Ўзбекистонда ва МДҲ давлатларида ҳаётга қарши жиноятлар - Юриспруденция - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	180.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	19 Январь 2024
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Юриспруденция

Ўзбекистонда ва МДҲ давлатларида ҳаётга қарши жиноятлар

Купить

Ўзбекистонда ва МДҲ давлатларида ҳаётга қарши жиноятлар Режа: 1. МДХ давлатларида ҳаётга қарши жиноятлар 2. Ўзбекистонда ҳаётга қарши жиноятлар. Қасддан одам ўлдириш 3. Кучли руҳий ҳаяжонланиш ҳолатида қасддан одам ўлдириш

Кириш Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги ва айрим ривожланган хориж давлатлари жиноят ҳуқуқининг ўзига хос хусусиятлари фанини ўқитишдан мақсад: талабаларга жиноят қонуни нормаларини қўллашга доир назарий билимлар ва кўникмаларни ўргатиш, шунингдек специфик хусусиятларига кўра жиноят таркибларини ажратиш ҳамда уларни квалификация қилишда мустаҳкам билимларни шакллантиришдир. Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги ва айрим ривожланган хориж давлатлари жиноят ҳуқуқининг ўзига хос хусусиятлари фанининг вазифалари қуйидагилардан иборат: талабаларда Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги ва айрим ривожланган хориж давлатлари жиноят ҳуқуқи тўғрисида чуқур билимларни шакллантириш; амалдаги Жиноят кодекси нормаларини тўғри шарҳлаш ва қўллай олиш қобилиятини ривожлантириш. Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги ва айрим ривож

МДХ давлатларида ҳаётга қарши жиноятлар Деярли барча мамлакатлар жиноят қонунчилигида умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси ўлим жазосига муқобил жазо сифатида ҳаётга суиқасд қилишдан иборат ўта оғир жиноятлар содир этилганда ва суд томонидан бошқа енгилроқ жазо тайинлаш мумкин эмас деб топилган ҳолатларда қўлланилади. Хорижий мамлакатлар жиноят қонунчилигида умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси икки кўринишда ижро этилиши билан фарқланади. Жумладан, умрбод қамоқ тариқасида ҳамда умрбод озодликдан маҳрум қилиш тариқасида. Қамоқ тариқасида умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси ижро этилганда 1 маҳкумни батамом ажратган ҳолда махсус камераларда сақлашдан иборатдир. Умрбод озодликдан маҳрум қилиш тарзда ҳукм ижро этилган ҳолларда маҳкум махсус ижро этиш калониялари ёки турмага жойлаштириш ор

шахсларга, суд ҳукми қонуний кучга киргунга қадар 65 ёшга тўлган шахсларга нисбатан тайинланмайди.

Ўзбекистонда ҳаётга қарши жиноятлар. Қасддан одам ўлдириш Ўзга шахснинг қасддан ўлдирилишига сабаб бўлиш одам ўлдириш деб эътироф этилади. Содир этилган жиноятнинг барча ҳолатларини синчковлик билан, ҳар томонлама, тўла ва холисона текшириш лозимлиги тўғрисидаги қонун 1 ҳисобланиб, уларга ҳар қандай ишни, талабларига қатъий риоя этиш шарт айниқса, қасддан одам ўлдиришга оид ишларни кўриб чиқишда қатъий амал қилиш лозим бўлади, чунки қонун айбни оғирлаштирувчи ҳолатларда бу жиноятни содир этган айбдорга нисбатан ўлим жазосини қўллашни назарда тутади. Ишнинг тўғри ҳал этилиши учун муҳим ҳисобланса-да, бироқ олиб борилган тергов бир ёқлама ва тўлиқ бўлмаганлиги натижасида одам ўлдириш жиноятининг барча ҳолатлари аниқланмаган тақдирда, шунингдек, бу камчиликни суд мажлисида бартараф этишнинг и

Қасддан одам ўлдириш жиноятининг объектив томони ўзга шахсни ҳуқуққа хилоф равишда ҳаётдан маҳрум қилишдан иборат бўлади. Одам ўлдириш ҳаракат билан ҳам, ҳаракатсизлик орқали ҳам содир этилиши мумкин. Одам ўлдириш усули жиноятни квалификация қилишга таъсир кўрсатмайди. Одам ўлдириш – моддий таркибли жиноятдир. У инсон организмида қайта тикланмайдиган ўзгаришлар, яъни биологик ўлим бошланган пайтдан эътиборан тугалланган ҳисобланади. Қасддан одам ўлдириш жинояти объектив томонининг зарурий белгиси айбдорнинг содир этган қилмиши (ҳаракати ёки ҳаракатсизлиги) билан жабрланувчининг келиб чиққан ўлими ўртасида сабабий боғланиш мавжудлиги ҳисобланади. Содир этилган қилмиш билан ўлим ўртасида сабабий боғланишнинг йўқлиги қасддан одам ўлдирганлик учун жиноий жавобгарликни бутунлай истисно этади, б

қонун шартлари доирасида ўзга шахсни ҳаётдан маҳрум этиш жиноят ҳисобланмайди. Қасддан одам ўлдириш жиноятининг субъектив томони айбнинг қасд шакли билан тавсифланади. Қасддан одам ўлдириш жинояти ҳам тўғри, ҳам эгри қасд билан содир этилиши мумкин. Қасддан одам ўлдириш жиноятини содир этаётганда айбдор жабрланувчини ҳаётдан маҳрум этиш қасди билан ҳаракат қилади, қилмишнинг ижтимоий хавфли оқибатларига кўзи етади, ўлим юз беришини истайди (тўғри қасд) ёки бунга онгли равишда йўл қўйиб беради (эгри қасд) Судлар қасддан одам ўлдириш билан қасддан баданга оғир шикаст етказиш жабрланувчининг ўлимига сабаб бўлган (ЖК 104-моддаси 3- қисмининг “д” банди) ҳолатларни фарқлаши лозим. Улар ўртасидаги чегара айбланувчи қасдининг йўналиши, ўзининг ҳаракатлари оқибатига субъектив муносабати билан жабрл

Қасддан одам ўлдириш жиноятининг субъекти ЖК 97-моддасининг 1қисмида кўзда тутилган ҳар қандай 14 ёшга тўлган шахс, шу модданинг 2қисми бўйича эса, 13 ёшга тўлган ақли расо шахс ҳисобланади. Судлар қасддан одам ўлдирганлик учун жазо тайинлашда айбдорнинг салбий ёки ижобий хусусиятларини тавсифловчи маълумотларни кўзда тутиши муҳим аҳамиятга эга бўлади. Айни пайтда жабрланувчининг шахсига оид маълумотлар, унинг судланувчи билан ўзаро муносабатлари, шунингдек, қотиллик содир этилмасидан олдинги хулқ-атворини ўрганиш керак бўлади. Айбланувчининг (судланувчининг) руҳий жиҳатдан соғломлигига шубҳа туғилган тақдирда, амбулатория ёки стационар шароитда суд-психиатрия экспертизаси ўтказилиши керак 9. Бир неча шахс жавобгарликка тортилган қасддан одам ўлдириш билан боғлиқ ишларни кўриб чиқиш чоғида

ЖК 97-моддасининг 1-қисми билан квалификация қилинадиган жиноятларга ўч олиш мақсадида, рашк қилишдан, ҳасаддан, қўрқоқликдан, ачиниш оқибатида, жабрланувчининг ихтиёрий илтимосига кўра, шунингдек, жабрланувчининг айби билан келиб чиққан жанжал ёки муштлашиш натижасида содир этилган одам ўлдириш тааллуқли ҳисобланади. Ўч олиш мақсадида одам ўлдириш ўч олиш шахсий муносабатлар асосида пайдо бўлган ҳолатларда ЖК 97-моддасининг 1-қисми бўйича квалификация қилинади. Шахсни ёки унинг яқин қариндошларини ўзининг хизмат ёки фуқаролик бурчини бажариши билан боғлиқ ҳолатларда ўч олиш мақсадида ўлдириш ЖКнинг 97-моддаси 2-қисмининг “г” бандида назарда тутилган жиноятни юзага келтиради. Шахсий муносабат замирида ўч олиш билан боғлиқ одам ўл-диришни жабрланувчининг иккинчи даражали хатти-ҳаракати баҳо

Рашк сабабидан одам ўлдириш ЖК 97-моддасининг 1-қисми билан квалификация қилинади. Одам ўлдириш сабаби бўлган рашк ўз ичига ишонмаслик, адоват ва худбинлик элементларини олади. Рашк туфайли одам ўлдиришга кўпинча эр-хотиннинг ишқий муносабатлари, чин ёки ёлғондакам хиёнат, жабрланувчининг турмушга чиқишга ё уйланишга рози бўлмаслиги, ёхуд жабрланувчининг бирга яшашдан бош тортиши кабилар баҳона бўлиши мумкин. Муштлашиш ёки жанжаллашиш оқибатида содир этилган одам ўлдириш жанжал ёки муштлашиш, кимнинг айби билан келиб чиққанлигидан қатъи назар, ЖК 97-моддасининг 2-қисмида назарда тутилган оғирлаштирувчи ҳолатлар мавжуд бўлмаган ҳолларда ЖК 97-моддаси 1-қисми билан квалификация қилинади. Агар муштлашиш ёки жанжаллашиш оқибатида одам ўлдиришда енгиллаштирувчи ҳолатлар мавжуд бўлса, бу қотилли

этилган жиноят вазиятини тавсифлайди, бироқ жиноятни квалификация қилишда ҳал қилувчи белги ҳисобланмайди. Одам ўлдириш жиноятини ЖК 97-моддасининг 2-қисми бўйича квалификация қилиш учун ушбу модда иккинчи қисмининг тегишли бандида кўзда тутилган белгилардан бирортаси бўлсада аниқлаш лозим. ЖК 97-моддасининг 2-қисмида кўрсатилган ҳар бир оғирлаштирувчи ҳолат мустақил аҳамиятга эга, шу муносабат билан одам ўлдириш жиноятини квалификация қилишда уларни кўрсатиш зарурияти юзага келади. ЖК 97-моддаси 2-қисмининг “а” бандида икки ёки ундан ортиқ шахсни қасддан ўлдирганлик учун жавобгарлик назарда тутилган. Мазкур белги билан боғлиқ айб икки ёки ундан ортиқ шахс бир вақтнинг ўзида айбдорнинг ягона қасди билан ҳаётдан маҳрум қилинган ҳолларда қўйилади. Ягона сабаб, жабрланувчиларнинг бир вақтнинг

баҳоланмаслиги керак, чунки бунда икки ва ундан ортиқ шахсни ҳаётдан маҳрум этишга оид жиноий ният айбдорга боғлиқ бўлмаган вазиятлар сабабли амалга ошмаган бўлади. Бундай ҳолларда қилмиш, жиноий хатти-ҳаракат изчиллигига боғлиқ бўлмаган ҳолда, бир кишини ўлдирганлик сифатида, оғирлаштирувчи ҳолатлар мавжуд бўлганда ЖК 97-моддаси 2-қисми ёхуд мазкур ҳолатлар мавжуд бўлмаганда, ЖК 97-моддаси 1-қисми ва икки ёки ундан ортиқ шахс ҳаётига суиқасд қилгалик учун ЖК 25-моддаси 2-қисми ҳамда ЖК 97-моддаси 2-қисми “а” банди бўйича квалификация қилиниши керак Агар айбдорнинг нияти бир кишини ўлдириш бўлиб, бироқ мазкур қилмишни содир этиш жараёнида эҳтиётсизлик оқибатида бошқа кишини ҳам ўлдирган бўлса, бу қилмиш жиноятлар маж-муи бўйича қасддан одам ўлдириш ва эҳтиётсизлик туфайли одам ўлдириш сифа

бўлган бўлса), ЖК 97-моддасининг 2-қисмида кўрсатиб ўтилган жавобгарликни оғирлаштирувчи бошқа ҳолатлар мавжуд бўлмаса, ЖК 97- моддасининг 1-қисми бўйича квалификация қилинади Ҳомиладорлик муддати ва ҳомиланинг яшаш қобилияти қилмишни квалификация қилишга таъсир кўрсатмайди. Айбдорга аён бўлган ожиз аҳволдаги шахсни қасддан ўлдириш ЖК 97моддасининг 2-қисми “в” банди билан квалификация қилинади. Ожиз аҳволдаги деганда, жабрланувчининг шундай жисмоний ёки руҳий ҳолатини тушуниш керакки, бундай ҳолат уни ўз ҳаётига қилинаётган суиқасдга қарши ҳаракат қилиш имконияти-дан маҳрум қилади. Мазкур ҳолат вояга етмаганликка ёки кекса-ликка, оғир хасталикка, уйқу ҳолатига, кучли даражадаги маст-ликка ва бошқа омилларга боғлиқ бўлиши мумкин. Ожиз аҳвол деганда, жабрланувчининг физиологик, жисмоний ёки

ўлдирилиши ЖК 99моддасида кўзда тутилган жиноят таркибини келтириб чиқарганлиги сабабли ЖК 97-моддасининг 2-қисми “в” банди бўйича квалификация қилинмайди. Ўз хизмат ёки фуқаролик бурчини бажариши муносабати билан шахсни ёки унинг яқин қариндошларини қасддан ўлдириши (ЖК 97-моддаси 2қисми “г” банди) ўч олиш мақсадида жабрланувчининг ўз хизмат ёки фуқаролик бурчини бажариши оқибатида келиб чиққан қасддан одам ўлдириш сифатида квалификация қилиниши лозим. Сабаблари аниқланмаган ҳолда ҳам, яъни одам ўлдириш жабрланувчининг ўз қонуний фаолиятига қаршилик кўрсатиш мақсадида ёхуд унинг бундан кейинги айбдор учун ножоиз хизмат ёки фуқаролик фаолияти билан боғлиқ ҳолларда содир этилганда ҳам шундай квалификацияга йўл қўйилиши мумкин. Қариндош ёки қуда-анда бўлганлар, яъни ота-оналар, ака-укалар, о

Шу ўринда қасддан одам ўлдириш жабрланувчи ёки унинг яқин қариндоши ўз хизмат вазифасини бажаргани ёки шундай фаолияти учун қасд олиш мақсади 2 . билан боғлиқ ҳолда содир этилганлигини аниқлаш муҳим Фуқаролик бурчини бажариш деганда, ҳар қандай кишининг Ўзбекистон Республикаси Конституциясида ёки бошқа қонунларда белгилаб қўйилган ҳуқуқ ва мажбуриятларини амалга оширишига ҳам, бошқа ижтимоий фойдали фаолиятни амалга оширишига ҳам йўналтирилган ижтимоий фойдали ва ҳуқуқий фаолиятини тушуниш лозим. Масалан, бу ҳуқуқбузарликнинг олдини жиноят тўғрисида ёхуд ҳуқуқбузарлик содир этилганлиги учун қидирилаётган шахс турган жой ҳақида ҳокимият органларига хабар бериш, гувоҳ ёки жабрланувчи сифатида шахснинг жиноят содир этганлигини фош этувчи кўрсатмалар бериши ва ҳоказо бўлиши мумкин Хизмат вазиф

Ўз хизмат ёки фуқаролик бурчини бажараётган шахсни ёки унинг яқин қариндошларини ўлдирганлик учун жавобгарлик, жабрланувчининг у ёки бу хизмат ёки фуқаролик бурчини бажариш бўйича ижтимоий фойдали ҳаракатлари қачон содир этилганлигидан қатъи назар вужудга келади. Одам ўлдиришнинг оғирлаштирувчи таркибини вужудга келтирадиган бошқа шахслар ҳаёти учун хавфли бўлган усулда (ЖК 97-моддаси 2қисмининг “д” банди) жиноят содир этиш деганда, муайян вазиятда нафақат аниқ бир жабрланувчининг, балки бошқаларнинг ҳаёти учун ҳам хавфли бўлган усуллардан фойдаланишни тушуниш лозим. Бунга одамлар гавжум жойда тартибсиз равишда ўқ отиш, кўп кишилик хонадонда, жамоат транспортида ўқ отиш ҳолатини, шунингдек, портлатиш, ўт қўйиш, сувни ёки озиқ-овқатларни заҳарлашни киритиш лозим. Айни пайтда одам ўлдириш ус

Одам ўлдириш усулининг бошқалар ҳаёти учун хавфи сохта ёки тахминий эмас, балки ҳақиқий бўлиши лозим. Аниқ шароитда бошқалар ҳаётига хавф туғдириш мумкинлиги аён бўлиши керак. Одам ўлдириш бошқалар ҳаёти учун хавфли ҳолатда содир этилган деб эътироф этиш учун муайян шахсни ҳаётидан маҳрум қилиш билан айбдор бундай ўлдириш усули фақат жабрланувчи учунгина эмас, балки бошқалар учун ҳам хавфли эканлигини, танланган жабрланувчи билан бирга бошқа шахсларни ҳам ҳаётдан маҳрум қилиш имконини яратишини англаганини аниқлаш лозим. “Усулнинг чинакам хавфлилиги, ҳар бир муайян вазиятда ишнинг барча ҳолатларидан, чунончи, айбдор ишлатган жиноят қуролининг шикаст етказиш хусусияти, воқеа жойида жабрланувчидан ташқари ўзга шахслар ҳам бўлганлиги Агар кўпчилик кишилар ҳаёти учун хавфли бўлган усулда одам

назорат қилиш имкониятини ва уларни бошқариш қобилиятини бир мунча фурсат йўқотади. Физиологик аффект ҳолатида шахс ўзининг ҳаракатлари учун жавоб бера олади, нима қилаётганлигини тушунади, бироқ ўз ҳаракатларини бошқариш қобилиятини анча йўқотади. Шахс бу қобилиятини бутунлай йўқотса, у патологик аффект ҳолатида бўладики, бу шахсни ақли норасо деб топиш учун дастлабки шарт–шароитни яратади. Қотиллик физиологик аффект ҳолатида содир этилганлиги тўғрисидаги масалани ҳал этишда комплекс руҳий-психиатрия экспертизаси тайинлаш зарур. Одам ўлдириш кучли руҳий ҳаяжонланиш ҳолатида содир этилган деб квалификация қилиш учун икки жиҳат асос бўла олади. Биринчидан, жабрланувчи томонидан содир этилган ғайриқонуний зўрлик ва оғир ҳақорат. Иккинчидан, айбдор шахс одам ўлдириш пайтида кучли руҳий ҳаяжон

Жабрланувчи томонидан қилинган ҳуқуққа хилоф зўрлик жисмоний ёки руҳий бўлиши мумкин. Бу зўрлик бевосита айбдорга ёки унинг қариндошларига, яқин кишилари ёхуд бегоналарга нисбатан қўлланилган бўлиши мумкин. Оғирлик даражаси ҳар хил бўлган тан жароҳати, калтаклаш, жабрланувчининг қариндошларини, яқин кишиларини ўлдириш, уларнинг номусига тегиш ва бошқача жисмоний таъсир ўтказиш жисмоний зўрлик ишлатиш деб баҳоланиши зарур. Руҳий зўрлик ишлатиш деганда, жабрланувчига жисмоний зўрлик ишлатиш, унинг мол-мулкини нобуд қилиш, жабрланувчи сир сақламоқчи бўлган маълумотларни ошкор этиш билан таҳдид солиш ва ҳоказоларни тушуниш зарур. Кучли руҳий ҳаяжонланиш ҳолатида одам ўлдириш учун, физиолигик аффектни келтириб чиқарган (жисмоний ёки руҳий) зўрлик ҳуқуққа хилоф, яъни жиноий бўлиши лозим. Ҳокимия

Жабрланувчининг бошқа ҳуқуққа хилоф ҳаракатлари деганда, айбдор шахснинг ва унинг яқинларининг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатлари қўпол равишда бузилиши, масалан, мазмунан ўта беодоблик билан ажралиб турадиган безорилик қилиқлари, ўзбошимчалиги, ўзини ўзи ўлдиришгача олиб бориш ва ҳакозолар тушунилади.

Адабиётлар 1. Рустамбаев М.Х., Тухташева У.А. Адвокатура: касб- ҳунар коллежлари учун ўқув қўлланма. - Т.: Илм Зиё, 2010. – 232 бет. 2. Рустамбаев М.Х., Тухташева У.А. Суд ҳокимияти ва Ўзбекистон Республикасида суд-ҳуқуқ ислоҳотлар: илмий-публицистик нашр. - Тошкент: ТДЮИ нашриёти, 2009. – 559 б. 3. Саломов Б. Ўзбекистонда адвокатлик фаолияти. - Т.: Адолат, 1-2 том 2000. – 225 б. 4. O’ zbekiston Respublikasida advokatlik faoliyati: Оliy vа o’rtа mаxsus tа’lim vаzirligi tomonidan 5380100 yurisprudensiya yo’nalishi bo’yicha bakalavriat tаlаbаlаri uchun dаrslik: 2 jildlik. / Mualliflar: G.Abdumajidov va boshq. – T. Konsauditinform-Nashr, 2007. – 360 b. - 472 b. 5. Жўраев И.Б. Ўзбекистон Республикасида адвокатлик фаолияти. Ўқув услубий қўлланма. - Тошкент: ТДЮИ, 2010 йил. – 8.5 б.т.

Купить