Rim huquqida oilaviy-huquqiy munosabatlar - Юриспруденция - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	274.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Май 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Юриспруденция

Rim huquqida oilaviy-huquqiy munosabatlar

Купить

RIM HUQUQIDA OILAVIY-HUQUQIY MUNOSABATLAR

REJA: • Rim oilasining umumiy tavsifi • Rim oilasining tuzilishi • Patria potestas (ota hukmronligi)ni qo‘lga kiritilishi va bekor bo‘lishi • Nikoh. Rim nikohiga umumiy tavsif • Manus (er hukmronligi ostida o‘tish) • Cum manu va sine manu nikohlari • Nikohni bekor bo‘lishi: obyektiv va subyektiv asoslar • Er-xotin o‘rtasidagi mulkiy munosabatlar • Sep (dos): tushunchasi va uni belgilash usullari • Konkubinat. Otalik. Qonuniy va noqonuniy bolalar. Qonuniylashtirib olingan va farzandlikka olingan bolalar • Agnat va kognat qarindoshlik • Qarindoshlik darajalari • Vasiylik va homiylik

RIM OILASINING UMUMIY TAVSIFI Oila – uy xo’jaligini boshqaruvchisi, ota-ona, aka- uka, opa-singillar, qullar, vasiylik yoki homiylikda bo’lgan shaxslarning jamoasi II asr mashhur huquqshunosi Gay Rim oila tizimini shunday tipik xususiyatga egaki, u hech qanday xalqlar tomonidan barpo qilingan oilalarga o’xshamaydigan “Rim xalqining erishgan buyuk yutug’idir” deb ta’riflagan Rim davlatining oilasi oila boshlig’i (paterfamilias)ning chegaralanmagan dastlabki davrda mutlaq huquqlarga, hokimiyatga (manus) ega bo’lganligi asosida, ya’ni o’z bolalari, nevaralari, chevaralari, xotini ustidan va uy xo’jaligida bo’lgan shaxslarning barchasi ustidan amalga oshiruvchi hukmronligiga tushunilgan. Bularning hammasini “o’zimniki” (sui) deb ta’riflab, oilaning otasi, ya’ni o’zini “o’zimga o’zim xo’jayinma

AGNAT VA KOGNAT QARINDOSHLIK Rim oilasining o’ziga xos xususiyatlaridan biri oila dastlab agnat usulida vujudga kelgan, ya’ni ular qon- qarindoshlik munosabatlari asosida emas, balki bo’ysunish va hukmronlik, boshqaruv munosabatlarini birinchi o’ringa qo’yib tuzilgan oilalardan iborat bo’lgan Agnatlar oilasi – oila boshlig’ining o’z oilasidagi bolalari, xotini, xo’jaligi, qullari va ularning oilalari hamda shu oila xo’jaligida yashovchi barcha shaxslarning jamoasi Oila boshlig’ining qizi turmushga chiqib, boshqa oilaga tushgan bo’lsa va uning turmush o’rtog’i ota hukmronligi ostida bo’lsa, u ham shu ota hukmronligi boshqaruviga o’tardi va agnatlar oilasiga tushardi. O’zining aka-ukalari va ota-onalari uchun faqat qavm- qarindoshlik, bayram munosabatlarida ko’rishish, hol- ahvol so’rashish

PATRIA POTESTAS (OTA HUKMRONLIGI)NI QO‘LGA KIRITILISHI VA BEKOR BO‘LISHI O’g’illari yoki oilada yashovchi boshqa shaxslar tomonidan shartnomalar tuzilgan bo’lsa, bu shartnomalardan kelib chiqadigan foydalar otaga zarar yetkazish bilan bog’liq bo’lgan munosabatlar uchun ota javobgarlikni bo’yniga olmagan Ota yoki uy boshqaruvchisi hukmronligi ostidagi shaxslarning huquqiy holati ota yoki oila boshlig’ining o’lishi yoki oila boshlig’ining erki, roziligi asosida ularga ozodlik berish munosabatlari asosida o’zgargan. Paterfamiliasning o’limi ota hukmronligi institutining barham topishiga olib kelgan Rim davlatida vujudga kelgan oilalar dastlab ibtidoiy jamoa tuzumining xususiyatlarini o’zida ifodalab, urug’chilik tuzumi bilan bog’liq bo’lgan Rim jamiyatining rivojlanishi natijasida ishlab chiq

NIKOH. RIM NIKOHIGA UMUMIY TAVSIF Rim quldorlik jamiyatida nikoh orqaligina oila vujudga kelganligi Rim huquqshunosi Modestin: “ nikoh – er va xotin o’rtasida xudo va insoniyat huquqlariga asoslanib, butun umr bo’yi tuziladigan, hamda o’ziga tegishli bo’lgan munosabatlarni muddatsiz amalga oshiradigan ittifoq ” “ Sim mani” – oilada erning ustunligini tan oladigan nikoh, ota hukmronligi instituti er va xotinning tengligini hech qachon e’tirof etmagan, chunki turmushga chiqqan xotin doimo oila boshqaruvchisi homiyligiga o’tgan Rim huquqi o’zining rivojlanish tarixida 2 xil nikohni tan olgan: 1) qonuniy nikoh; 2) nikohning konkubinat usuli (noqonuniy nikoh) Qonuniy nikoh – (ius conubii) qonuniy nikohga kirish huquqi asosida vujudga kelgan, tug’ilgan farzandlar Rim davlatining fuqarosi hisonla

NIKOH. RIM NIKOHIGA UMUMIY TAVSIF Rim huquqida konkubinat usulida birga yashash faoliyatiga yo’l qo’yilganligi sababli ba’zan qullar, peregrinlar va boshqa kambag’al bo’lgan shaxslar nikohga kirisha olmaganlar, chunki ularning nikoh tuzishlari uchun mablag’i, uy-joyi ham bo’lmagan Rim davlati ko’p urushlar olib borishi natijasida erkaklar qirilib ketganligi uchun konkubinat usuliga yo’l qo’yilgan I asrda 2 ta qonun qabul qilinib, ularda erkaklar 25 yoshdan 60 yoshgacha, xotin-qizlar 20 yoshdan 50 yoshgacha turmush qurishlari shart qilib qo’yilgan Nikohda turmagan shaxslarning mulkiy huquqlari chegaralangan, ya’ni bu qonunlarga binoan vasiyatnoma asosida meros olish huquqidan mahrum qilingan. Agar farzandlarga ega bo’lmasa, qoldirilgan merosning yarmini olishi mumkin edi Xatto, er kishiga 1

CUM MANU VA SINE MANU NIKOHLARI Imperator Yustinian davriga qadar Rim davlatida nikoh shakllari 2 xil tuzilishda amalga oshirilgan: Cum manu mariti – oilada erning hukmronligi ta’minlangan nikoh shakli, ushbu nikohda turmushga chiqqan xotin erining hikmronligiga, qaramligiga, agar eri oila boshlig’iga qaram bo’lgan bo’lsa, bunday holatda oila boshqaruvchisi (pater familias)ga qaramligi, hokimiyat ostiga o’tishi Sine manu – xotinning hukmronligini ta’minlash asosida tuzilgan nikoh shakli, xuddi, konkubinat, ya’ni nikohdan o’tmasdan yashash huquqiga o’xshasa ham, lekin xotin Rim oilasini vujudga keltirishi hamda bolalarga ega bo’lib, ularni tarbiyalash maqsadi borligi bilan farqlanishi

NIKOH. RIM NIKOHIGA UMUMIY TAVSIF Nikohga kirish uchun shartlar quyidagilar: Nikohga kiruvchi shaxslarning umumiy roziligi bo’lishi lozim bo’lgan, agar ular uy boshqaruvchisi hokimiyati asosida yashab kelayotgan bo’lsa, uy boshqaruvchisining roziligi olingan bo’lishi, u rozi bo’lmagan taqdirda, uning ustidan magistratga arz qilib, uning rozilik berishi uchun majbur qilishi mumkin edi Nikoh yoshiga yetish, ya’ni balog’atga yetish – qizlar uchun 12 yosh, yigitlar uchun 14 yosh , jinsiy balog’atga yetish – bola tug’ish qobiliyatini hamda umr bo’yi birga yashayman, bizlarning tuzgan ittifoqimiz bu nikoh, muqaddas narsa degan ma’nolarni xayolidan hech qachon chiqarmagan holda umrini davom ettirishga tushunilishi Er yoki xotindan birining nikohi hali ajratilmagan bo’lsa, ya’ni boshqa shaxs bilan

NIKOH. RIM NIKOHIGA UMUMIY TAVSIF Rim davlatining Imperator Yustinian boshqaruv davriga qadar chet el fuqarolari Rim fuqarolari bilan nikohga kirisha olmaganlar, chunki chet el fuqarolari qonuniy asosda nikohga kirish huquqi (ius conubii)ga ega bo’lmagan ligi, hatto ularni nikohdan o’tkazmaslik masalasiga siyosiy nuqtayi nazardan yondashib, che tel fuqarolarini Rim oilasiga aralashtirmaslik hamda ularga Rim davlati fuqaroligi huquqini bermaslikni ko’zlaganligi Qadimgi Rim tarixi nikohga kirishish marosimlarining quyidagi turlari mavjud bo’lgan: 1) kelin-kuyovga maxsus tayyorlangan nonni yoki shirinlikni birga yeyish, qolgan qismini esa Yupiterga sadaqa asosida olib kelish tartibida tuzilib, kohinlar va boshqa shaxslar bilan bir qatorda 10 nafar guvoh ham qatnashganligi 2) plebeylar marosim

MANUS (ER HUKMRONLIGI OSTIDA O‘TISH) Bu marosimlardan yoki amalga oshirilayotgan harakatlardan ko’rinib turibdiki, hamma holatlarda nikoh munosabatlarini o’rnatishga qaratilmasdan, er kishiga (manus) hokimiyat yoki “musht” berishni, ya’ni xotin kishi ustidan erning hukmronligini o’rnatish maqsadidan kelib chiqqanligi Imperator Kanuley qonunlariga (445- yillar) asosan patritsiy va plebeylar o’rtasidan nikoh munosabatlariga yo’l qo’yilmaganligi hamda shu munosabat Rim fuqarosi va peregrinlar o’rtasida mavjud bo’lganligi Imperator Avgust qonunlariga asosan, ozod tug’ilgan shaxslar bilan ozod etilgan shaxslar o’rtasida, Rim fuqarolari bilan aktrisalar, fohishalar hamda qo’shmachilar bilan nikoh tuzishga ruxsat berilmagan , man etilgan Rim davlatida nikohning tugatilish asoslari quyidagilar: 1)

NIKOHNI BEKOR BO‘LISHI: OBYEKTIV VA SUBYEKTIV ASOSLAR Rim davlatining sinfiy davrida nikohdan ajratish ozod bo’lib, er va xotinning birgalikdagi roziligi, o’z xohishlariga binoan ajratilganligi, undan tashqari bir tarafdan birining istagi bilan ajratilganligi Mutlaq monarxiya davriga kelib, nikohdan ajratish murakkablikka ega bo’lishi, imperator Yustinian tomonidan qabul qilingan qonunlarga asosan, ikki tarafning roziligi asosida tuzilgan nikohdan ajratish man etilganligi, lekin bir tomonlama erkni izhor qilish natijasidan nikohdan ajralishga qat’iy sabablar, ya’ni er va xotinning bir-biriga xoinligi, bevafoligi yoki erining yoki xotinining hayotiga suiqasd uyushtirish yoki ayb bilan bog’liq bo’lgan harakatlarni amalga oshirgan bo’lsa, katta jarima to’lab nikohdan ajralish rozilik berilgan

NIKOH. RIM NIKOHIGA UMUMIY TAVSIF Nikohga kirish shartlari quyidagilar: 1) uy egasining roziligi (nikohga kirayotganlar oilalar boshliqlarining izmida bo’lgan taqdirda) 2) kuyov va kelinning ixtiyoriy roziligi (klassik davrda yuridik jihatdan tan olindi) 3) tomonlarning qonun bilan tan olingan nikohga kirish huquqi borligi (rimliklar bilan peregrinlar yoki qullar, senatorlik tabaqasidagi shaxslar bilan erkin qo’yib nikoh taqiqlangan) Ushbu huquqdan rimliklar va ba’zan qadimgi lotinlar foydalanganligi Nikohga kirayotganlar o’rtasida yaqin qarindoshlikning yoki xislatlarning bo’lmasligi (masalan, bevosita qarindoshlar o’rtasidagi, aka- ukalardan biri bilan boshqasining xotini o’rtasidagi nikoh taqiqlangan) Nikohsizlik (nikohdagi shaxsning nikohga kirishiga yo’l qo’yilmagan) Nikoh yoshiga yet

ER-XOTIN O‘RTASIDAGI MULKIY MUNOSABATLAR Qadimgi Rim davlatida er- xotinning shaxsiy va mulkiy munosabatlar, huquq va majburiyatlar quyidagilarga ko’ra farqlangan: Cum mani asosida tuzilgan nikoh huquqiy munosabatlar – xotin kishi o’z bolalari bilan “filiae loco” (filiae loko)ga binoan, er kishining hokimiyatiga, ya’ni qo’l ostiga o’tishi, butun hokimiyat erga berilishi, Rim davlatining dastlabki davrlarida erning hukmronligi cheksiz, mutlaq monarxiyadek, lekin keyinchalik er hukmronligi, uning hokimiyati ancha chegaralanib, xotinini o’ldirish yoki uni ijaraga berib yuborish kabi huquqlari tamoman yo’qola boshlashi Sine manu asosida tuzilgan nikoh munosabatlari – xotin kishi o’zining haqiqiy otasi hukmronligida qolib, oldingi oilasiga mansub bo’lib, mustaqil asosda o’zining huquqiy holatin

ER-XOTIN O‘RTASIDAGI MULKIY MUNOSABATLAR Turmushga chiqqan xotin kishi erining familiyasiga, uning jamiyatda tutgan o’rni bilan bog’liq bo’lgan (masalan, pretor bo’lsa, pretor xotini, zodagon bo’lsa, zodagonlar oilasi kelini) huquqlarini o’zlashtirish hamda erning doimiy yashab turgan joyi xotinining yashash joyi deb hisoblanganligi Er kishi da’vo tartibida xotinini egallab olgan har qanday kishidan talab qilib olish huquqiga egaligi, er-xotinning bir-biriga hurmat bilan qarashi lozimligi, faqatgina er va xotinning bir-biriga bevafolik yoki xoinlik qilishi, kimning aybi bilan bo’lganligiga qarab nikohdan ajratish amalga oshirilishi, aybi bo’lgan tomon uyidan olib kelgan va birgalikda yashash davomida orttirilgan mol-mulklari aybsiz tomonga qoldirilishi, ayniqsa xotin kishiga uning o’z erig

ER-XOTIN O‘RTASIDAGI MULKIY MUNOSABATLAR “ Sine manu” nikohi asosida olingan yoki xotini va boshqa shaxslar tomonidan berilgan mulklarga boshqacha huquqiy rejim o’rnatilib, agar nikohdan ajralish yoki erning vafoti bilan bog’liq munosabat kelib chiqsa, barcha olingan to’y sovg’alarini og’zaki kelishish asosida er tomonidan qaytarib berish ni o’z zimmasiga olishi Agar nikohdan asossiz ravishda ajralishga xotin sabab bo’lgan bo’lsa, pretor tomonidan da’vo qo’zg’atilib, mulkning ma’lum bir qismini erga qaytarib berganligi va bunga asos xotin kishining aybi, ya’ni nikohdan ajralish sababi ko’rsatilishi I-III asrlar mobaynida to’y sovg’alari alohida huquqiy tartibga solinganligi, ya’ni nikoh davomida er barcha mulklarning egasi bo’lib hisoblanganligi va mulkni tasarruf qilishni amalga oshirganl

PATRIA POTESTAS (OTA HUKMRONLIGI)NI QO‘LGA KIRITILISHI VA BEKOR BO‘LISHI Rim quldorlik jamiyatining eng buyuk yutuqlaridan biri – bu ota hukmronligi instituti ning vujudga kelishi “ Oltin asr”da faoliyat ko’rsatgan Rim huquqshunosi Gay: “Ota hukmronligi instituti Rim fuqarolarining qat’iy belgilangan milliy institutidir …. yana shunday shaxslarning bo’lishi amri maholki, o’z bolalarining ustidan shunday hukmronlikka, hokimiyatga ega bo’lgan Rim fuqarolaridek” Ushbu huquqiy munosabatda mustaqil shaxs bo’lib (persona sui iuris) faqat ota hisoblanganligi Ota barcha huquqlarga ega bo’lgan “o’ziga o’zi xo’jayin” sifatida e’tirof etilganligi, uning o’g’il-qizlari esa “begona shaxslarning huquqi”ga (persona alieni iuris – persona alieni yuris) ega bo’lganligi Ota hukmronligi ostidagi voyaga yetga

PATRIA POTESTAS (OTA HUKMRONLIGI)NI QO‘LGA KIRITILISHI VA BEKOR BO‘LISHI Ota hukmronligi instituti quyidagi asosida vujudga kelgan: 1) o’z ota va onasidan tug’ilgan farzandlar, ya’ni nikoh asosida tug’ilgan farzandlarning otasi ularning haqiqiy otasiligi, bu qoidani 1804-yilgi Napaleon fuqarolik kodeksi o’ziga asosiy qoida qilib qabul qilganligi 2) nikohsiz tug’ilgan farzandni qonuniy asosda rasmiylashtirib, o’zining farzandi deb hisoblash (konkubinat nikoh asosida) 3) farzandlikka olish asosida

PATRIA POTESTAS (OTA HUKMRONLIGI)NI QO‘LGA KIRITILISHI VA BEKOR BO‘LISHI Ota hukmronligi instituti nikohsiz tug’ilgan farzand ota- onalarining nikohga kirishishlari bilan qonuniy rasmiylashtirish deb tushunilishi va farzand shu kundan boshlab Rim fuqarosi huquqiga to’liq ega bo’lishi Ota hukmronligining vujudga kelishi, farzand huquqiy holatining rasmiylashtirilishi yoki qonuniylashtirilishi imperator tomonidan qabul qilinadigan reskriptlar asosida amalga oshirilganligi, ba’zi hollarda nikohsiz tug’ilgan farzandning munitsipal senat a’zosi bo’lishi, qizning esa senat a’zosiga turmushga chiqishi sababli ularning huquqiy holati o’zgarganligi va qonunlashtirilganligi Farzandlikka olish uchun ota hukmronligi ostida bo’lmagan shaxslar imperator reskriptlarini olishga majbur bo’lganligi Ota hukm

PATRIA POTESTAS (OTA HUKMRONLIGI)NI QO‘LGA KIRITILISHI VA BEKOR BO‘LISHI Farzandlikka olishning o’ziga xos shartlari quyidagilar: 1) farzandlikka oluvchilar asosan er kishilar va istisno tariqasida xotin- qizlar bo’lishiga yo’l qo’yilgan, lekin ular farzandlikka olishga qadar o’z farzandlari bo’lgan va ularni yo’qotib qo’ygan bo’lishlari lozim bo’lgan 2) farzandlikka oluvchi shaxs ota hukmronligiga mansub bo’lmagan, barcha huquqlarga hamda “o’ziga o’zi xo’jayin” bo’lgan shaxs bo’lishi talab etilgan 3) farzandlikka oluvchi shaxs farzandlikka olinayotgan shaxsdan 18 yosh katta bo’lishi lozim bo’lgan

PATRIA POTESTAS (OTA HUKMRONLIGI)NI QO‘LGA KIRITILISHI VA BEKOR BO‘LISHI Rim jamiyatining tarixida ota-onalar va bolalarning huquq va majburiyatlari xilma-xil bo’lgan, xususan, Qadimgi Rimda otaning huquqi o’z bolalariga nisbatan chegaralanmagan bo’lib, “hayot va o’lim” huquqini ham hal qilgan, farzandlarini ham sotish huquqiga ega bo’lgan Vaqt o’tishi bilan bu qahrli jazolar asta-sekinlik bilan zaiflashib, bo’shashib, o’z farzandlariga nisbatan uy jazolarini qo’llashga olib keldi. Ota, ona va farzandlar bir-birlarini o’zaro hurmat qilishlari, aliment bilan ta’minlashlari va boshqa munosabatlar takomillashib bora boshlagan Ota hukmronligi ostida bo’lgan farzandlarning mulkiy holati shundan iborat bo’lganki, ular shartnomalar tuzish huquqiga ega bo’lganlar, ammo shartnomalardan kelib chiqad

PATRIA POTESTAS (OTA HUKMRONLIGI)NI QO‘LGA KIRITILISHI VA BEKOR BO‘LISHI Yuqorida ko’rsatilgan holatlar uy boshqaruvchisini o’zining qo’l ostidagi qullariga, voyaga yetgan shaxslariga ma’lum vakolatlar berishni taqozo etgan. Natijada qullar va voyaga yetgan shaxslarning mulkiy layoqatlari kengaygan va ko’proq, keng ma’noda muomala layoqatiga ega bo’lgan Qadimgi Rim jamiyatida qullarga qo’llanilgan pekuliy munosabatlari, ya’ni qullarga yer, mollar, ho’kizlar, ba’zi holatlarda esa qullarni berish munosabatlarini kengaytirish zaruriyati kelib chiqqan Pekuliy institutining mohiyati – qul o’z tomorqasida jon-jahdi bilan ishlab, o’z bolalari, xotinining ham mehnatlarini qo’llab, samara olishga harakat qilgan va o’z uyi yoki o’z mulki asosida, hatto bu mulkning egasi quldor yoki oila boshlig’i hi

PATRIA POTESTAS (OTA HUKMRONLIGI)NI QO‘LGA KIRITILISHI VA BEKOR BO‘LISHI Rim jamiyatining mutlaq monarxiya davri ga kelib, harbiy pekuliyga ona tomonidan biror-bir mulk, meros, hadya tariqasida qoldirilgan bo’lsa, bu mulk uning o’ziga tegishli bo’lgan Ota bu yerda mulkni umrbod boshqarish va foydalanish huquqiga ega bo’lib, hukmronlik ostidagi bo’lgan shaxs bilan teng asosda foydalangan Ayniqsa, bu qoida imperator Yustinian tomonidan yanada mustahkamlangan

PATRIA POTESTAS (OTA HUKMRONLIGI)NI QO‘LGA KIRITILISHI VA BEKOR BO‘LISHI Rim huquqida ota hukmronligi quyidagi asoslar bo’yicha tugatilishi mumkin edi: 1) oila boshlig’ining, ya’ni otaning vafot etishi bilan 2) voyaga yetgan, lekin ota hukmronligidan ozod bo’lmagan shaxsning vafot etishi bilan 3) uy boshqaruvchisi yoki unga qarashli bo’lgan shaxslarning ozodlik va fuqarolik holatlarini yo’qotishi asosida 4) uy boshqaruvchisi qaramog’idagi shaxslarga yordam bermaganligi asosida uy boshqaruvchisi lavozimidan ozod qilinishi natijasida 5) uy boshqaruvchisi qaramog’idagi shaxsning faxriy unvonlarga ega bo’lishi 6) ota hukmronligi qaramog’ida bo’lgan shaxsga emansipatsiya usulini qo’llash, ya’ni otaning o’z roziligi va qaram bo’lgan shaxsning roziligi asosida amalga oshirilgan

PATRIA POTESTAS (OTA HUKMRONLIGI)NI QO‘LGA KIRITILISHI VA BEKOR BO‘LISHI Imperator Yustinian davriga kelib, emansipatsiya quyidagi asoslar da amalga oshirilgan: 1) imperator reskriptiga binoan va bu reskript sud bayonnomasida yozilishi lozim bo’lgan 2) uy boshqaruvchisining arizasi asosida sud bayonnomasiga yozilishi majburiy bo’lgan 3) uy boshqaruvchisining ruxsati bilan ancha yillar davomida faktik holat asosida unga ozodlik berganga o’xshab yurishi natijasida emansipatsiya qo’llanilgan

VASIYLIK VA HOMIYLIK Rim davlatida (sui iuris) o’z- o’ziga xo’jayin, ya’ni ozod bo’lgan Rim fuqarolari hamda shu davlat hududida istiqomat qilib turgan shaxslar o’zining kasalligi, nogironligi yoki boshqa holatlar bilan bog’liq holatlarda, o’zining fuqarolik huquq layoqatlarini amalga oshiruvchi shaxslarning yordam berishiga muhtoj bo’lgan Muomalaga layoqatsiz fuqaro shaxsini, uning qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilish uchun, shuningdek qonunda nazarda tutilgan holatlarda mulkiy huquqlarini qo’llash, voyaga yetmagan shaxslar, yengil tabiatli xotinlar, eri o’layotgan paytda vasiyatnomada xotiniga kim vasiy yoki homiy bo’lishini tayinlab ketgan holda – bu xotinga, aqli zaif bo’lgan shaxslarga vasiylik va homiylik belgilangan Vasiyning vakolati o’ziga- o’zi xo’jayin bo’lgan shaxsning

VASIYLIK VA HOMIYLIK Vasiylik Gay institutsiyasi va XII jadval qonunlariga asosan, xotinlar ayniqsa pul va ashyolarga o’ch bo’lganligini, ularning tabiati yengilroq ekanligidan kelib chiqib 25 yoshgacha, hatto vasiyatnomada to turmushga chiqmaguncha degan so’z va muddat bo’lsa, turmushga chiqquncha vasiylik tayinlangan Vasiylik (tutela) ota-ona qaramog’idan mahrum bo’lgan shaxslarga ham tayinlangan. Ko’pincha u magistrat tomonidan tayinlangan, ammo vasiy o’zining kasalligi, yoshi, davlat xizmati yoki harbiy xizmatlarini vaj qilib o’z vakolatidan soqit qilishi mumkin bo’lgan Vasiy faqat o’z vasiyligida bo’lgan shaxsning manfaatini ko’zlab harakatlarni amalga oshirishi lozim bo’lgan, o’zining manfaati uchun biror-bir harakat qilinsa yoki vasiylikda bo’lgan shaxsning mulkini, uyini yoki biror

VASIYLIK VA HOMIYLIK Rim huquqida vasiylikdan tashqari homiylik ham mavjud bo’lgan Homiy – (kura) voyaga yetgan shaxslar tomonidan o’z mulkini boshqara olmayotgan, aqli zaif, jismoniy tomonidan kamchiligi bor shaxslar yoki qilgan harakatlarini oqibatini to’liq tushunib yeta olmaydigan shaxslarga tayinlangan Homiy ko’pincha vasiy tomonidan o’z vakolatini bajara olmaganligi yoki vasiyatnomada ko’rsatilgan shartlarni, vazifalarni intizomsiz, yomon va lozim darajada bajarmaganligi sababli vasiyning o’rniga tayinlangan

E ’T I B O R I N G I Z U C H U N T A S H A K K U R !!!

Купить