora-tadbirlari to g risida” Farmoni, Qonunchilik hujjatlarining milliy bazasi, 2022-yil 7-mart, № ʻ ʻ 06/22/87/0198 19 O zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, shuningdek, oilaviy- ʻ maishiy zo rlik ishlatishning oldini olish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to g risida” 2018-yil 2-iyuldagi ʻ ʻ ʻ PQ-3827-son Qarori. Turmush o rtog ini tanlash va oila qurish bir qator mezonlar asosidaʻ ʻ amalga oshiriladi, ular orasida demografik, ijtimoiy-iqtisodiy, moddiy-maishiy va psixologik omillar mavjud. O tkazilgan so rov jarayonida yoshlarning nikohga ʻ ʻ kirishi va oila qurishi uchun zarur shart-sharoitlar aniqlandi. Umuman olganda, so rov natijalarining dalolat berishicha, respondentlar ʻ o zaro muhabbat va yoshlarning ruhiy-hissiy mutanosibligi nikohga kirish uchun ʻ asosiy shartlar ekanligiga ishonadilar. So ralgan respondentlar moliyaviy ʻ mustaqillik, barqaror, doimiy ish yoki daromad manbaining mavjud bo lishi ʻ shartligini aytib o tishdi, ular sheriklarning jismoniy sog lomligi zarurligiga e tibor ʻ ʻ ʼ qaratishdi, bu esa sog lom bolalar tug ilishi uchun zaruriy shartdir. ʻ ʻ Nikohning mustahkamligi bir qator ijtimoiy-iqtisodiy va axloqiy- psixologik sabablar bilan belgilanadi, ammo respondentlarning yarmining fikriga ko ra, bir-biriga bo lgan ishonch va fe l-atvorlarning o zaro mosligi eng muhim ʻ ʻ ʼ ʻ hisoblanadi. Oilalarning bir xil madaniy va ta lim ʼ darajasi, teng moddiy va ijtimoiy mavqei, 44,7% respondentlarning fikricha, oilaviy rishtalarning mustahkamligiga, shuningdek, oilada bolalarning mavjudligiga ijobiy ta sir qiladi ʼ (44,2%). Oila qurish usullari haqida fikr yuritar ekan, respondentlar O zbekiston ʻ jamiyatining asoslari va an analariga amal qilib, ota-onalarning bevosita ʼ ishtirokida oila qurishni maqbul yo l (42,2%) sifatida alohida ta kidlashdi va buni ʻ ʼ bunday nikohlarning mustahkamligidan dalolat beruvchi o z kuzatuvlari va hayotiy ʻ tajribasi bilan izohladilar, shuningdek, respondentlar, agar yoshlar bir-birlari bilan mustaqil ravishda (ishda, maktabda, ta tilda, jamoat joylarida va hokazolarda) ʼ tanishsalar, barqaror oilalar yaratilishiga ishonch bildirishdi. Olingan ma lumotlar tahlilining ko rsatishicha, o zbekistonliklar o zaro ʼ ʻ ʻ ʻ hurmat va ishonch (58,6%), o zaro muhabbat (41,8%), shuningdek, oila a zolari ʻ ʼ o rtasidagi o zaro tushunish va yordam berishga tayyorlikni oila baxti va ʻ ʻ farovonligini belgilovchi asosiy omillarga kiritishmoqda. Oilaning baxt-saodati va farovonligini ta minlash omillari orasida ʼ psixologik omillar ustuvorlik qilishi xarakterlidir va oilaning moddiy-moliyaviy farovonligi, garchi respondentlar tomonidan qayd etilgan bo lsa ham, asosiyʻ ko rsatkich hisoblanmaydi. ʻ Erta nikohlar shaxsiy va oilaviy farovonlikka salbiy ta sir ko rsatuvchi ʼ ʻ sabablardan biri hisoblanib, ularning mavjudligi odamlarning oilaviy munosabatlari, ularning oila instituti va ijtimoiy-madaniy me yorlar haqidagi ʼ qarashlari bilan izohlanadi. Ma lumki, erta nikohlar ko pincha bolalar, ayniqsa, balog atga yetgan va ʼ ʻ ʻ o smir qizlar huquqlarining buzilishiga olib keladi, ularning ta lim olish, iqtisodiy ʻ ʼ va ijtimoiy hayotda ishtirok etish imkoniyatlarini cheklaydi, ijtimoiy yakkalanishga, ular salomatligining buzilishiga olib keladi. Telefon so rovi o zbekistonliklarning erta nikohga munosabatlari haqida ʻ ʻ ma lumot olishga imkon berdi. O zbekistonda erta nikohga asosan salbiy va ʼ ʻ qoralovchi munosabat qayd qilindi (61,6%). So rovning har o ninchi ishtirokchisi ʻ ʻ (9,5%) ushbu hodisaga neytral yoki ijobiy munosabatda bo ldi (11,2%), chunki ʻ oila qurish bolalar tug ilishiga olib keladi, bu esa nima bo lganda ham quvonchli ʻ ʻ voqea hisoblanadi. 11,2% respondentlar shaxsiy hayotning daxlsizligiga asoslanib, erta nikohni hech kim aralashishga haqli bo lmagan oilaviy masala deb bilishadi. ʻ Ko pchilik so ralganlarning fikricha, quyidagilar erta turmush qurishning ʻ ʻ asosiy sabablari hisoblanadi: ota-onalarning o z farzandlari oilaviy hayotini imkon ʻ qadar tezroq tashkil etishga intilishi (40,1%), oilalardagi ma naviy va axloqiy ʼ tarbiyaning past darajasi (22,8%), erkak va ayolning o zaro munosabati ʻ masalalarida yoshlarning savodsizligi va (17,2%) va oqibatda rejalashtirilmagan homiladorlik (15,9%). Shak-shubhasiz, ajralish oilaviy hayotdagi inqirozlarga kiradi, bunda er- xotinlar munosabatlarni barqarorlashtirish va oilaviy hayot jarayonida muqarrar ravishda yuzaga keladigan mavjud muammolar va qarama-qarshiliklarni bartaraf etishga harakat qilmasdan, nikoh munosabatlarini to xtatishga qaror qilishadi. ʻ XXI asrda dunyo statistikasida ajralishlar sonining ko payishi tendensiyasi ʻ mavjud. Bu jihatdan O zbekiston boshqa davlatlar bilan taqqoslaganda oilalarning ʻ barqarorligi bilan ajralib turadi, buni ajralishning nisbatan past darajasi - 1000 nafar kishiga 1,4 promille (2022-yilda mutlaq ko rsatkich bo yicha 48734)ʻ ʻ nikohlanishning har 1000 nafar kishiga 7,8 promille bo lgan darajasi ham ʻ tasdiqlaydi 20 Olingan ma lumotlarning tahlili, respondentlar ajralishning asosiy sabablari ʼ sifatida fe l-atvorning mos kelmasligi (42,2%) va moddiy muammolarni (34,5%) ʼ ko rsatishayotganini aniqlashga imkon berdi. ʻ Yoshlarning Internetga qaramligi va ijtimoiy tarmoqlarning ta sirini oilaviy ʼ munosabatlarning buzilishiga olib keladigan salbiy omil deb atagan so rov ʻ ishtirokchilarining solishtirma ulushi (17,7%) yetarlicha yuqori ekanligi juda e tiborlidir. ʼ Shuningdek, respondentlar er-xotin xiyonati (13,4%) va qarindoshlarning er-xotinlar hayotiga aralashuvini (12,5%) ajralishning muhim sabablariga kiritishgan. Respondentlarning yarmidan ko pi (53,0%) uchun oilada bolalarning ʻ mavjudligi, ularning ruhiy muvozanati va farovon kelajagi uchun mas uliyat ʼ ajrashmoqchi bo lgan er-xotinni tiyib turuvchi kuchli omildir. So rovning har ʻ ʻ beshinchi ishtirokchisi (21,6%) ajrashishga monelik qiluvchi sabab sifatida qarindoshlarning axloqiy ta sirini, har o ninchi (10,3%) respondent esa ajrashishni ʼ ʻ rag batlantirmaydigan diniy aqidalarni ko rsatdi. ʻ ʻ O zbekistonliklarning mutlaq ko pchiligi (84,6%) oilaning asosiy ma nosi ʻ ʻ ʼ va qadriyati bolalarning mavjudligida, degan fikrga qo shiladilar. ʻ Oilaning asosiy vazifasi farzandni dunyoga keltirish ekanini tasdiqlagan holda, o zbekistonliklar ota-onalarning o z farzandlari oldidagi mas uliyati ʻ ʻ ʼ ko lamini anglaydilar va, birinchi navbatda, ota-onalarning farzandlarga yaxshi ʻ tarbiya va ta lim berish burchini alohida ta kidlab o tdilar. ʼ ʼ ʻ Respondentlar, shuningdek, yaxshi yashash sharoitlarini yaratishni ota- onalarning bolalar oldidagi mas uliyati sohalariga kiritishdi. ʼ So rov ishtirokchilarining fikriga ko ra, O zbekistonda oila qotib qolgan ʻ ʻ ʻ dogma emas, balki mamlakat va butun dunyo siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy 20 html https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/33757-o-zbekistonda-2022-yil-davomida-qancha- nikohdan-ajralish-holatlari-qayd-etildi-2 hayotida ro y berayotgan o zgarishlar ta siri ostida o zgarmoqda. Biroq onalik vaʻ ʻ ʼ ʻ otalik, an anaviy monogamiya, oila a zolari o rtasidagi hurmat va muhabbat, ʼ ʼ ʻ oilada yoshi kattalarning alohida o rni kabi qadriyatlar o zbekistonliklarning ʻ ʻ zamonaviy oilasi uchun o zgarishsiz qolmoqda. Yoshi ulug larni hurmat qilish ʻ ʻ o zbekistonliklar axloqining asosiy tamoyilidir. Shunga asoslanib xulosa qilish ʻ mumkinki, oilaning o zbekistonliklar uchun qadriyat sifatidagi ahamiyati ʻ shubhasizdir. 53,2% respondentlar so nggi 10 yil ichida oila jamiyatning ijtimoiy ʻ birligi sifatida yanada mustahkam va barqaror bo lganiga ishonch bildirishdi, ʻ so ralganlarning har o ninchisi (9,5%) oila o zgarmagan deb hisoblaydi, 47,0% ʻ ʻ ʻ so rov ishtirokchilari zamonaviy oilaning mustahkamligi tashqi geosiyosiy va ʻ iqtisodiy salbiy omillar ta siri ostida biroz zaiflashishi mumkin, deya tashvish ʼ bildirdilar. O tkazilgan tadqiqot oila jamiyatning birligi sifatida uning ajralmas ʻ tarkibiy qismi hisoblanadi, degan xulosaga kelishga imkon beradi. Jamiyat hayoti ham oila hayoti bilan bir xil ma naviy va moddiy jarayonlar bilan tavsiflanadi. ʼ Agar jamiyat va davlatning oilaviy siyosati oilaning uzluksiz rivojlanishining asosiy sharti sifatida uning sub’yektivligini shakllantirishga, shuningdek, uni ijtimoiy-iqtisodiy qo llab-quvvatlashga qaratilgan bo lsa, oilaning ʻ ʻ doimiy ravishda o zgarib turadigan tashqi sharoitlarga moslashish jarayoni tezroq ʻ va muvaffaqiyatli bo ladi. ʻ O tkazilgan jamoatchilik fikri so rovi oila mamlakatimiz fuqarolari uchun ʻ ʻ noyob va doimiy qadriyat ekanligini ko rsatdi. O zbekistonliklar o zlarini oila, ʻ ʻ ʻ sevgi-muhabbat, bolalar, g amxo rliklar, oilaviy va qarindoshlik munosabatlaridan ʻ ʻ ayri his qilmaydilar. Jamoatchilik fikrida oila bardavom hayotiy qadriyat, jamiyatning axloqiy tayanchi, ma naviyat maskani, milliy an ana va urf-odatlarni ʼ ʼ asrab-avaylash markazi hamda munosib avlod tarbiyagani ta minlaydigan asosiy ʼ ijtimoiy institut bo lib kelgan va shunday bo lib qolmoqda. ʻ ʻ O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 21-dekabrdagi “Oila va xotin-qizlar qo‘mitaganing faoliyatini takomillashtirishga oid qo‘shimcha chora- tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-208-son Farmonining ijrogani ta’minlash hamda xotin- qizlarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash va ularning faolligini oshirish maqsadida: 1. Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari bo‘yicha respublika komissiyasi hamda Vazirlar Mahkamasi barcha bo‘g‘indagi har bir davlat organi, tashkiloti va korxonasida, shu jumladan mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organi, sud tizimida va huquqni muhofaza qiluvchi organlarda boshqaruv xodimlari orasidagi xotin-qizlarning ulushini 2030-yilga qadar 30 foizga yetkazish talabi davlat korxonalarining ijro organlari, shu jumladan direktorlar kengashi va kuzatuv kengashlarining tarkibini shakllantirishda ham tatbiq etilishini ta’minlagan. 2. Belgilanganki, 2024-yil 1-fevraldan boshlab: kasanachilik va hunarmandchilik yo‘nalishida yangi ish boshlayotgan xotin-qizlar uchun tadbirkorlik faoliyatini yo‘lga qo‘yish, rivojlantirish, takomillashtirish hamda ularga uslubiy yordam berish maqsadida ta’lim tashkilotlarida tajribali kasanachi va hunarmandlarni jalb etgan holda kasb-hunarga o‘qitish kurslari tashkil etiladi; xotin-qizlarni kasanachilik va hunarmandchilik yo‘nalishlarida kasb- hunarga o‘qitish bilan bog‘liq xarajatlar Oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash davlat maqsadli jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan tasdiqlangan xarajatlar smetasi doirasida moliyalashtiriladi. Bunda, ta’lim tashkilotlarida kasb-hunarga o‘qitilgan har bir bitiruvchi xotin-qiz uchun sarflangan o‘qitish xarajatlarining 70 foizi, biroq bazaviy hisoblash miqdorining 5 barobaridan oshmagan qismi davlat tomonidan qoplab beriladi. 3. Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligi: ikki oy muddatda “xotin-qizlar.uz” platformasi negizida “Band bo‘lmagan xotin-qizlar” modulini yaratgan hamda vazirlik va idoralarning axborot tizimlariga ushbu modulni integratsiya qilishni; uch oy muddatda “O‘zbekcharmsanoat”, “O‘zto‘qimachiliksanoat”, “O‘zbekipaksanoat” va “Parrandasanoat” uyushmalari bilan birgalikda ularning tarkibidagi korxona va tashkilotlar uchun zarur ishchilarning korxonalar kesimida aniq ehtiyojini ishlab chiqishni; 2024-yil 1-martga qadar Bandlikka ko‘maklashish davlat jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan “Eng yaxshi kasbga tayyorlash dasturi” bo‘yicha nodavlat ta’lim tashkilotlari o‘rtasida o‘tkaziladigan ochiq tanlovlarda ishtirokchilarni shaffoflik va xolislik tamoyillariga asosan baholashni “onlayn” rejimda amalga oshirish imkonini beruvchi elektron dasturiy ta’minot ishlab chiqish hamda 2025- yildan boshlab har yili ushbu tanlovni o‘tkazib borishni ta’minlagan. 4. Quyidagilar: 2024 — 2025-yillarda xotin-qizlarni kasb-hunarga o‘qitish va ularning bandligini ta’minlash prognoz ko‘rsatkichlari 1-ilovaga muvofiq; “Band bo‘lmagan xotin-qizlar” moduliga integratsiya qilinadigan vazirlik va idoralarning ma’lumotlari ro‘yxati 2-ilovaga muvofiq; Oilalarni mustahkamlash, xotin-qizlarning qonuniy manfaatlarini ro‘yobga chiqarish, ijtimoiy-siyosiy faolligini va bandligini oshirish, tadbirkorlik ko‘nikmalarini shakllantirish hamda teng huquqliligini ta’minlash bo‘yicha “yo‘l xaritasi” 3-ilovaga muvofiq tasdiqlangan. 5. Bandlikka ko‘maklashish davlat jamg‘armasi tomonidan nodavlat tashkilotlar uchun subsidiya ajratiladigan yo‘nalishlar qatoriga xotin-qizlarni zamonaviy kasb-hunarga, oilaviy psixologiyaga o‘qitish, psixologik yordam berish orqali qo‘llab-quvvatlash yo‘nalishlari ham kiritilgan. Vazirlik va idoralar har yili budjetdan tashqari mablag‘lari hisobidan nodavlat tashkilotlar orqali xotin-qizlarning huquqlarini ta’minlash borasida ijtimoiy o‘rganishlar, so‘rovlar va tahlillar o‘tkazish, ijtimoiy roliklar yaratishni rejalashtirgan. 6. Belgilanganki, ishsiz xotin-qizlar zamonaviy milliy liboslarni ishlab chiqarish va realizatsiya qilish maqsadida tadbirkorlik subyekti sifatida davlat ro‘yxatidan o‘tgandan so‘ng bino va inshootning dastlabki uch oylik ijara to‘lovi 2024-yil 1-yanvardan boshlab bazaviy hisoblash miqdorining 10 baravarigacha miqdorda Aholini tadbirkorlikka jalb qilish jamg‘armasi tomonidan qoplab beriladi. 7. Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi hamda Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi (keyingi o‘rinlarda — Qo‘mita) bilan hamkorlikda: har bir hududning ilg‘or mahsulot ishlab chiqarish sohalarini aniqlab, ushbu sohalarda xotin-qizlar tomonidan yetishtiriladigan mahsulotlar bo‘yicha fyuchers shartnomalarini tuzish hamda ularning realizatsiyagani ta’minlash vazifasi yuklatilgan xo‘jalik hisobidagi kooperatsiyalarni 2024-yil yakuniga qadar 50 ta, 2025-yil yakuniga qadar kamida 100 ta tumanda tashkil etib, ushbu amaliyotni bosqichma-bosqich respublikaning boshqa tumanlarida ham joriy etish choralarini ko‘rgan; o‘zlarining budjetidan tashqari mablag‘lari hisobidan mahsulot ishlab chiqarib uning bozorini topishda qiynalayotgan xotin-qizlarning ro‘yxatini har chorakda tuzib borgan va ularning ijtimoiy tarmoqlarda marketing faoliyati bilan shug‘ullanish borasidagi ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilgan o‘quv seminarlarini, shu jumladan onlayn tashkil etib borgan. 8. 2024-yil 1-yanvardan boshlab: xotin-qizlarning haq to‘lanadigan jamoat ishlari asosida fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarida ish yurituvchi bo‘lib ishlashiga o‘n bir oygacha muddatga ruxsat etilgan; tashkilot (ish beruvchi) tomonidan ish o‘rinlari zaxiraga qo‘yiladigan ijtimoiy himoyaga muhtoj, ish topishda qiynalayotgan va mehnat bozorida teng shartlarda raqobatlasha olmaydigan shaxslar toifalariga oilaviy (maishiy) zo‘ravonlik natijasida jabrlanganlar ham kiritilgan; ijtimoiy himoyaga muhtoj xotin-qizlarning uy-joylarini ta’mirlash uchun qurilish materiallarining eng yaxshi takliflarni tanlash orqali xarid qilinishiga ruxsat berilgan. 9. Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi hamda Qo‘mitaning ilg‘or xorijiy tajriba asosida fuqarolik ishlari bo‘yicha tumanlararo sudlarda oilaviy nizolarni ko‘rishga ixtisoslashgan sudyalar korpugani shakllantirish haqidagi taklifiga rozilik berilgan. Bunda, 2024-yil 1-fevraldan mavjud shtat birliklari doirasida tajriba tariqasida fuqarolik ishlari bo‘yicha Samarqand shahar, Namangan tumanlararo va Mirzo Ulug‘bek tumanlararo sudlarining ikki nafardan sudyagani oilaviy nizolarni ko‘rish bo‘yicha ixtisoslashtirgan holda ushbu sudlarda “Oila sudyalari” tashkil etilgan. Oliy sud fuqarolik ishlari bo‘yicha Mirobod tumanlararo sudining nikohdan ajralish uchun ariza bergan oilalarni yarashtirish bo‘yicha ijobiy tajribagani bosqichma-bosqich boshqa sudlarga tatbiq etish bo‘yicha moliyaviy asoslantirilgan chora-tadbirlar rejagani ishlab chiqgan va bir oy muddatda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga taqdim etgan. 10. Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, Respublika aholi reproduktiv salomatligi markazi hamda Oila va gender ilmiy-tadqiqot instituti: yuqori ganflar uchun ona tili va adabiyot hamda chet tili fanlarini o‘qitish bo‘yicha mavzularni tanlashda oilaning muqaddasligi, oila a’zolarining bir-biri oldidagi ma’naviy javobgarligini yorituvchi mavzularga ustuvorlik berish; biologiya va tarbiya fanlarini oilaga tayyorgarlikni ta’minlovchi mavzular guruhi bilan to‘ldirish choralarini ko‘rgan. 11. Qo‘mita, Kinematografiya agentligi va O‘zbekiston Respublikasi kasaba uyushmalari Federatsiyasiga xotin-qizlarni ijtimoiy-iqtisodiy faollikka chorlovchi, ularning ijtimoiy-iqtisodiy faoliyati oiladagi tinchlik va Vatan ravnaqiga ijobiy hissa qo‘shishi, oila a’zolari va atrofdagilarning ko‘magi bilan yuksak yutuqlarga erishgan xotin-qizlarning hayotini yorituvchi, oilaviy zo‘ravonlikni qoralovchi kinofilm va ijtimoiy reklamalarni tayyorlash tavsiya etilgan. O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, O‘zbekiston Milliy axborot agentligi bosma va elektron ommaviy axborot vositalarini keng jalb etgan holda ishlab chiqilgan kinofilm va ijtimoiy reklamalarni televideniye va ijtimoiy tarmoqlar orqali muntazam uzatilishini ta’minlagan. 12. Vazirlar Mahkamasi Oliy sud bilan birgalikda: a) quyidagilarni nazarda tutuvchi qonun loyihalarining ikki oy muddatda ishlab chiqilishini va belgilangan tartibda Oliy Majlis Qonunchilik palatasiga kiritilishini ta’minlagan: jinoiy oilaviy (maishiy) zo‘ravonlik qurbonlariga nisbatan jabrlanuvchining talabiga ko‘ra sud tomonidan nikohdan ajratish to‘g‘risidagi ishlarning soddalashtirilgan tartibda, ya’ni sud mahalladagi xotin-qizlar faolining fikrini inobatga olgan holda er va xotinning bundan buyon birgalikda yashashiga imkoniyat yo‘q deb topsa, ishni ko‘rishni keyinga qoldirmasdan hamda yarashish uchun muhlat tayinlamasdan hal qiluv qarori chiqarishni; sudda uy-joyga majburiy tartibda kiritish bilan bog‘liq da’volar ko‘rilayotganda, uy egaganing talabiga ko‘ra majburiy tartibda kiritilayotgan taraf uy egasiga tegishli mutanosib sharoitga ega boshqa yashash joyiga yoki uy egasi tomonidan ijara haqi to‘lab turiladigan yashash joyiga kiritib qo‘yish imkoniyatini; Xulosa Xulosa qilib aytadigan bo’lsak davlat va jamiyat taraqaiyoti oila bilan uzviy bog’liq ya’ni oilalar mustaxkam va farovon bo’lsa jamiyat ham tinch bo’ladi va rivojlanadi.Amaldagi siyosatda ko’zlangan maqasad ham aynan turmush tarzini rivojlantirish va mustaxkamlash,shuningdek,turmush farovonligini oshirishdan iborat.Ijtimoiy himoyaga ,ijtimoiy yordamga muhtoj oilalarga yordam ko’rsatish, xavf guruhidagi oilalarni muhofaza qilish shuningdek kam taminlangan, nogironligi bo’lgan shaxslar oilalarini ,qochqinlar boquvchisini yo’qotganlar va noto’liq oilalar, notinch oilalarni ijtimoiy siyosatning,oilalarga qaratilgan davlat dasturlarining asosiy yo’nalishlari hisoblanadi. Oilalarga qaratilgan ijtimoiy siyosatning asosiy maqsadi oilalarni saqlab qolish qo’llab quvvatlash, ularni rivojlantirish, ehtiyojlarini qondirish uchun yetarli shart-sharoitlarni yaratish va oila a’zolari , ota-onalarning o’zaro va farzandlar o’rtasidagi munosabatlarni mustahkamlashga , oilani moddiy jihatdan yetarli darajada ta’minlashga qaratilgan davlat dasturlarini ishlab chiqish , qonunlar yaratish va ularni amalda joriy qilish orqali jamiyat farovonligini ta’minlash hamda rivojlantirish. Foydalanilgan adabiyotlar: 1.O’zbekiston Respublikasi qonunlari va huquqiy me’yorlari 1.O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksi. – Toshkent: Adolat, 2016. 2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi – Toshkent: Adolat, 2018. II.Rahbariy adabiyotlar 3.Ganieva M.X, Latipova N.M., Karamyan M. Ijtimoiy ish asoslari. Uslubiy qo ‘ llanma . – Toshkent : 2010 4.Технологии социальной работы с семьй и детьми. Учебное пособие. Ростов н/Д: Феникс, 2018. 259 с. 5. Mirtojiyev M . O ʻ zbek tili semasiologiyasi . – Toshkent : Mumtoz so ʻ z , 2010 – B .94 III.O’quv adabiyotlar, qo’llanma va risolalar 6. Agzamova Nilyufar Shuxratovna, Muxamedjanova Lalixon Ashuralievna, Kado’rova Dilbar Salixovna. “Konspirologicheskie teorii proisxojdeniya pandemii COVID-19 Eticheskie problemo borbo s pandemiey”.‟ ‟ 2021G 2G 1 S. 6250–6261- 6250–6261. ‟ ‟ 7. Lalixon Muxamedjanova. “XIX asrning oxiri XX asr boshlarida jadidchilikni vujudga kelishi va uning milliy uyg onish harakati sifatidagi ‟ mohiyati” VZGLYaD V PROShLOE. 2021. SI-3

MUNDARIJA

Kirish

I BOB. Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosat tushunchasining nazariy metodologik asoslari

1.1. Oila tushunchasi va turlari

1.2. Oilalarga ijtimoiy yordam ko’rsatish tartibi va shakllari

II BOB. Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosat mohiyati va shakllari

2.1. Oilaga qaratilgan ijtimoiy siyosatning xususiyatlari

2.2. Ijtimoiy siyosatda oilaning o’rni

Xulosa

Foydalanilgan adabiyotlar

Купить