Shaxs ijtimoiylashuvi - Социология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	487.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Социология

Shaxs ijtimoiylashuvi

Купить

Free Powerpoint Templates Page 1Free Powerpoint Templates Shaxs ijtimoiylashuvi

Free Powerpoint Templates Page 2REJA • 1. Shaxs va uning ijtimoiylashuvi jarayonlari. • 2. Shaxs va jamiyat. • 3. Shaxs va davlat.

Free Powerpoint Templates Page 3Shaxsning paydo bo’lishi, uning jamiyatdagi o’rni va mohiyati • Shaxsning paydo bo’lishi, uning jamiyatdagi o’rni va mohiyati doimo sosiologiya fanining muhim va baqs talab sohalaridan biri bo’lib keldi. Insonning mohiyatini dastlabki o’rgangan olimlar Xitoydagi Konfusiy va uning izdoshari edi. Eramizdan ilgari 298-238 yillarda yashagan olim Sen-szi shunday deb yozgan edi: «Tug’ma xususiyatlar - bu samoviy munosabatlar hosili bo’lib, ularga ta’lim yoki ularni odamning o’zi yaratishi vositasida erishib bo’lmaydi. Inson yovuz tabiatga ega. Insondagi ezgulik manfaatlar uchun orttirilgan fazilatdir. G’ozirgi inson tug’ilishidan boshlab foyda olishga intiladi. Bu shunga olib keladiki, kishilar o’zaro raqobatlashadilar va bir-birlariga yon bermaydilar. Shuning uch

Free Powerpoint Templates Page 4Shaxsning ijtimoiy mavqei, manfaati. • Shaxsning ijtimoiy mavqei – bu shaxsning uning huquq va majburiyatlari yoshi, jinsi, kelib chiqishi, kasbi, oilaviy ahvoliga mos ravishda jamiyatda egallagan o’rnidir. Shaxsning ijtimoiy mavqeini ikkiga ajratish mumkin: tug`ma (ijtimoiy kelib chiqishi, millat va b. va egallagan ma’lumotlar, malaka va b.) ijtimoiy mavqelar. Ijtimoiy mavqeni shaxsning birlamchi guruhda uning inson sifatida qanday baholanishiga bog`liq holda tutgan o’rni, ya’ni shaxsiy mavqeidan farqlash lozim. • Demak, ijtimoiy mavqei shaxsning muayyan ijtimoiy tizimda egallagan konkret o’rnini ifodalaydi, ijtimoiy rol esa uning ijtimoiy tizimda egallagan mavqeidan kelib chiqib amalga oshiriladigan faoliyati ifodalaydi.

Free Powerpoint Templates Page 5Abu Nasr Forobiy • Abu Nasr Forobiy «Falsafatu Aristutolis» («Arastu falsafasi») asarida qadimgi yunon olimining inson haqidagi fikrlarini quyidagicha sharhlagan edi: «Arastu insonda, qayvonlarda bo’lmagan boshqa imkoniyatlar, ruh va ruhiy kuchlardan paydo bo’lolmaydigan sabab va asoslarni topadi. Inson tabiati va unda mavjud bo’lmish tabiiy kuchlarni tushuntirish borasida ular, faqat ruh faoliyati (harakatlari, ta’sirlari) ga qaraganda yuksakroq faoliyat (harakatlar) uchun moslashganlar, degan fikrga keladi...» Bu o’rinda Arastu, nega bunday bo’lishini o’rganishga majbur bo’ldi va inson nutq egasi ekanligini topdi, nutq esa aql bilan bog’liqdir.... Aqlning holati xuddi ruh va uning tabiiy holati kabi ekanligi, aql qismlarga yoki kuchlarga bo’linishi, inson

Free Powerpoint Templates Page 6• Insonning muhim xususiyatlaridan biri - uning ijtimoiy mavjudot ekanligidir. Inson o’zining eqtiyojlarini qondirish maqsadlarida o’zi kabi insonlar bilan birlashishga intiladi. Insonning ijtimoiylashuvi sun’iy xarakter kasb etib, u shaxs sifatida boshqa insonlar o’rtasidagina shakllana oladi. Agar u insoniy munosabatlardan holi bo’lsa, o’zidagi yovuzlik yoki hayvoniy tabiatidan xalos bo’la olmaydi. Insondagi bu tabiiy xususiyatni Abu Nasr Forobiy quyidagicha ifodalaydi: «G’ar bir inson o’z tabiati bilan shunday tuzilganki, u yashash va oliy darajadagi yetuklikka erishmoq uchun ko’p narsalarga muhtoj bo’ladi, u bir o’zi bunday narsalarni qo’lga kirita olmaydi, ularga ega bo’lish uchun insonlar jamoasiga ehtiyoj tug’iladi.... Shu sababli yashash uchun zarur

Free Powerpoint Templates Page 7Inson fikrlovchi mavjudotdir. • U ko’rgan va eshitganlarini yodda saqlaydi, o’z xayoloti, tasavvurlash qobiliyati vositasida bilimlarni, ma’lumot va axborotlarni tahlil qiladi, umumlashtiradi, ularni transformasiyalaydi, boshqalarga uzatadi, bilim va tajribalarni takomillashtiradi, o’z maqsadlari, orzulari va istaklarini tasavvurlay oladi. Insondagi bu xususiyatlarni bn Sino shunday talqin etadi: «Inson umumiy qarashlarga nuqtai nazar bildirish va alohida narsalar to’g’risida fikrlash qobiliyatlariga egadir: u foydali yoki zararli ishni qilish va qilmaslik, go’zallik va xunuklikni farqlash, yaxshi va yomonni ajratish qobiliyatlariga ega. Ular qiyoslash va tafakkurlash vositasida shakllanadi.... Shunday qilib, inson ruhining birinchi kuchi aqliy mushohadaga t

Free Powerpoint Templates Page 8Hozirgi davr sosiologiyasida «inson» deganda Yerda yashayotgan mavjudot turlaridan biri tushuniladi.

Free Powerpoint Templates Page 9IMKONIYAT, QOBILIYAT, MOYILLIK • Inson alohida olingan tur (Homo sapiens) vakilini ifodolovchi umumiy tushunchadir. Inson, umuman inson zotining yig’iq obrazi sifatida bioijtimoiy mavjudot bo’lib, u bir vaqtning o’zida ham tabiatga, ham ijtimoiy hayotga mansubdir. Gegel ta’biri bilan aytganda, «insonning o’zida bevosita mavjudligi qandaydir tabiiydir, bu uning o’z tushunchasiga binoan tashqidir; faqat o’ziga tegishli tana va ruhini takomillashtirish vositasida, mohiyatan o’zini o’zi anglashi sababli ham u o’zini erkin tutadi, u o’ziga o’zi egalik qilishga kirishadi va ham o’ziga, ham boshhalarga nisbatan bo’lgan munosabatlarda o’ziga o’zi egalik qiladi. Bu o’ziga o’zi egalik qilishga kirishish, shuningdek, bu holatni voqyelik deb bilish shuni ko’rsatadiki, i

Free Powerpoint Templates Page 10• Individ esa inson zotining alohida olingan nusxasi, uning vakillaridan biridir. Shaxs esa u yoki bu inson sifatida namoyon bo’lib, u ma’lum va betakror individuallikka ega bo’ladi. Individning jamiyatga kirish jarayonlari uning ijtimoiylashuvini ta’minlaydi. Ijtimoiy munosabatlarga kirishish natijasida uning jamiyatdagi qadriyatlar va me’yorlarni o’zlashtirib borishi uchun zamin yaratadi. Bu jihatdan u ijtimoiy ta’sir obyektidir. Shuningdek, individ ijtimoiylashuv oqibatida jamiyatdagi turli munosabatlarda faollashadi va bunda u ijtimoiy munosabatlar subyekti sifatida harakatlanuvchi shaxsga aylanadi. An’anaviy jamiyatlarda insonning yaratuvchilik ijodiy qobiliyati ancha chegaralangan edi. Chunki, an’anaviy jamiyatda mehnatning tabiiy taqsimoti va ixtiso

Free Powerpoint Templates Page 11• Zamonaviy jamiyatning paydo bo’lishi bilan insonning ijtimoiy va siyosiy munosabatlardagi o’rni yuksalib bordi. Bu jamiyatlarda o’zaro munosabatlarning bir-biriga ta’sir etish darajasi va mehnat taqsimotining chuqurlashuvi - uning sekinlik bilan yuksak ta’lim va tajribaga, shuningdek, yuqori kasbiy malakaga asoslanishi, ijtimoiy munosabatlarning qonunlar, me’yorlar, shartnomalar asosida muvofiqlashtirshning rasmiy tizimini shakllanishi, ijtimoiy boshqaruvning takomillashgan tizimini yaratilishi, dinni davlat va boshqaruvdan ajratilishi, ijtimoiy institutlarning ko’payishi va rivojlanishi kabi omillar natijasida insonlararo munosabatlar yuksalib, siyosiy institutlarni nazorat etish, inson huquq va erkinliklarini himoya etish, jamiyatda tenglik o’rnatish im

Free Powerpoint Templates Page 12Fuqarolik jamiyati • Fuqarolik jamiyati shaxs uchun keng imkoniyatlar yaratib, unda har bir shaxs boshhalar bilan birlashishi yoki boshqalar bilan hamkorlikda faoliyat ko’rsata olishi mumkin. Fuqarolik jamiyati shu tarzda inson ulug’vorligini yuksaklikka ko’taradi. • Hozirgi zamon rivojlangan mamlakatlarida barpo etilgan fuqarolik jamiyatlari to’g’risidagi tasavvurlardan kelib chiqadigan bo’lsak, u qolda fuqarolik jamiyati bu: • - avvalo, jamiyat hayoti faoliyatining iqtisodiy, ijtimoiy va ma’naviy sohalarida ixtiyoriy ravishda shakllangan, boshlang’ich nodavlat tizimlarini o’z ichiga qamrab olgan insoniy birlikdir; • - ikkinchidan, jamiyatdagi iqtisodiy, ijtimoiy, oilaviy, milliy, ma’naviy, aqloqiy, diniy, ishlab chiqarish, shaxsiy va nodavlat munosabat

Free Powerpoint Templates Page 13• Ma’naviy sohada: so’z, vijdon va fikrlar erkinligi; o’z fikrini ochiq bildira olishning real imkoniyatlari; ijodiy, ilmiy va boshqa uyushmalar mustaqilligining ham qonuniy, ham amaliy jiqatlardan ta’minlaganligi. Shuningdek, fuqarolik jamiyatining barharorligini ta’minlovchi shart- sharoitlar ham borki, ularsiz bu jamiyatning institutlari rivojlanmaydi. Bular jumlasiga jamiyatdagi ijtimoiy qatlamlarning turlicha manfaatlarini ifoda etuvchi rivojlangan ijtimoiy strukturalar mavjud bo’lishi lozimligi kiradi. Qolaversa, jamiyat a’zolarining to’la mustaqillik bilan faoliyat ko’rsata olish qobiliyati, ularning eng rivojlangan darajadagi ijtimoiy, intellektual, ruhiy jihatlardan yuksalishi sodir bo’lishi ham taqozo qilinadi.

Free Powerpoint Templates Page 14• So’nggi shart-sharoit esa har bir fuqaroning o’z mulkiga ega bo’lishi, bu mulkni o’zi istagan tarzda tasarruf qila olishi uchun uning shaxsiy yoki jamoaviy huquqi ta’minlagan bo’lishi lozimligidir. • Fuqarolik jamiyatining belgilari, mezonlari va institutlarini tasavvur qila olgan har bir kishiga ko’rinib turibdiki, bunday demokratik jamiyatning asosini o’z-o’zini boshqarish va jamoat tashkilotlari o’zaro munosabatlarining majmuasi tashkil qilar ekan.

Free Powerpoint Templates Page 15• Fuqarolik jamiyati insonlardagi o’z-o’zini anglash, ularning obyektiv ravishdagi mas’uliyat hissini sezish qobiliyatining yuksalishiga hamohang ravishda shakllanib boradi. Bu jamiyatda shakllangan mamlakatlar fuqarolari siyosiy, axloqiy va huquqiy madaniyatlari darajasining yuqoriligi bilan ajralib turadi.

Free Powerpoint Templates Page 16• Ma’lumki, fuqarolik jamiyatining asosi - jamoat tashkilotlari. Va shu bilan bir qatorda, fuqarolik jamiyatining o’ziga xos xususiyatlaridan biri - bu nodavlat tizimidagi barcha jamoat tashkilotlariga a’zolikning ixtiyoriy shaklda bo’lishidir. Bu qoida, birinchidan, shu jamiyatdagi demokratiyaning yuqori darajasini namoyon qilsa, ikkinchidan, jamiyat a’zolarining ijtimoiy ongi va faolliklari yuksakligini bildiradi. Qolaversa, har bir fuqaro o’zi kirmoqchi bo’lgan tashkilot faoliyatida o’zining manfaatlari va ehtiyojlariga mos maqsadlarga erishishiga ishonch hosil qilganidan so’nggina shu tashkilotga ixtiyoriy ravishda a’zo bo’la oladi.

Free Powerpoint Templates Page 17• Huquqiy davlat sharoitidagi erkin raqobat natijasida mulkdorlar qatlami vujudga kelishi uchun qulay shart-sharoitlar yaratiladi. Davlatlar rivojlanish tajribasi ko’rsatdiki, faqat shaxslarning rivojlanishi uchun shart-sharoitlar yaratish bilan umumiy farovonlikka erishib bo’lmaydi. Chunki, jamiyatdagi har bir shaxsda mulkdor bo’lish, tashabbuskorlik ko’rsatish qobiliyati bo’lavermaydi. Baribir ijtimoiy tengsizlik davom etaveradi. Shuning uchun ham hayotda ijtimoiy davlat nazariyasi va amaliyoti (umumiy farovonlik davlati) paydo bo’ldi. • Ijtimoiy davlat - har bir fuqaro uchun munosib hayot tarzi, ijtimoiy himoya, ishlab chiharishni boshqarishda ishtirok etishi, shaxsni o’z-o’zini realizasiya qilishi, hamma uchun teng hayotiy imkoniyatlar yaratish uchun i

Free Powerpoint Templates Page 18Jamiyatda ijtimoiy adolat o’rnatish • Bunday davlatning faoliyati umumiy farovonlik, jamiyatda ijtimoiy adolat o’rnatishga qaratilgan bo’ladi. Davlat mulkiy va boshqa ijtimoiy tengsizliklarni tekislashga harakat qiladi, kuchsiz va ijtimoiy himoyaga muhtoj kishilarga yordam beradi, har bir fuqaroni ish yoki boshqa hayot kechirish manbasi bilan ta’minlashga harakat qiladi, jamiyatda tinchlikni saqlaydi, inson uchun qulay hayot muhitini shakllantiradi.

Free Powerpoint Templates Page 19• O’zbekiston Respublikasida milliy istiqlol sharofati bilan bozor munosabatlariga o’tish, huquqiy davlat va fuqarolik jamiyati barpo etish uchun qulay shart-sharoitlar yaratishga qaratilgan islohotlar tobora chuqurlashib bormoqda. Davlat va hukumat milliy mustaqillikning dastlabki davridan boshlab kuchli ijtimoiy siyosat yuritib kelmoqda. • O’zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlarning pirovard maqsadi ham huquqiy davlat va fuqarolik jamiyati qurishdir. Hozirgi davrda bunday davlat va jamiyat barpo etishning konstitusion va qonuniy asoslari yaratildi. Demokratik tipdagi milliy davlatchilik shakllandi. Fuqarolik jamiyatining belgisi sifatida ko’p partiyaviylik va o’z-o’zini boshqarish organlari - jamoat birlashmalari tizimi shakllandi.

Купить