Қудуқларни бурғилаш чоғида бажариладиган геологик тадқиқотлар - Геология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	468.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Февраль 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Геология

Қудуқларни бурғилаш чоғида бажариладиган геологик тадқиқотлар

Купить

ҚУДУҚЛАРНИ БУРҒИЛАШ ЧОҒИДА БАЖАРИЛАДИГАН ГЕОЛОГИК ТАДҚИҚОТЛАР Режа: 1. Бурғ қудуғи. 2. Қудуқларни бурғилаш жойини аниқлаш, уларни қуриш ва бурғилаш учун тавсия этиш. 3. Қудуқ л арни бур ғилаш лойи ҳ асини геологик асослаш (геологик-техник наряд тузиш). 4. Бурғ қудуқлари кесимини геологик ва геокимёвий методлар билан ўрганиш. 5. Кернни текшириш.

Нефть ва газга бой бўлган тоғ жинси қатламлари ер юзасидан катта чуқурликларда жойлашган, шу сабабли уларни бевосита кузатиш йўли билан ўрганиш анча қийин. Бинобарин, ер қаърининг чуқур жойидаги тоғ жинсларининг физик- геологик хусусиятлари тўғрисидаги ишончли маълумотлар қудуқлар қазиш чоғида бажарилган тадқиқотлар натижасида олинади. Бурғи қудуғи турли бурғилаш механизмлари ёрдамида қазиладиган тоғ иншооти бўлиб, одатда, унинг диаметри узунлигига нисбатан бир неча юз, ҳатто минг маротаба кичик бўлади. Унинг ёрдамида тоғ жинсларининг ётиш шароити, қалинлиги, таркиби, жинсларни тўйинтириб турган нефть, газ ва сувларнинг физик-кимёвий ва бошқа хусусиятлари ўрганилади.

Қудуқ конструкцияси : а-профили; б-қудуқ устунида тизманининг марказий жойлашуви; в-қудуқ конструкциясини график тасвири; г-қудуқнинг конструкциясини ишчи тархи.

Quduq tubi konstruksiyasi: a -quduq tubi ochiq; b –quduq tubi mustahkamlash quvurli; d –yoriq filtrli; e –quduq tubiga manjetli filtr о‘rnatilgan va oldindan teshilgan konstruksi ya . 1 -mustahkamlash quvurlari; 2 - sement toshi; 3 -gazlilik qatlami; 4 -mahsuldor qatlam; 5 -teshilgan teshiklar. 6 –zichlama; 7 - dumli filtrni yoriqli teshiklari; 8 -qо‘yish teshigi; 9 –manjet; 10 -teskari klapanni о‘rnatish joyi; 11 -filtr teshiklari.

Ҳар бир қазилган қудуқнинг аҳамияти уни бурғилаш, ўрганиш ва синаш жараёнида олинган геологик-кончилик маълумотларининг тўлақонлиги ва сифати билан белгиланади. Шунинг учун ҳам қудуқларда очилган жинсларнинг моддий таркиби, ёши ва тузилиши, флюидларга тўйиниш йўсини, шунингдек, қатламдаги нефть, газ, сув ва ҳоказоларнинг физик-кимёвий хоссалари ҳақида тўлиқ маълумотлар олиш бажариладиган геологик ишларнинг асосий вазифаси ҳисобланади. Қудуқ кесими ҳақида тўлиқ маълумотлар олиш учун уни бурғилашда пухта ва малакали геологик кузатув ишларини ташкил этиш билан бир қаторда қудуқда бажариладиган барча ишларни тўғри йўналтириш ва доимий геологик раҳбарликни амалга ошириш лозим.

Нефт ва газ конларидаги қудуқларни бурғилаш пайтида қуйидаги геологик ишлар бажарилади: 1) қудуқ бурғиланадиган жойни белгилаш; 2) қудуқ бурғилаш жараёнини назорат қилиш; 3) қудуқнинг геологик кесимини ўрганиш; 4) қатламни очиш ва синаш ишларининг бажарилишини геологик назорат қилиш; 5) ер ости бойликларини муҳофаза қилиш; 6) қудуқ ҳужжатларини расмийлаштириш.

ҚУДУҚЛАРНИ БУРҒИЛАШ ЖОЙИНИ АНИҚЛАШ, УЛАРНИ ҚУРИШ ВА БУРҒИЛАШ УЧУН ТАВСИЯ ЭТИШ Қазиладиган қудуқлар ўрни геологик ва техник вазифалар мазмунига ва ҳал қилинадиган масалаларнинг турига қараб белгиланади. Конда қазиладиган фойдаланиш, ҳайдаш, чиқариш, ва бошқа турдаги қудуқларнинг жойлаштириш тартиби ўқув қўлланмасининг махсус-бобларида келтирилган. Қудуқнинг қазиладиган ўрни белгилангандан сўнг геология хизматидаги ходимлар қуйидаги ишларни бажаришлари лозим: 1) топография хизмати ходимларига қудуқни харитада белгиланган ўрнини қудуқ қазиладиган ерга кўчиришга кўрсатма бериш; 2) қудуқ, бурғиланадиган жой (нуқта) ни қудуқ, қуришга тайёрлаш; 3) қудуқни бурғилаш учун геологик-техник наряд тузишда қ атнашиш.

Лойиҳалаштирилган қудуқнинг жойдаги ўрни далолатнома билан расмийлаштирилади. Агар қудуқ ўрнини 5,0 м дан кўпроқ масофага кўчиришга қарор қилинса далолатномада бунинг сабаби кўрсатилади. Бундай ҳолларда янги нуқта белгиланади, эскиси эса тугатилади. Бурғилаш бошланишида қудуқ оғзининг ва ротор столининг, бурғилаш ниҳоясида эса штангалар колоннаси учининг координаталари ва мутлақ баландликлари яна бир бор қайта аниқланади. Бурғилаш минорасини ўрнатиш учун қудуқ, ўрни (нуқтаси) ни иш бошланишидан анча аввалроқ тайёрлаш ва топшириш лозим. Нуқтани топшириш корхонанинг геология хизмати ходимлари томонидан тузилган махсус далолатнома билан расмийлаштирилади.

ҚУДУҚ Л АРНИ БУР ҒИЛАШ ЛОЙИ Ҳ АСИНИ ГЕОЛОГИК АСОСЛАШ (ГЕОЛОГИК-ТЕХНИК НАРЯД ТУЗИШ) Қудуқларни бурғилашда аввал корхонанинг геология бўлими ва бурғиловчи-мутахассислар томонидан геологик-техник наряд тузилади. Наряд бурғилаш бригадасининг асосий ҳужжати ҳисобланиб, ишчилар бурғилаш жараёнида унга амал қиладилар. Шунинг учун бурғилашни бошламасдан олдин бригада аъзолари наряд мазмуни ва қудуқ олдига қўйилган вазифалар билан батафсил танишишлари лозим. Бурғилаш жараёнида геолог-нефтчи олинган далилий маълумотлар асосида нарядга тузатишлар киритиб боради. Наряднинг геология қисмида қудуқнинг лойиҳавий кесими устуни берилади, бурғилаш чоғида очилган жинсларнинг кесими бўйича олинган далилий маълумотлар ушбу устун ёнида ёзиб борилади. Ундан сўнг жинсларнинг кутилаётган ётиш бурчаги, қудуқ констр

Наряднинг техника қисмида геологик маълумотларга асосланган ҳолда қуйидагилар кўрсатилади: долотонинг типи ва ўлчами; бурғилаш режими; бурғилаш эритмаси сифати; сувни беркитувчи колоннанинг синаш методи ва ш.к. қия йўналтирилган қудуқларни бурғилашда геологик-техник нарядда вертикал қудуқларни бурғилашдагига қараганда қудуқ танасининг бурчаги ва азимути тез-тез (25-50 м да) ўлчаб турилади. Бурғиланган қудуқлардан колонкали долото ёрдамида олинган намуналар ювилади, агар унинг ҳажми кичрайган бўлса, у ҳолда зарур ўлчамдаги намуна ёнлама намуна олгичдан фойдаланиб қайта олинади. Қудуқ бурғилашни назорат қилаётган геолог-нефтчи геологик-техник нарядда қайд қилинган ҳамма тадқиқотларнинг бажарилишини текшириб бориши зарур. Тузиладиган геологик-техник наряд намунаси 4.1-жадвалда келтирилган, ун

БУРҒ ҚУДУҚЛАРИ КЕСИМИНИ ГЕОЛОГИК ВА ГЕОКИМЁВИЙ МЕТОДЛАР БИЛАН ЎРГАНИШ Қудуқ кесимини ўрганиш қуйидаги мақсадларда амалга оширилади: 1) қудуқда очилган тоғ жинсларининг стратиграфик кетма-кетликда жойлашишини ўрганиш ва уни табақаларга ажратиш; 2) очилган жинсларнинг литологик таркибини, ҳамда айрим свита, горизонт, пачка ва қатламларнинг қалинлигини аниқлаш; 3) қудуқ кесимида нефть ёки газга тўйинган қатламларнинг бор- йўқлигини белгилаш, уларнинг қалинлиги ва жойлашиш чуқурлигини аниқлаш; 4) ма ҳ сулдор қ атламларнинг коллекторлик хусусиятларини ани қл аш; 5) жинс-коллекторларнинг нефть, газ ва сувга тўйинганлик даражасини ў рганиш; 6) қудуқни бурғилаш ва синаш чоғида нефть, газ ва сувлардан олинган намуналарнинг физик-кимёвий хусусиятларини аниқлаш; 7) очилган ма ҳ сулдор горизонтларнинг

Бизга маълумки, бурғилаш жараёнида очилган қатламларнинг белгиланган интервалларидан керн олинади, шу сабабли уларнинг айрим қисмларидаги жинсларгина батафсил ўрганилади, кесимни тўла ва муфассал ў рганиш учун эса турли методлар мажмуасидан фойдаланилади. Уларга: керн олиш, бурғиланган жинс зарралари (шлам) дан намуна олиш, қудуқ деворидан намуна олиш ва уларни ўрганиш ҳамда маҳсулдор ёки маҳсулдорлиги тахмин қилинаётган қатламларни синаш ва б. киради. Қайд қилинган бундай методлардан ташқари қудуқ кесимини ўрганишнинг кон-геофизикаси методлари ҳам мавжуд бўлиб, улар очилган тоғ жинсларининг турли физик хоссаларини аниқлашга асосланган.

Қудуқни бурғилаш жараёнида керн олиш ва уни ўрганиш. Бурғиланаётган жинсларнинг тавсифи ва уларнинг жойлашиш кетма- кетлиги тўғрисидаги далилларни жинс намуналарини қудуқ кесими бўйлаб тўлиқ олингандагина тўплаш мумкин. Лекин, кесим бўйлаб жинс намуналарини ялпи олиш иқтисодий жиҳатдан ўзини оқламайди, шу сабабли бу усулдан айрим ҳоллардагина махсус қазиладиган қудуқларда фойдаланилади. Қудуқ лардан жинс намуналарини олиш колонкали долото ёрдамида амалга оширилади. Бундай долоталар қудуқ тубини ҳалқасимон шаклда ў йиб ичкарилаб боради, натижада ҳ ал қ а ичида цилиндр шаклида бутун жинс кесими - керн қ олади. Геологик-техник нарядда к ў рсатилган интервалдан кернни олиб, ер юзасига чи қ аришдан аввал бур ғ илаш свечаларининг узунлиги ў лчаниб, керн олинадиган чу қ урлик яна бир маротаба тек

Намунали геологик-техник наряд Тасдиқлайман: Бошқарма бош муҳандиси Ф.И.О. “ ” 2014 й. Бошқарма бош геологи Ф.И.О. “ ” 2014 й. Майдон - Бурғилаш бошланиши - Қудуқ № - Бурғилаш тугаши - Қудуқ тоифаси - Бурғилаш тезлиги - Бурғилашдан мақсад - Бурғилаш қурилмаси - Лойиҳавий чуқурлик - Бурғилаш минораси - Лойиҳавий горизонт - Лебёдка узатмаси қуввати (кВт) - Бурғилаш усули - Насослар (тури, сони) - Бурғилаш қувури диаметри, пўлат маркаси Бурғилаш оралиғи, м Бурғилаш қувурларини мустаҳкамликка синаш ва нуқсонни аниқлаш (чуқурликда), м Опрессовка босими, МПа

Геологик қисми Техника қисми Чуқурлик, м Стратиграфия Литологик кесим Керн ва шлам олинадиган интерваллар, м Ж инсларнинг тахминий ётиш бурчаги Қатламнинг кутилаётган босими, температураси Нефть-газ намоёнланиши, ағдарилмалар, эритманинг ютилиши ва бошқа мураккабликлар Геофизик тадқиқотлар Қудуқ конструкцияси, цементнинг кўтарилиш баландлиги, герметикликка синаш, қувурни перфорациялаш шароити ва оралиғи Гил эритмаси параметрлари ва унга ишлов бериш Ж инснинг қаттиқлиги Долото типи, ўлчами, сони Бурғилашнинг механик тезлиги Роторнинг айланиш сони, турбобур типи Ўқ бўйлаб босим, т Ички ёниш двигателининг айланиш сони Насос босими; босимнинг манометрдаги энг юқори чегараси, насос поршенининг юриш сони Таль системаси ускуналари Дастгоҳни кўтариш Қувурлар бирикмасини туширишдан аввал қудуққа иш

Олинган керн гил эритмасидан тозаланади ва махсус яшикка солинади. Яшикка тахлаш чапдан ўнгга қараб, қудуқ чуқурлиги бўйича, тартиб билан амалга оширилади. Керн синиб бўлиниб кетган бўлса, бўлиниш текислиги бўйича уланади. Керннинг синиб кетган майда бўлакчалари қопга солинади ёки қалин қоғозга ўралади, сўнг керн каби чуқурлик бўйича жойланади. Яшикка тахланган керн икки нусхада ёзилган ёрлиқ (этикетка) билан ҳужжатлаштирилади, уларнинг ҳар бири қалин қоғозга ўралиб, биринчи нусхаси тахланган керннинг бош қисмига, иккинчи нусхаси керн тугаган жойга қўйилади. Ёрли қ қ уйидаги шаклда тузилади: Геологик- қ идирув партиясининг, бур ғ илаш корхонасининг номи . Қудуқ бур ғ илана ё тган майдон номи ..... ............................... Қудуқ № . ...................................................

Одатда, қаттиқ фойдали қазилмаларни бурғилашда Ўзбекистон Республикасида қаттиқ қотишмали, питра (дроб) ли ва олмосли коронкалар ҳамда колонкали шарошкали долотолардан фойдаланилади. Ча қиқ ва юмшо қ жинсларни бур ғ илашда эса тишли ва қи ррали коронкалар ишлатилади. Ҳозирги даврда ишлаб чиқаришда қўлланилаётган долотолар конструкцияси ва бурғилаш технологияси кернни 100 % олиш имконини бермайди. Бурғиланаётган жинсларнинг литологик таркибига ва бурғилаш технологиясига боғлиқ ҳолда колонкали долотолар ёрдамида 40-90 % керн олиш мумкин. Амалиётда эса керн фақат 30-40 % гина чиқариб олинади. Чақиқ терриген жинслардан, айниқса маҳсулдор қумтошлардан керн чиқиши 5- 10 % га тушиб қолади, баъзан қаттиқ гил ва карбонат жинсларда 60-80 % га етади. Бурғилаш оддий долотоларда олиб борилганда керн жу

Ҳозирги вақтда амалиётда отувчи ёнлама намуна олгичлардан кенг фойдаланилмоқда. Намуна ниҳоятда тез олиниши билан бирга у кўпинча бўлакларга бўлиниб ёки майдаланиб, кукун ҳолига келиб қолиши ёки катталиги жуда кичик бўлиши мумкин. Бундай намуна олгичлар қўлланганда керн чиқиши 50% га етади. Юмшоқ (қум-гилли) жинслардан керн чиқиши 100 % га етиши ва ўз навбатида қаттиқ (зич қумтош, зич оҳактош, ангидрит ва б.) жинслардан намунани умуман олиб бўлмаслиги мумкин. Шунингдек, пармаловчи ёнлама намуна олгичли снарядлар ҳам ишлаб чиқарилган. Керн олинадиган интервалларни танлаш асосан ўрганилаётган геологик муаммонинг мазмунига боғлиқ. Бурғиланадиган қудуқлар вазифасига кўра, таянч, параметрик, излаш, разведка, баҳолаш ва ишлатиш қудуқларига бўлинади.

Таянч қудуқлари чуқур қудуқлар билан изланишлар олиб борилмаган майдонларда қазилади. Ушбу қудуқлардан олинган маълумотлар асосида йирик структура элементларининг геологик тузилиши ва гидрогеологик шароити, нефть ва газ тўпланишига қулай бўлган тоғ жинслари ётқизиқлари мажмуасининг тарқалиш қонуниятлари, нефть ва газ конларини топиш учун бажариладиган геологик-қидирув ишларининг истиқболли йўналишларини танлаш мумкин бўлади. Таянч қудуқлари деворидан керн узлуксиз олинади. Параметрик қудуқлар катта чуқурликдаги жинсларнинг геологик тузилишини Ўрганиш, нефть-газ тўпланиши мумкин бўлган районлар ва истиқболли участкаларни аниқлаш учун бурғиланади. Бундай қудуқлардан керн кесимнинг белгиланган қисмидан бир меъёрда олинади, шунингдек, геологик тузилиши ва литологик таркиби кескин фарқланадиган

Нефть-газли районлардаги янги майдонларда қ азиладиган иккинчи ва учинчи излаш қудуқ л аридан керн белгили ва ма ҳ сулдор горизонтлардан, кейинчалик қа зиладиган излаш ва разведка қудуқ л арида эса фа қ ат ма ҳ сулдор горизонтлардан олиш тавсия этилади. Ишлатиш бошланаётган янги уюмларда ва узоқ муддатдан бери ишланаётган нефть конларида жинсларнинг қай даражада нефтга тўйинганлигини аниқлаш ва қолдиқ захираларни баҳолаш мақсадида баҳолаш қудуқлари қазилади. Бундай қудуқларда маҳсулдор қатламнинг қалинлиги бўйича 12,5 % узлуксиз керн олинади. Ишлатиш қудуқларидан одатда керн олинмайди. Фақат ҳамма бурғиланаётган қудуқларнинг 10 % дан нефть ва газли қатламлар очилганда маҳсулдор жинсларнинг коллекторлик хусусиятларини ўрганиш мақсадида колонкали долото ёрдамида керн олинади.

Шунингдек, ҳайдаш қудуқлари бурғиланганда маҳсулдор горизонтларнинг қалинлиги бўйича керн олинади. Қатламнинг коллекторлик хусусиятлари ҳақидаги маълумотлар ҳайдаш қудуқларини ўзлаштириш, параметрларини аниқлаш ва сув бостириш жараёнини бошқаришда ёрдам беради. Қудуқ л ардан олинган керннинг бир қи сми лабораторияларга ўрганиш ва та ҳ лил қи лиш учун юборилади, қ олган қи сми керн омборига са қл аб қў йиш учун топширилади. Керн омбори ҳ амма бур ғил аш корхоналарида ташкил қи линиб, у ерда керн қ идирув ишлари тугагунча са қл анади, с ўнгр а марказий керн омборига ў тказилади. Керн омборида керн солинган яшиклар билан махсус ясалган сўри (токча) лар устига тахланади, яшикка ёпиштирилган ёрлиқда коннинг номи, қудуқ ва участка номери, намуна олинган интервал ва стратиграфик горизонт чуқурлиг

Кернни текшириш Бурғилаш чоғида қудуқдан олинган жинс намуналари ёрдамида турли литологик таркибли жинсларнинг бирламчи тавсифи ва қатламлар чегараси аниқланади. Сўнгра лаборатория тадқиқотлари мажмуаси бажарилиб, жинсларни петрофизик хусусиятлари ўрганилади ва уларнинг литологик таркиби аниқланади. Олинган керн муфассал текширилади ва тавсифланади. Бунинг учун у бўйламасига иккига бўлинади. Жинс намуналарининг тавсифи бурғилаш жараёни геологик ҳужжатининг асосий қисмини ташкил этади. Қудуқдан олинаётган керн дастлаб техник геолог коллектор томонидан тавсифланади, якуний тавсифлаш геолог томонидан амалга оширилади. Кернни макроскопик ўрганишда лупа (катта қилиб кўрсатадиган икки томони қабариқ шиша), хлорид кислота ва бензиндан фойдаланилади.

Кернни текшириш натижасида куйидаги асосий маълумотлар олинади: 1) нефть ва газ белгиларининг борлиги; 2) жинсларнинг литологик тавсифи ва уларнинг стратиграфик хусусиятлари; 3) жинсларнинг коллекторлик хусусиятлари; 4) жинсларнинг структуравий хусусиятлари ва уларнинг мумкин бўлган жойлашиш шароитлари. Нефть ва газ белгиларининг борлиги. Нефть ва газ белгилари дастлаб керн қудуқдан чи қа риб олинган ва қ тда уни синаш юзаси б ў йича, кейинчалик эса геология б ў лими ва лабораторияда муфассал ў рганилиши лозим. Керндаги нефть белгиларини геология б ў лимида ў рган иш да, одатда бензин ёрдамида с ў риб олиш усулидан фойдаланилади. Бунинг учун намуна майдаланади ва пробиркага жойлаштирилади, с ў нг унга намуна юзасидан 1 - 2 см ошириб бензин қ уйилади. С ў нгра пробирка чай қа тилади ва бир

Керндаги нефть белгилари макроскопик усулда ҳ ам ў рганилади. Одатда енгил нефть куч с из намоёнланади, керннинг янги синган юзасидан кучли бензин ҳи ди анқиб туради. Оғир нефть эса бунинг акси бўлиб, жуда кўп белгиларини намоён қи лади, намунанинг янги синган юзасида эса бензин ҳид и б ў лмайди. Сув-нефть туташ юзаси зонасидан олинган кернда нефть ва сув учрайди, янги синган юза нам бўлиб, суюлтирилган хлорид кислота томчисида яхши намланади. Керндаги нефть белгиларини ба ҳ олашда сохта аломатлар ҳ ам учрашини ҳ исобга олиш зарур. Сохта белгилар қис илиб қо лган бурғилаш ускуналарини нефтли ванна усулини қў ллаб чи қа риб олишда ишлатилган нефтдан б ў лиши мумкин. Кернда нефть аломат ларининг намоёнлан иш шид д ати қудуқ дебити билан эмас, балки нефть с иф а тига ҳам бо ғлиқ дир. Қудуқни

Жинсларнинг литологик тавсифи ва уларнинг стратиграфик хусусиятлари. Жинсларнинг литологик таркиби унинг ташқи юзасидан -сиртидан кузатиб аниқланади ва қуйидаги маълумотлар ёзилади: а) гил жинслар учун - ранги, қатланиши, қумлилиги, зичлиги, ёпишқоқлиги, ёғлилиги, карбонатлилиги ва ш.к.; б) қум ва қумтошлар учун - донадорлиги, бир хил таркиблилиги, зарраларнинг силлиқланганлиги, зарралар таркиби, зарраларнинг цементланганлиги ёки цементланмаганлиги ва уларнинг тавсифи, бошқа жинс зарраларининг аралашганлиги, гиллилиги, карбонатлилиги ва ш.к. қумларнинг макроскопик донадорлиги кўз билан чамалаб, панжалар билан майдалаб аниқланади. Майин заррали қумлар эзилганда айрим заррачалар қўлга илашади, лекин уларни кўз билан фарқлаб бўлмайди. Йирик заррали қумларда айрим заррачаларни кўз билан фарқла

Жинсларнинг коллекторлик хусусиятлари. Маҳсулдор қатламларнинг коллекторлик хусусиятлари (ғоваклилиги, ўтказувчанлиги) лабораторияда керн намуналаридан аниқланади. Бундай намуналар учун алоҳида ёрлиқлар тузилади. Намуналар сони маҳсулдор қатлам, горизонт, свиталарнинг қалинлигига ва литологик таркибига (қумтош, гилли қумтош, оҳактош ва ш.к.) мутаносиб ҳолда олинади. Маҳсулдор қатлам кесими бир хил таркибли жинслардан таркиб топган бўлса, намуналар бир меъёрда олинади. Агарда маҳсулдор горизонт кескин фарқланувчи ҳар хил таркибли жинслардан тузилган бўлса, унинг коллекторлик хусусияти ушбу горизонтни тузувчи ҳар бир қатдан олинган керн бўйича аниқланади.

Шламни ўрганиш. Айланма бурғилашда майдаланаётган жинс зарралари ва парчалари (шлам) гил эритма оқими ёрдамида ер юзасига чиқарилади. Ушбу зарралар ва парчаларни ўрганиш орқали бурғиланаётган жинслар хусусиятини аниқлаш мумкин. Шу сабабли бундай “парчалар методи” 1931 йилдан амалиётда қўлланила бошлади. Шлам олинадиган интерваллар қудуқ кесимини ўрганиш даражасига қараб белгиланади. Кесимни муфассал ўрганиш лозим бўлганда керн узлуксиз олинадиган интерваллардан шлам намуналари ҳар 5 м интервалдан, керн олинмайдиган интерваллардан эса шлам ҳар 1-2 м дан олинади. Шламни олишда махсус яшик тайёрланиб, унинг юқорисига диаметри 1 мм дан 10 мм гача бўлган элаклар ўрнатилади. Қудуқдан чиқаётган гил эритма яшик орқали ўтказилади. Шлам олиш жараёнида элаклар тешигини ёпилиб қолишдан асраш учун бурғ

Шлам намуналари лабораторияда ў рганилгандан с ў нг керн материали билан бирга омборда са қл анади. Олинган намуналарда гил, қ ум, қ умтош ва бош қ а аралашмаларнинг неча фоиз борлиги ани қл анади. Бу иш намунани тарозида тортиб к ў риш ёки бинокуляр (икки к ў зли лупа) ёрдамида амалга оширилади. Жинснинг у ёки бу к ў ринишдаги зарралари ва парчаларининг к ў п ёки озлигига қ араб унинг литологик хусусияти белгиланади. Шламнинг таш қ и белгиларига қ араб литологик таркибини ани қл ашдан таш қ ари, у микроскопик текширувлардан ҳ ам ў тади. Бурғилаш эритмасини тозалаш системасининг такомиллашмаганлиги боис бурғиланган жинсларнинг бир қисми насослар ёрдамида яна қайта қудуққа ҳайдалади. Шу сабабли қудуқдан чиқаётган бурғилаш эритмасида аввал қазиб ўтилган интерваллардаги жинслар ҳам озми-кўпми

Купить