Rim huquqining manbalari - Юриспруденция - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	180.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Май 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Юриспруденция

Rim huquqining manbalari

Купить

RIM HUQUQINING MANBALARI

Reja: • Rim huquqining manbalari tushunchasi • Rim huquqining manbalarining turlari va shakllari • Rim xususiy huquqi tizimi • Jus civili, ius gentium, jus pretorium va ius naturale Rim huquqining subyekti sifatida va Rim xususiy huquqining asosiy manbalari • Huquq dualizmi • Rim xususiy huquqining vujudga kelishi va Rim klassik huquqining tahlili • Odat huquqi (mores maiorum, mos regiones) • Qonun (lex) • Magistr ediktlari (edicta magistratum) • Yuristlarning faoliyati (response predentium) • XII jadval qonunlari • Yustinian kodifikatsiyasi

RIM HUQUQINING MANBALARI TUSHUNCHASI Huquqiy odat (mores majorum) hamda Rim podsholarining qonunlari (Legas Regiae) patritsiylar manfaati ni ifodalaganligi XII jadval qonunlari – m.avv. 450-yillar atrofida qabul qilingan, m.avv. III asr - mildo 1) qasamlardan foydalanish va boshqa diniy marosimga oid harakatlarni qilish ko’zda tutilganligi ; 2) 12 ta mis lavhaga yozib, forumga ilib qo’yilgan ; 3) bu qonunlarni bilish hamma uchun majburiy ekanligi; 4) asl nusxasi saqlanib qolmaganligi, XVI-XVII asrlarda Rim mualliflarining asarlaridagi parchalar asosida qayta tiklanganligi Kvirit huquqining manbalari: 1) qonunlar; 2) Senat qarorlari; 3) magistratlarning qarorlari

RIM HUQUQINING MANBALARI TUSHUNCHASI Rim huquqi tarixining yangi (klassik) bosqichi ning muhim manbai – pretorlarning ediktlari, ular asosida “Sivil huquqi”, “Pretor huquqi” va “Xalqlar huquqi” Rim imperiyasi da huquqning muhim manbai – imperatorlarning qonunlari (konstitutsiyalari); Rim xalqining xalq majlislari o’z qonun chiqarish hokimiyatini imperatorga o’tkazganligi Postklassik davrda quldorlik tizimining chuqur inqirozi; imperator qonunlarining ahamiyati tobora ortib borganligi Kodifikatsiya ishlarining amalga oshirilishi, Vizantiyada III asr oxirida Rim huquqining xususiy to’plamlari Gregorian kodekslari va Germogenian kodekslari (196-365-yillar) 438-yilda imperator konstitutsiyalarining birinchi rasmiy kodifikatsiyasi (Feodosiya kodeksi) amalga oshirilishi; amaldagi imperatorlik qo

RIM HUQUQINING MANBALARINING TURLARI VA SHAKLLARI Rim davlatida huquqni yaratuvchi manbalar: Odat huquqi: urf-odatlar, odat praktikasi, ruhoniylar odati (commentary ipontificum), magistrlar odati (commentary imagistratum) Qonunlar: Respublika davrida legas; prinsipat davrida senstuscon sult; imperator davrida konsitutsiyalar, edikt, mandat, reskriptlar Magistrlar ediktlari: yangi huquq sistemasi, ya’ni pretor huquqiYuristlar faoliyati: taniqli huquqshunoslarning sudyalarga beradigan majburiy konsultatsiyalari

RIM HUQUQINING MANBALARINING TURLARI VA SHAKLLARI Rim huquqini o’rganuvchi manbalar: Yuridik esdaliklar Rim huquqshunoslarinin g asarlari Boshqa adabiy esdaliklar

YURISTLARNING FAOLIYATI (RESPONSE PREDENTIUM) Rim huquqshunoslarining faoliyati m.avv.17-yildan eramizning 235-yillari I-III asrlarda sinfiy (prinsipat) davrida Rim huquqining manbai huquqshunoslarning faoliyati bo’lib qolganligi Plebeylar pontifiki Tiberiy Korukaniy (m.avv.254- yil) huquqiy maslahatlari sof dunyoviy xarakter kasb etganligi, birinchi marta ommaviy va ochiq xarakterga egaligi Labeon – zodagon oilasidan chiqqan, huquqlar bo’yicha novator va Prokulyanlar huquq maktabining asoschisi, respublikachilar tarafdori Sabinyanlar huquq maktabining asoschisi Kapiton va Sabin – fuqarolik huquqining birinchi sharhlovchisi Sabinyanlar huquq maktabining o’quvchisi – mashhur Gay institutsiyasining muallifi Gay, III asr huquqshunoslari Emiliy Papinian, Pavel va Ulpian Huquq maktabining o’quv

YURISTLARNING FAOLIYATI (RESPONSE PREDENTIUM) Sabin 3 kitobdan iborat didaktik asar (ius civile – fuqarolik huquqi) yaratgani, bu asar meros huquqi, shaxslar huquqi, majburiyat huquqi, ashyoviy huquq dan iborat ekanligi II asr mashhur huquqshunosi Florentin o’z Institutsiyasini 12 ta kitobdan iborat asosida yaratganligi Selzaning Digestlari va sharhlari 39 ta kitob Yulian Digestlari 90 ta kitob Martsella 31 ta kitobStsevola 40 ta kitobPalpinian 2 ta asar yaratgan: birinchisi – 37 ta kitob, ikkinchisi – Responsa, 19 ta kitobUlpianning o’quvchisi Modestin ham “Responsa” degan asar yaratganligi, 19 ta kitob dan iboratligi

YURISTLARNING FAOLIYATI (RESPONSE PREDENTIUM) Respublika davrining huquqshunoslari sud amaliyotida muhim o’rin tutganligi, yuridik hujjatlarni shahlaganligi va tuzganligi, qator hollarda sud jarayonining o’zida tomonlardan biriga yordam ko’rsatib ishtirok etganligi, suvoriylardan ham chiqqanligi, mashhurlari: Eliya Peta Kata, Mark Maniliy, Alfen Var, Kvint Mutsiy Stsevola, Publiy Mutsiy Stsevola, Serviy Sulpitsiy, Ruf va h.k. Qadimgi Rim quldorlik davlati, II asr “oltin asr”, digestlar – sivil huquqi va pretor huquqlarining sharhlari, sivil va pretor huquqini sintez qilishga urinib, turli huquqiy maslahatlar bo’yicha yozilgan asarlar; digestlarda odatda aynan o’sha yoki boshqa mualliflarning ancha qadimiy asarlaridagi (Savollar, Javoblar va h.k.) parchalardan (ko’chirmalardan) foydalanilga

YURISTLARNING FAOLIYATI (RESPONSE PREDENTIUM) 426-yilgi “Yuristlardan iqtibos keltirish haqida”gi qonunlarga binoan faqat 5 ta huquqshunos: Papinian, Pavel, Ulpian, Gay va Mondestinning asarlari yuridik kuchga ega ekanligi tan olingan Imperator Avgust Senatga ko’proq amaldor- huquqshunoslarni a’zo qilib, ularni davlat xizmatchisi bilan tenglashtirganligi Imperator Avgust davrida huquqshunoslar (ius pespondendi) konsultatsiyalar berish bilan va sud protsesslarida imperator nomidan qarorlar qabul qilganligi, ko’proq amaliyot bilan shug’ullanganligi Mashhur huquqshunos Ulpian tomonidan bir necha qonunlarga, odat normalariga va qoidalarga sharhlar yaratilganligi, voyaga yetmagan imperator Aleksandr Severning davrida pretoriya prefekti mansabiga erishganligi , uning yordamchisi Yuliy Pavel esa

YURISTLARNING FAOLIYATI (RESPONSE PREDENTIUM) Rim huquqi harakatchanligining yo’qotilishi, sivil va pretorlar huquqlari o’rtasidagi chegaralarning olib tashlanishi, yagona imperatorlik qonunchiligi paydo bo’lishi – kodifikatsiya ishlarini amalga oshirish uchun asosiy omillar bo’lgan Ayniqsa Vizantiyada Rim huquqining xususiy to’plamlari – Gregorian kodeksi va Germogenian kodeksi tuzilganligi, ular o’z ichiga 196-yildan 365- yilgacha chiqarilgan imperator Konstitutsiyalarining asl matnlarini olgan 438-yilda imperator konstitutsiyalarining birinchi rasmiy kodifikatsiyasi amalga oshirilgan (Feodosiya kodeksi), o’ziga xos xususiyati amaldagi imperatorlik qonunchiligini o’z ichiga olganligi IV asrning oxiriga kelib, imperatorlar to’la hokimiyatchiligining o’rnatilishi bilan huquqshunoslar avlod

YUSTINIAN KODIFIKATSIYASI Rim huquqining keng qamrovli kodifikatsiyasi Vizantiya imperatori Yustinianning buyrug’iga binoan 528-534-yillarda amalga oshirilganligi, rahbarlikni taniqli huquqshunos professor Tribonian amalga oshirganligi, komissiya tashkil etilganligi, ushbu to’plamlar interpolyatsiya – yunon va sharq huquqi me’yorlarining kiritilishi uchraganligi, Yustinianning yagona qonunlar to’plami – Corpus juris civilis sifatida maydonga chiqqanligi Kodifikatsiya ishlari Yustinian kodeksini tuzishdan boshlanganligi, 528-yil 13-fevralda 10 ta oliy mansabdor shaxslar va huquqshunoslar iborat tarkibda komissiya tuzilib, kodeksni tayyorlash vazifasi yuklatilganligi, professor Tribonian hamda Konstantinopol huquq maktabining professori Teofillar ishtirok etganligi, Gregorian, Germogenian, F

YUSTINIAN KODIFIKATSIYASI Imperator Yustinian komissiya oldiga quyidagi vazifalarni qo’ygan: 1) Rim va Vizantiya fuqarolik huquqini, ya’ni Institutsiyalari ni bir to’plamga keltirish; 2) imperatorlar Konstitutsiyalarini 117-yildan, ya’ni Andrian imperatorlik qilgan davrdan boshlab to shu kunga qadar bo’lgan huquqiy normalarni, qoidalarni va boshqa hujjatlar ni bir tizimga keltirish; 3) shu kunga qadar bo’lgan Rim huquqshunoslari tomonidan yozilgan va qoldirilgan Digestlarni, ya’ni yuridik fikrlarni, asarlar ni bir to’plamga keltirish Komissiyalar uch qismga (kichik komissiyalar)ga bo’linadi: 1) fuqarolik (sivil) huquqlariga taalluqli bo’lgan Rim huquqshunoslarining asarlari ni yig’ish, bunga rahbar etib Sabin tayinlanishi; 2) pretorlar huquqlariga taalluqli bo’lgan ediktlar ni yig’ish kich

YUSTINIAN KODIFIKATSIYASI 533-yilda Rim davlatining sinfiy davrdagi huquqshunoslarining asarlaridan olingan Digestlar yoki Pandektlar tuzilib, hayotga tatbiq etila boshlanadi Digestlar – mil.avv. I asrdan eramizning IV asrigacha yashab ijod etgan mashhur Rim huquqshunoslarining 2 mingdan ko’proq asarlarini o’qib chiqib, 3000000 dan ortiq matnlarini o’z ichiga qamrab olgan, 150 mingga yaqin misrali, jami bo’lib 39 nafar huquqshunoslarning asarlari Digestlar yoki Pandektlarda o’z ifodasini topgan, ayniqsa Ulpian matnlari 1/3, Pavel asarlari 1/6, Papinian asarlari 1/18 qismini tashkil etgan, eng birinchi huquqshunos Mutsiy Stsevola mil.avv. II asrda faoliyat ko’rsatgan bo’lsa , eng kichik huquqshunos Germogenian III asrda yashagan Digestlar 50 ta kitobdan, titullar va paragraflardan iborat ek

YUSTINIAN KODIFIKATSIYASI Digestlar 50 ta kitobdan iborat bo’lib, quyidagilarni o’z ichiga oladi: I kitob – manbalar, huquq tarixiga va tushunchasiga, davlat muassasalarining vazifasi, tuzilishi, huquq va muomala layoqati to’g’risida II – IV kitoblar – sud protsessi va uni amalga oshirish, da’volar haqidagi ta’limotlar ning qo’llanilishi. I – II kitoblar muallifi – Berit maktabining professori Dorofey, III – IV kitoblar muallifi esa Konstantinopol huquq maktabining professori Teofil 6 ta yirik-yirik to’plamlar – mulkiy munosabatlar, vorislik, meros munosabatlari, oldi-sotdi shartnomasi, shartnoma munosabatlari 1 to’plam – majburiyatlarning bajarilishini ta’minlash usullaridan biri garovga oid3 ta to’plam – oila, yakka nikohlilik, o’zaro sofdillik, ota hukmronligi institutining mutlaq xarak

YUSTINIAN KODIFIKATSIYASI Digestlarni kompilyatorlar tomonidan tekshirish chog’ida Yustinian yana professor Tribonian rahbarligida Gay institutsiyasining eskirib qolganligini e’tiborga olib, yangi Institutsiyalar (o’quv qo’llanmalar) ishlab chiqishni buyuradi, suhbu institutsiyalarni ishlab chiqishda asosan Gay Institutsiyasidan foydalaniladi, II asrda yashagan Gay VI ni “Asr Gayi” yoki “o’zimizning Gay” imiz deb ataydilar 533-yil 21-noyabrdagi Institutsiya kirish qismi, shaxslar, ashyolar va ashyoviy huquqlarga, meros huquqlari va majburiyat huquqlariga bo’linib, 4 qismdan iborat bo’lgan va 4-qism oxiri ommaviy huquq qa bag’ishlangan Digestlarni ishlab chiqish mobaynida bir nechta konstitutsiyalar, qonunlar qabul qilinganligi, bir nechta huquqshunoslarning asarlarini tahlil qilish zarurat

YUSTINIAN KODIFIKATSIYASI “ Corpus iuris civilis” to’plami tarkibiy tuzilishi: Institutiones – 4 ta kitob Digesta (Pandectae) – 50 ta kitob, 7 qism, 432 ta titul, 9123 fragment Codex – 12 ta kitob, imperator Andriandan boshlab imperator Yustinianga qadar bo’lgan imperatorlar farmonlari to’plamiNovellae (leges) – 168 novellalar (yangi qonunlar), Yustinian kodeksining 2-qaytadan ishlab yangi tahriridan keyin qabul qilingan qonunlar“ Corpus iuris civilis”ning qadimgi qo’lyozmalari: Turin institutsiyasi (o’quv qo’llanmalari) – IX asr VI-VII asrlardagi Florentiya Digestlari va Vulgata (XI) asr VIII asrdagi Veron kodekslari

Купить