Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 27.7KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Referatlar
Fan Pedagogika

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Соддатарин шаклҳои геометрӣ нуқта, хати рост ва ҳамвор

Sotib olish
1Мавз ъ: ӯ Соддатарин шаклҳои 
геометр : нуқта, хати рост ва ҳамвор	
ӣ
Нақша:
1.  Шаклҳои соддатарини геометри
2.  Секун а
ҷ
3.  Намудҳои секун а	
ҷ
4.  Адабиёт 2Соддатарин шаклҳои геометр : нуқта, хати ростӣ
ва ҳамвор
Нуқта, хати рост ва ҳамвор  - геометрия мафхумхои	
ӣ
асосй   мебошанд.   Вақте   ки   н ги   қалам   ба   коғаз   ва	
ӯ
ву уҳ ба тахтаи синф мерасад боқимондаи пайроҳа ё	
ҷ
ситораҳои осмонро гиред .Агар назар кунем, онҳо ба
чашмони мо хеле хурданд ба назар чунин мерасад, ки
хатто   бе   назардошти   андозаи   онхо   мешавад.   Нукта
чунин   аст,   ки   бо   назардошти   андозаи   он,   адвал	
ҷ
инчунин   тасвири   геометрии   чизҳоест,   ки   р й	
ӯ
медиҳанд. Евклид ин нуктаро дар асари худ бо номи
«Асосҳо»   баён   кардааст.   Шакли   бе   як   қисми   ягона
муайян карда мешавад.
Роҳҳои   роҳи   оҳан   дар   биёбон   ҳамвор   гузошта
шудаанд   ,симхои   электрикй   ба   руи   бетон,   ба   осмон
кашид   шуои   лазере,   ки   ба   суи   он   нигаронида
шудааст,   дораи   танг.   Хати   рост   тасвири   геометрии
объектҳо ба монанди сим мебошад мешавад. Нур низ
дар   хати   рост   ҳаракат   мекунад.   Дар   асл,   хати   рост
шакли   беохир   аст.   Вақте   ки   мо   онро   дар   р и   коғаз,	
ӯ
дар   тахтаи   синф   тасвир   мекунем,   он   хурд   аст   мо
факат   як   кисми   онро   мекашем.   Аммо   хати   рост 3ҳамеша ҳарду аст ба таври номуайян давом мекунад.
Фарш, болои миз, девор, шифт, варақи дафтар, сатхи
об   дар   кули   ором   ,   геометрии   монанди   рамзи
ҳавопаймо хоҳад буд.
Нуқтаҳо ҳарфҳои калон мебошанд. 
A, B, C, D,..., ин дуруст аст
сатрҳо ҳарфҳои хурди лотин  мебошандӣ
а, в, с, д, муайян карда мешавад ва
А нуқта «хати рост» .
Ҳар як хати рост дар ҳавопаймо аст нуктахои ба хати
рост   тааллукдошта   низ   дахл   доранд   нуктахое   низ
хастанд, ки не. Аз ҳар ду нукта танҳо яке дуруст аст
хат мегузарад .Агар О нукта б хати рост в рост ба хат
низ дахл дорад б ва в хатҳои рост О дар нуқта буриш
мекунад  ва О нукта б бо в рост нуқтаи буриши хатҳо
номида мешавад. Хати рост дар нишон дода шудааст
А   ва   Б   нукта   мегузарад.   Бо   ин   хосият,   ду   нуқта   дар
хати рост нишон дода мешавад, ин хати рост муайян
карда   мешавад.   Барои   ҳамон   ду   нуқтае,   ки   дар   хати
рост  ойгиранд, барои бо истифода аз он низ метавон	
ҷ
муайян кард. Дар AB рост хат тасвир шудааст.
Масъалаи 1 . 4Хатҳои рости a ва b дар нуқтаи А бурида мешаванд.
Хати рост аз нуқтаи В мегузарад. б
оё хати рост аз нуктаи В низ мегузарад?
Ҳалл.
Хати   рости   b   аз   нуқтаи   В   гузашта   наметавонад.   Дар
акси   ҳол   а   ва   б   ,A   ва   B   ҳарду   хати   рост   мебошанд
пунктхоро   мегузашт.   Ин   аз   ду   нукта   аст   факат   як
хатти рост кашидан мумкин аст
хос   нест.   Ба   ин   мақсад,   хати   рости   b   аз   нуқтаи   В
гузашта наметавонад. 
Нати а.ҷ
Ду хати рост танҳо дар як нуқта мебурад. Ҳар як хати
рост  ҳавопайморо  ба ду қисм тақсим  мекунад:  ду ба
нимхамвор таксим мешавад.
Хатти   росте,   ки   мавриди   баррас   қарор   дорад,   ҳар	
ӣ
яке аз нимҳавоҳост  ба ҳарду тааллуқ доранд. Худаш
удо кард сархадди умумии нимпаймохо хохад  шуд.	
ҷ
А   хати   рост   хамворро   ба   ду   нимхамвор   таксим
мекунад  удо  тасвир шудааст.	
ҷ ӣ
Нур   як   нуқта   дар   хати   рост   аст   аз   тамоми   нуқтаҳои
дар   паҳл   хобида   иборат   аст   қисми   гуфта   мешавад.
ӯ
Ҳар се дар хати рост гирифта шудаандтанҳо як нукта 5аз   дуи   дигар   аст   дар   байни   .Ду   нуқтаи   хати   рост
ҳамчун буриши салиб
ва   аз   нуқтаҳое   иборат   аст,   ки   дар   байни   онҳо   қарор
доранд қисми гуфта мешавад.
Агар   дар   хати   рост   се   нуктаи   А,   В,   С   гирифта
шаванд, танхо яктои онхо — нуктаи В дар байни дуи
дигар, яъне нуктахои А ва С чойгир аст. Нуқтаҳои А
ва В дар як тарафи нуқтаи C ва нуқтаҳои B ва C дар
як тарафи нуқтаи А  ойгиранд. Нуқтаи О, ки дар хатиҷ
рост   ойгир   аст,   ин   хати   ростро   ба   ду   шуоъ	
ҷ
(комилкунанда) тақсим мекунад. Нуқтаи О ро нуқтаи
ниҳо  ё оғози ин шуоъҳо меноманд. Охири ч б О ва	
ӣ ӯ
тавассути   нуқтаи   А   "ОА"   аст.нур»   муайян   карда
шудааст.   Дар   ин   гуна   навиштан   охири   шуоъ   дар
навбати аввал навишта мешавад.Дар баъзе мавридхо
шуои ОА-ро «шуохое, ки аз нуктаи О мебароянд» низ
меноманд.Шоъро   хамчун   тасвири   геометрии   шуои
нур хисоб  кардан мумкин  аст. Истилоҳи  "нур"  аз ин
ост.	
ҷ
Секун аҳо	
ҷ 6Дар   математика   геометрия   ом хта   мешавад   ва   он   баӯ
фигураҳои гуногуни геометр , ба монанди секун аҳо	
ӣ ҷ
дохил   мешавад.   Ин   дониш   аз   бисёр   сабабҳо   муфид
аст;   масалан:   кашидани   нақшҳои   техник   ё	
ӣ
банақшагирии сайт ва сохтмони он.Ба ин маъно ва ба
фарқ аз росткун ае, ки ҳангоми паррондани қувва ба	
ҷ
яке аз паҳл ҳои он, ба параллелограмм табдил ёфтан	
ӯ
мумкин   аст,   паҳл ҳои   секун а   собитанд.   Аз   сабаби	
ӯ ҷ
сахт   будани   шаклҳои   он   физикҳо   нишон   доданд,   ки
секун а   ба   миқдори   зиёди   қувва   бе   деформация   тоб	
ҷ
оварда метавонад. Аз ин р , меъморон ва муҳандисон	
ӯ
ҳангоми   сохтани   пулҳо,   боми   хонаҳо   ва   дигар
иншоот   секун аҳоро   истифода   мебаранд.	
ҷ   Вақте   ки
секун аҳо   ба   иншоот   сохта   мешаванд,   муқовиматро	
ҷ
тавассути кам кардани ҳаракати паҳл  меафзояд	
ӯӣ .
Секун а чист	
ҷ
Секун а бисёркун аест, ки  адвали геометрии 
ҷ ҷ ҷ
ҳамворест, ки масоҳат дорад, аммо ҳа м надорад. 	
ҷ
ҳама секун аҳо се паҳл , се қулла ва се кун и дохил	
ҷ ӯ ҷ ӣ
доранд ва  амъи инҳо 180º мебошад
ҷ
Секун а аз инҳо иборат аст:	
ҷ 7 Вертекс : ҳар як нуқтаеро, ки секун а муайян ҷ
мекунад ва одатан бо ҳарфҳои калони лотинии 
A ,  B ,  C  нишон медиҳанд.
 Пойгоҳ : метавонад ҳар кадоме аз паҳл ҳои он, 	
ӯ
баръакси қулла бошад.
 Баланд	
ӣ : масофа аз як тараф ба қуллаи 
муқобили он аст.
 онибҳо	
Ҷ : се ҳастанд ва аз ин сабаб секун аҳо 	ҷ
одатан бо тарзҳои гуногун тасниф карда 
мешаванд.
Дар ин рақамҳо, яке аз паҳл ҳои ин рақам ҳамеша аз 	
ӯ
суммаи ду тарафи дигар камтар аст ва дар секун аи 	
ҷ
дорои паҳл ҳои баробар кун ҳои муқобили он низ 	
ӯ ҷ
баробаранд.
Секун аҳоро мувофиқи дарозии паҳл ҳояшон	
ҷ ӯ
Бо назардошти дарозии паҳл ҳо, секун аҳо 	
ӯ ҷ
метавонанд гуногун бошанд.
1. Секун аи баробарпаҳл	
ҷ ӯ
Секун аи баробарпаҳл  се тарафи дарозии 	
ҷ ӯ
баробар дорад ва онро бисёркун аи муқаррар  	
ҷ ӣ
месозад . Кун ҳои секун аи баробарпаҳл  низ 	
ҷ ҷ ӯ
баробаранд (ҳар кадоме 60º). Майдони ин навъи 
секун а решаи 3 ба 4 маротиба аз дарозии чоркун аи 	
ҷ ҷ
паҳл  мебошад. Периметр ҳосили дарозии як тараф 
ӯ
( l ) ва се ( P  = 3  l ) мебошад
2. Секун аи 	
ҷ Scalene
Секун аи скален се паҳл и дарозии гуногун 	
ҷ ӯ
дорад , ва кун ҳои онҳо низ ченакҳои мухталиф 	
ҷ 8доранд. Периметр ба  амъи дарозии се паҳл и он ҷ ӯ
баробар аст. Яъне:  P  =  a  +  b  +  c .
3. Секун аи паҳл	
ҷ ӯӣ
Секун аи паҳл  ду паҳл  ва ду кун  дорад	
ҷ ӯ ӯ ҷ , ва роҳи
ҳисоб кардани периметри он чунин аст:  P  = 2  l  +  b .
Секун аҳо аз р и кун ҳояшон
ҷ ӯ ҷ
С екун аҳоро инчунин аз р и паҳнои кун ҳояшон 
ҷ ӯ ҷ
тасниф кардан мумкин аст.
4 .Секун аи рост	
ҷ
Онҳо бо доштани кун и рости дохил , бо арзиши 	
ҷ ӣ
90º тавсиф карда мешаванд . Пойҳо тарафҳое 
мебошанд, ки ин кун ро ташкил медиҳанд, дар ҳоле 	
ҷ
ки гипотенуза ба тарафи муқобил мувофиқат 
мекунад. Масоҳати ин секун а ҳосили пойҳои он ба 	
ҷ
ду тақсим мешавад. Яъне:  A  = ½ ( bc ).
5. секун аи кунд	
ҷ
Ин навъи секун а кун и аз 90 ° калонтар, вале 	
ҷ ҷ
камтар аз 180 ° дорад, ки онро "кунд" меноманд , 
ва ду кун и шадид, ки камтар аз 90 ° мебошанд.	
ҷ
6. Секун аи тез
ҷ
Ин навъи секун а бо се кун и он, ки камтар аз 90 ° 	
ҷ ҷ
мебошанд, тавсиф карда мешавад
7. Секун аи баробаркун а	
ҷ ҷ
Ин секун аи баробарпаҳл  аст, зеро кун ҳои 
ҷ ӯ ҷ
дохилии он ба 60 ° баробаранд. 9 Адабиёт
1. Baldor, J. A. 1973. Ҳавопаймо ва геометрияи 
кайҳон . Фарҳангии Амрикои Марказ .ӣ ӣ
2. Барредо, D. Геометрияи секун а. 	
ҷ
Барқароршуда аз: ficus.pntic.mec.es.
3. Jim é nez ,  R . 2010. Математика  II . Геометрия ва 
тригонометрия.  Нашри дуюм. Пирсон.
4. Wentworth, G. Geometry Plane. Барқароршав  	
ӣ
аз: gutenberg.org.
5. Википедия. Секун а. Барқарор аз: es. 	
ҷ
wikipedia.org.

Соддатарин шаклҳои геометрӣ нуқта, хати рост ва ҳамвор

Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish
  • Umumta‘lim maktablarida Imom Buxoriy hadislarini o‘rganishning ahamiyati
  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский