Shamolning geologik Ishi 2 - Геология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	937.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Геология

Shamolning geologik Ishi 2

Купить

SHAMOLNING GEOLOGIK
ISHI

RE JA:
1 shamol haqida tushuncha
2 Shamol turlari
3 Shamolni relyefga ta’siri
4 xulosa

SHAMOL — ATMOSFERADA HAVONING YER SIRTIGA
NISBATAN GORIZONTAL HARAKATI. HARAKATNING
GORIZONTAL TASHKIL ETUVCHISI SH. SIFATIDA
TASAVVUR QILINADI. BAʼZAN, GORIZONTAL SHAHRIGA
NISBATAN ANCHA KUCHEIZ VERTIKAL SHAMOL HAM
BOʻLADI. KUCHLI VERTIKAL SHAMOL AYRIM
HOLLARDAGINA, MASALAN, KONVEKSIYA KUCHLI
TARAQQIY ETGAN BULUTLARDA YOKI TOGʻLARDA —
HAVO TOGʻ YON BAGRI BOʻYLAB PASTGA HARAKAT
QILGANDAGINA VUJUDGA KELADI
•

•
Samum - quruq quruq shamol tropik cho'llarbo'ronli, shafqatsiz xarakterga
ega. Shamollar chang va qum bo'ronlariga hamroh bo'ladi. Siz u bilan
Arabiston yarim orolining va Shimoliy Afrikaning cho'llarida uchrashishingiz
mumkin. Quruq shamol - dasht mintaqalarida iliq mavsumda antitsiklonda
hosil bo'lgan va qurg'oqchilikning paydo bo'lishiga hissa qo'shadigan iliq quruq
shamol. Ushbu shamollar Kaspiy mintaqasida va Qozog'istonda joylashgan.
Xamsin - shimoliy-sharqiy Afrikada va O'rta er dengizining sharqida esayotgan,
odatda janubdan quruq, issiq va changli shamol. Hasmin bahorda taxminan 50
kun davomida puflaydi, u bilan juda ko'p chang va qum olib yuradi. Kunning
ikkinchi yarmida quyosh botishi tomon torayib, eng katta kuchiga erishadi.
Ko'pincha Misrda topilgan.

1. Shunday qilib, shamolning geologik ishi quyidagi jarayonlardan iborat:
Deflyatsiya (lot. "deflyatsio" - puflash, sochish);
2.
Korroziya (lat. “korrazio” - egovlash, silliqlash, sidirish);
3.
Tashish
4.
Akkumulyatsiya (lat. “akkumulyatsio” to'plash)

•
Deflyatsiya (lotincha. deflatsiya - puflash) - havo oqimlarining to'g'ridan-to'g'ri bosimi tufayli er yuzasida
bo'shashgan jinslarning qattiq zarrachalarining shamol tomonidan esishi va rivojlanishi. Suv yoki qattiq
zarrachalar - qum va boshqalar bilan to'yingan bo'lsa, reaktivlarning halokat kuchi ortadi. Qattiq zarralar
yordamida yo'q qilish korroziya deb ataladi (lot. korrazio - Men maydalayman).
Deflatsiya tor tog'li vodiylarda, kuchli isitiladigan cho'l havzalarida , chang bo'ronlari tez-tez sodir
bo'ladigan joylarda yaqqol namoyon bo'ladi. Aynan deflyatsiya Markaziy Osiyo, Arabiston va Shimoliy
Afrika cho'llarida suvsiz chuqur havzalarning paydo bo'lishini tushuntiradi, ularning tubi Jahon okeani
sathidan ko'p o'nlab va yuzlab metrlar pastga tushadi. Mahalliy deflyatsiyaning namoyon bo'lishiga
klassik misol - Sahroi Katar havzasi, uning tubi Jahon okeani sathidan 134 m pastda joylashgan yoki
Transkaspiyadagi Karagie havzasi, tubi dengiz sathidan pastroq. Jahon okeani 132 mm. Ko'pincha bunday
eol havzalarining tublari kuchli qurg'oqchilik davrida er osti va er usti suvlarining bug'lanishi paytida
kristallar shaklida hosil bo'lgan nozik tuz qatlami bilan qoplangan.
Shamol tomonidan qo'zg'atilgan qumning eng katta miqdori havo oqimining pastki, sirt qatlamlarida
(1-2 m gacha) kuzatiladi, bu erda maksimal korroziya sodir bo'ladi. Qumning kuchli va tez-tez zarbalari
poydevordagi toshlarni buzadi. Shunday qilib, korroziya va deflyatsiya natijasida yuqori kengaytirilgan
qismlar nisbatan nozik va qisqa tayanchlarga tayanganda, o'ziga xos konturlarning qoldiq jinslari paydo
bo'ladi. Qo'ziqorin shaklidagi shakllar ko'pincha topiladi.

•
Obruchev V.A. ob-havo haqida shunday yozgan edi: “Shunday qilib, asta-sekin kundan-kunga, yildan-
yilga, asrdan-asrga ko'rinmas kuchlar tog' jinslarini vayron qilishda, ularning nurashida harakat qilmoqda.
hamma joyda: dastlab faqat yupqa yoriqlar bilan ajratilgan qattiq qattiq jinslar ob-havo ta'sirida ozmi-
ko'pmi kuchli vayron bo'ladi; birinchi yoriqlar kengayadi, yangilari yanada ko'proq paydo bo'ldi; kichik va
katta bo'laklar qulab tushdi. hamma burchak va chekkalardan oʻsha yerda toʻda boʻlib jar etagida yotib
yoki qiyalik boʻylab dumalab qiyaliklarni hosil qiladi.Toshning silliq yuzasi qoʻpol boʻlib, korroziyaga
uchragan, joylarda liken, joylarda chuqur va yoriqlar, qora yoki zanglagan dog'larni joylashtiradi.
Shamolning geologik ishi muhim va katta maydonlarni qamrab oladi, chunki Yerda faqat cho'llar 15-20
million km ni egallaydi. Qit'alar ichida shamol to'g'ridan-to'g'ri er yuzasiga ta'sir qiladi er qobig'i, tog'
jinslarini vayron qilish va harakatlantirish, eol konlarini hosil qiladi. Dengiz va okeanlar hududlarida bu
ta'sir bilvosita. Bu erda shamol to'lqinlar, doimiy yoki vaqtinchalik oqimlarni hosil qiladi, bu esa o'z
navbatida qirg'oqlardagi jinslarni vayron qiladi, tubida cho'kindi jinslarni harakatga keltiradi.

EOL JARAYONINING INTENSIVLIGI SHAMOLNING TURIGA
VA TEZLIGIGA BOG'LIQ. HAVO MASSALARINING
HARAKATI ASOSAN ER YUZASIGA PARALLEL RAVISHDA
SODIR BO'LADI. SHAMOL ZARARLI MODDALARNI KATTA
MAYDONLARGA OLIB BORADI. SHAMOL TEZLIGI
QANCHALIK KATTA BO'LSA, U BAJARADIGAN ISH
SHUNCHALIK AHAMIYATLI BO'LADI: 3-4 BALL SHAMOL
(TEZLIGI 4,4-6,7 M / S) CHANG, 5-7 BALL SHAMOL (9,3-
15,5 M / S) - QUM VA 8 BALL. (18,9 M / S) - SHAG'AL.
KUCHLI BO'RONLAR VA BO'RONLAR PAYTIDA (TEZLIGI
22,6-58,6 M / S) MAYDA TOSHLAR VA TOSHLAR
HARAKATLANISHI VA OLIB TASHLANISHI MUMKIN.•

•
Xulosa qilib aytganda, men yuqorida aytib o'tilganlarning barchasini umumlashtirmoqchiman. Ko'p
asrlar davomida odamlar turli xil tabiiy jarayonlarni kuzatdilar, ularning xususiyatlari, sabablari va
oqibatlarini payqadilar; e'tibor bering, ba'zi jarayonlar tez-tez va katta kuch bilan sodir bo'ladi va bir
joyda ular juda kamdan-kam kuzatilishi mumkin. Tabiiy jarayonlar bir-biri bilan bog'liqligini, ular
sayyoramizni doimiy va doimiy ravishda o'zgartirishini va boshqalarga e'tibor bermasdan turib, hech
narsani o'rganish mumkin emasligini sezmaslik qiyin. Tabiiy resurslar va hodisalar. Ushbu jarayonlar
atrofimizdagi muhitga ijobiy ta'sir qiladimi yoki yo'qligini aniqlab bo'lmaydi. Va eng quruq yozda
yomg'irmi yoki suv toshqinimi, issiq tushdan keyin salqin shabadami yoki yo'lidagi hamma narsani
supurib tashlaydigan kuchli bo'ron bo'ladimi, biz bu jarayonlarsiz qilolmaymiz, chunki. har qanday tabiiy
hodisa zarur.
Butun dunyo olimlari halokat va o‘limga olib keladigan ofatlarning oldini olish, insoniyat uchun qulayroq
bo‘lgan jarayonlarni targ‘ib qilish maqsadida tabiat qonuniyatlarini, undagi jarayonlar, hodisalar, ular
o‘rtasidagi munosabatlarni o‘rganmoqda. Tabiat yashaydigan qonunlarni o'rganish, inson u bilan
muloqot qilishni o'rganadi.
Eol jarayonlari juda xilma-xil oqibatlarga olib keladi, lekin ularning barchasi sayyoramiz hayotiga kerakli
o'zgarishlarni olib keladi va biz bu murakkab, ammo hayratlanarli jarayonlarni o'rganar ekanmiz,
tabiatning ulkan kuchiga qoyil qolishimiz mumkin!!!

FOY DALA NILGAN A DA BIYOTLAR
GORSHKOV G.N. YAKUSHEVA A.F. UMUMIY GEOLOGIYA - MOSKVA DAVLAT UNIVERSITETI
NASHRIYOTI, 2001 YIL
JUKOV M.M., SLAVIN V.I., DUNAEVA N.N. GEOLOGIYA ASOSLARI.-M.: GOSGEOLTEXIZDAT, 1999 Y.
IVANOVA M.F. “UMUMIY GEOLOGIYA-NASHRIYOT UYI” MAGISTRATURA MOSKVA, 2003 YIL.
OBRUCHEV V.A. KO'NGILOCHAR GEOLOGIYA M .: SSSR FANLAR AKADEMIYASINING NASHRIYOTI ,
1961 YIL
WIKIPEDIYA.ORG•

Shamolning geologik Ishi 2

Купить