Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 28.2KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Referatlar
Fan Pedagogika

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Ramz – inson ruhiyatining tili

Sotib olish
O’zbekiston Respublikasi Oliy va O’rta maxsus ta’lim
vazirligi 
Samarqand Davlat Chet tillar Instituti
          Tarjimaning lingvomadaniy aspektlari
                                fanidan
MUSTAQIL ISH
Mavzu :  RAMZ   –   INSON   RUHIYATINING TILI  
                      
Samarqand  2021 Ramzlarning   vujudga   kelishi
Ijtimoiy muloqot tizimida insonlar mazkur jamiyat, guruh va ijtimoiy 
muhitda qabul qilingan ramzlardan foydalanmasdan yashay olmaydilar.     Insonni 
hayvondan   farqlovchi   jihatlardan   biri   –   uning   ramzlashtirishga   bo‘lgan   ehtiyojidir. 
Zamonaviy   antropologiyada   B.Franklinning   ( toolmaking     animal )     formulasi     biroz
o‘zgartirilib,     “inson     o‘zining     tabiatiga     ko‘ra     symbolmaking     animal ,     ya’ni     inso
n nafaqat     “mehnat     qurollari     ishlab     chiqaradigan”,     balki     “ramzlar     yaratadigan” 
mahluq     hamdir”,     deb     talqin     qilinadi.     Demak,     dunyo     ramzlardan     iborat,     ramzl
ar insoniyatning   ilk,   haqiqiy   ijodidir. 
“Ajdodlarimiz     bugun     ibtidoiy     davr     deb     baho     beriladigan     paytlarda     bizga 
qaraganda   yuz   karra   shoirroq   edilar.   Ular   albatta,   poeziyani   tushunmasdilar,   biroq 
bugungi     til     bilan     aytganda,     o‘sha     minglab     yillar     avval     ularning     tafakkur     tarsi 
“poetik     mushohada”     tarzida     edi:     ular     hayotlari     va     tabiatdagi     har     bir     narsani 
tasavvur   qilgan   tushunchalarning   ramzi   sifatida   qabul   qilardilar.   U   paytlar   Osmon, 
suv,     ko‘kat,     quyosh,     oy     yorug‘lik     va     zulmat     –     Tangrilar     edi;     quyosh     o‘rnini    
tun 
egallarkan,   ezgulik   va   yovuzlik   kurashi   ketyapti   deb     o‘ylashardi.     Hayvonlar     ham  
tangrilar     edi,     ularning     ichida     ham     yovuz     va     ezgu     niyatlilari     bor     edi.     Ezgulik 
tangrilari   osmonda,   yer   yuzida   yorug‘lik   bilan   birga   yashashadi,   yovuzlik   tangrilari
yer ostida,   zulmat   bilan   birga yashashadi   deb   o‘ylardilar”
Demak,     inson     moddiy     muhitdan     tashqari,     ramziy     olamda     ham     yashaydi.
Inson   o‘z   tarixining   ilk   davrlarida   ma’nolar   dunyosida   yashagan,   dunyoni   ramzlar 
orqali   qabul   qilgan,   tabiat   bilan   ramzlar   orqali   munosabatda   bo‘lgan.   Shunga ko‘ra,
“inson     tilini     to‘la     ma’noda     ramzlar     tili     deyish     mumkin”.     Ramzlar     o‘z-o‘zidan 
shakllanmagan,   ular   insonning   bilish   mahsuli   sifatida   vujudga   kelgan. 
Insonlar     o‘rtasidagi     aloqa     “ramz”     (“simvol”)     so‘zining     o‘zida     aks     etgan. 
Yunoncha   “simvol”   so‘zi   dastlab     sopol     yoki     chinni     parchasini     ifodalab,     do‘ston
a munosabatlar     belgisi     bo‘lib     xizmat     qilgan.     Mehmonni     kuzatayotgan     mezbon 
mehmonga   sopol   yoki   chinni   parchasining   bir   bo‘lagini   bergan,   ikkinchi   bo‘lagini  esa   o‘zida     olib   qolgan.   Bu   mehmon     qachondir     yana     uyga   kelganida,   uni     ana   shu
sopol   parchasidan   tanib   olishgan.   Demak,   qadimgi   davrlarda   “simvol”   so‘zi   “shaxs
guvohnomasi” ma’nosida   qo‘llanilgan. 
Ramz     tushunchasi     qator     fanlar     nuqtayi     nazaridan     turlicha     talqin     qilinadi:   1) 
ramz     –     belgi     bilan     o‘xshash     tushuncha     (tillarni     sun'iy     formallashtirishda);     2) 
hayotni     san’at     vositasida     obrazli     o‘rganishning     o‘ziga     xosligini     ifodalovchi 
universal   kategoriya   (estetika   va   san’at   falsafasida);     3)     muayyan     madaniy     obyek
t 
(madaniyatshunoslikda,     sotsiologiyada   va   boshqa   ijtimoiy   fanlarda);   4)   ramz   belgi
bo‘lib,     uning     dastlabki     ma’nosidan     boshqa     ma’no     uchun     shakl     sifatida 
foydalaniladi   (falsafa,     lingvistika,     semiotika va h.k.)  
2.Lingvokulturologiyani     ramzning     belgilik     jihati     qiziqtiradi.     Agarda     oddiy 
belgi     insonga     ma’nolarning     predmetlar     olamiga     kirish     imkoniyatini     bersa,     ram
z ma’noviy     munosabatlarning     predmetlar     mavjud     bo‘lmagan     olamiga     kirish 
imkoniyatini     beradi.     Ramzlar     orqali     bizning     ongimizda     kishilarni     yagona 
etnomadaniy     hamjamiyatga     birlashtiradigan         madaniyatning     eng     muqaddas 
qirralari     ochiladi,     aqlga     sig‘maydigan,     g‘ayrishuuriy     botiniy     ma’nolar     yuzaga 
chiqadi 
3.     Ramzni     o‘z     predmeti     bilan     aloqasini     yo‘qotgan     ma’no     sifatida     tasav
vur qilish   mumkin.  
Y.M.Lotman     ramzlarni     “madaniy     majmuaning     eng     barqaror     elementlaridan 
biri”     sifatida     qayd     qilgan 
4.     Demak,     ramzlar     mazkur     lingvomadaniy     makonning 
barqaror     birliklari     sanaladi.     Ular     turmush     qoidalariga     aylangan     kuzatishlarni 
mustahkamlaydi. 
Ramz     –     inson     ruhiyatining     tili     bo‘lib,     u     tabiat     bilan     ana     shu     tilda     gaplasha 
boshlagan.     Aynan     ana     shu     ramzlar     tilida     miflar,     ertaklar,     dostonlar     yaratilgan.
Folklor     ramzlari     muayyan     xalqning     ilk     tafakkur     tarzini,     tasavvurlarini,     ijodini 
tamsil     etadi.     Jumladan,     turkiy         xalqlar     og‘zaki     ijodida     “Ulgen     –     yorug‘lik     va ezgulik.   Erlikxon   –zulmat   va   yovuzlik,   Momaqaldiroq   –   tangrilar   ovozi,   Yashin   –   t
angrining   o‘qi,   Sel   –   yovuz   ruhning   ofati,   Tog‘   –   tilsimli   qo‘rg‘on,   Suv,   Tuproq   – 
tiriklik,   G‘or   –   ruhlar   makoni,   Osmon   –   ezgulik   tangrilari,   Yer   osti   –   yovuz   ruhlar 
makonining   ramzi,   kodlashgan   ismlari” 1    bo‘lgan.      
Qadimgi   toshyozuv   va   bitiklar,   xalq   og‘zaki   ijodi   namunalarining   eng   katta 
ma’naviy     boyligimiz     ekanligini     Prezidentimiz     I.A.Karimov     ham     alohida 
ta’kidlaganlar:“Ajdodlarimiz     tafakkuri     va     dahosi     bilan     yaratilgan     eng     qadimgi 
toshyozuv     va     bitiklar,     xalq     og‘zaki     ijodi     namunalaridan     tortib,     bugungi     kunda
kutubxonalarimiz     xazinasida     saqlanayotgan     ming-minglab     qo‘lyozmalar,     ularda
mujassamlashgan     tarix,   adabiyot,   san’at     ...va     boshqa     sohalarga     oid     qimmatbaho
asarlar     bizning     buyuk     ma’naviy     boyligimizdir.     Bunchalik     katta     merosga     ega  
bo‘lgan   xalq   dunyoda   kamdan   kam   topiladi” 
Demak,     xalq     og‘zaki     ijodida     muayyan     davrda     yashagan     ajdodlarimizning 
kechinmalari,   tasavvurlari   muhrlangan.   Ularda   ifodalangan     ramzlarni     tadqiq     etish
va   ularni   to‘g‘ri   talqin     qilish     ajdodlarimizning     ichki     dunyosini     yoritib     berishga,
bizni     ularga     yaqinlashtirishga,     ma’naviyatimizni     boyitishga     xizmat     qiladi.     Zer
o, “ramzlar   qadriyatlar   majmuyi”dir.

Ramz – inson ruhiyatining tili

Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish
  • Umumta‘lim maktablarida Imom Buxoriy hadislarini o‘rganishning ahamiyati
  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский