Sotsiologiya fanining nazariy asoslari - Социология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	604.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Социология

Sotsiologiya fanining nazariy asoslari

Купить

SOTSIOLOGIYA FANINING NAZARIY ASOSLARI

REJA: 1. Sotsiologiya fani haqida umumiy tushuncha. 2. Sotsiologiya fanining predmeti va obyekti. 3. Sotsial munosabatlar. 4. Sotsiologiya fanining ijtimoiy fanlar tizimidagi о’rni

HAR BIR FANNING DUNYOGA KELISHI VA RIVOJLANISHI IJTIMOIY HAYOT TALABLARI VA EHTIYOJLARI BILAN BOG’LIQ. JUMLADAN, SOTSIOLOGIYA FANINING MAMLAKATIMIZ OHIUV YURTLARIDA ZARURIY PREDMET SIFATIDA OHIITILISHI VA SHU SOHA MUTAXASSISLARINI TAYYORLASHGA ALOHIDA E’TIBOR BERILAYOTGANLIGI HAM KEYINGI 5-6 YIL ICHIDA JAMIYATIMIZ HAYOTIDA RО’Y BERAYOTGAN TUB DEMOKRATIK ОЪZGARISHLARNING IJOBIY SAMARASIDIR. SOTSIOLOGIYA О’ZINING TUB MOHIYATIGA KО’RA JAMIYATNI QANDAY BО’LSA SHUNDAYLIGICHA TABIIY-ILMIY ANIILIK BILAN CHUQUR VA HAR TOMONLAMA ОЪRGANISHNI О’Z OLDIGA MAQSAD QILIB QО’YADI. SOTSIOLOGIYA POZITIV FANDIR: U JAMIYATNI SOTSIAL ADOLAT VA EZGULIK SARI QORALAYDI YAGONA IDEOLOGIYA TANHO HUKMRONLIK IILGAN JAMIYATDA SOTSIOLOGIYANING FAN SIFATIDA YASHASHI VA RIVOJLANISHI ANCHA OG’IR EDI. BIRYOQLAMA ILMIYLIK VA

• Sotsiologiya konkret ijtimoiy fan sifatida sotsial hodisa va jarayonlarni empirik tadqiq etish, ishonchlik sotsial faktlar tоъplash va ularni ilmiy-nazariy jihatdan umumlashtirish orqali mazkur jamiyat haqida ilmiy nazariya yaratadi. Hozirgi sharoitda sotsiologiya faniga bо’lgan intilishniig tobora ortib borayotganligi tabiiy va qonuniyatdir. Chunki kо’p lartiyalilik va plyuralizm (fikrlar kоъp hilliligi) sharoitida sotsial-siyosiy jarayonlar tobora murakkablashadi va faollashadi. Mazkur jarayonlarning haliiiy ahvolini tabiiy-ilmiy aniqilik bilan izohlash kоъp jihatdan ijtimoiy barqarorlikni oqilona siyosat yuritishga yaiindan yordam beradi.Sotsiologiya fanini rivojlantirishni mamlakatimizda vujudga kelayotgan sotsial-siyosiy va iqtisodiy vaziyatning о’zi talab etayapti. Fan-texnika inqi

. "Sotsiologiya" nima degani? Bu fan nimani о’rganadi va qanday vazifalarni bajaradi?

" Sotsiologiya" lotincha "sosietas" (jamiyat) va yunoncha "logos" (taъilmot, nazariya) sоъzlaridan olingan bоъlib, "jamiyat haqidagi taъilmot" degan maъnoni anglatadi . Barcha fanlar singari sotsiologiya ham оъz tadqiqot odъektiga, predmetiga, ilmiy tushuncha va kategoriyalariga egadir.Sotsiologiyaning оъrganish odъekti jamiyatdir, shuning uchun ham u ijtimoiy fanlar tarkibiga kiradi.Jamiyat va inson nihoyatda murakkab va kоъp iirrali sistema bоъlganligi tufayli ularning turli tomon va jihatlari turli ijtimoiy fanlar tomonidan оъrganiladi.Agar tabiyotshunoslik fanlari uchun tabiat yagona odъekt bоъlsa, har bir tabiyotshunoslik fani оъz predmetiga (odъektning konkret bir sohasi) egadir. Chunonchi, botanika ohsimliklar dunyosini, zoologiya hayvonlar olamini о

SOTSIOLOGIYA PREDMETIGA BERILAYOTGAN TAЪRIFLARGA NAZAR TASHLASAK, TADQIQOT ODЪEKTI BILAN TADQIQOT PREDMETINI AYNIYLASHTIRISHNI HAM, TADQIQOT PREDMETINING IKKILAMCHI AHAMIYATLI SOHALARINI BIRINCHI ОЪRINGA IOHYISH HOLLARINI HAM KUZATISHIMIZ MUMKIN.SОЪNGGI YILLARDA ILMIY ADABIYOTLARDA SOTSIOLOGIYA PREDMETIGA TURLICHA TAЪRIFLAR BERILYAPTI. IUYIDAGI TAЪRIF KОЪP JIHATDAN EЪTIBORGA LOYIIDIR: SOTSIOLOGIYA SOTSIAL MUNOSABATLAR VA SOTSIAL BIRLIKLARNYANG RNVOJLANISH VA AMAL QILISH QONUNLARINI, BU FUNKSIYALARNING SHAXS, SOTSIAL GURUH, SOTSIAL BIRLIKLAR, SINFLAR VA XALQLAR HAYOTIDA NAMOYON BОЪLISH XUSUSIYATLARINI ОЪRGANADI. BIR SОЪZ BILAN AYTGANDA, SOTSIOLOGIYANING PREDMETI SOTSIAL MUNOSABATLAR VA SOTSIAL BIRLIKLARDIR. SOTSIOLOGIYA UCHUN KISHI BILAN KISHILAR, INSON BILAN JAMOA VA INSON BILAN JAMIYAT ОЪ

S otsiologiya predmetiga berilayotgan taъriflarga nazar tashlasak, tadqiqot odъekti bilan tadqiqot predmetini ayniylashtirishni ham, tadqiqot predmetining ikkilamchi ahamiyatli sohalarini birinchi оъringa iohyish hollarini ham kuzatishimiz mumkin.Sоъnggi yillarda ilmiy adabiyotlarda sotsiologiya predmetiga turlicha taъriflar berilyapti. Iuyidagi taъrif kоъp jihatdan eъtiborga loyiidir: Sotsiologiya sotsial munosabatlar va sotsial birliklarnyang rnvojlanish va amal qilish qonunlarini, bu funksiyalarning shaxs, sotsial guruh, sotsial birliklar, sinflar va xalqlar hayotida namoyon bоъlish xususiyatlarini оъrganadi. Bir sоъz bilan aytganda, sotsiologiyaning predmeti sotsial munosabatlar va sotsial birliklardir. Sotsiologiya uchun kishi bilan kishilar, inson bilan jamoa va inson bilan jamiyat о

Sotsial munosabatlar konkret sharoit va vaziyatda biron bir sotsial guruhga mansub bоъlgan kishilar оъrtasida tarixan tarkib topgan aloqalar tizimidir.Sotsial munosabatlar sotsial faoliyat jarayonida, yaъni kishilarning muayyan maqsadlarni amalga oshirish, konkret ehtiyojlarini qondirishi bilan boгъliq bоъlgan birgalikdagi faoliyati jarayonida vujudga keladi.Sotsial munosabatlar jamiyatda amal qiluvchi barcha munosabatlar orasida eng muhimidir.Chunki har qanday ijtimoiy munosabat sotsial munosabatlar orqali namoyon bоъladi.Yaъni sotsial munosabatlar jamiyatda amal qiluvchi har qanday munosabatlarga dahldordir."Sotsial munosabat" tushunchasini "ijtimoiy munosabat" tushunchasidan farqlash muhimdir.Ijtimoiy munosabatlar jamiyatda amal qiluvchi barcha munosabatlar majmuasidir.&

SOTSIAL JARAYONLARGA XOS BОЪLGAN IUYIDAGI XUSUSIYATLARNI AJRATIB KОЪRSATISH MUMKIN: 1.SOTSIAL JARAYON OMMAVIY XARAKTERGA EGADIR .GЪAYRIM KISHILARNING XATTI-HARAKATLARINI YOKI ALOHIDA HODISALARNI SOTSIAL HODISA DEB BОЪLMAYDI.SOTSIAL JARAYON ENG UMUMIY XARAKTERGA EGA BОЪLISHI KERAK. 2.SOTSIAL JARAYONNING MANBAA VA NATIJALARI IJTIMOIY MAZMUNGA EGADIR . KISHILARNING XATTI-XARAKATLARI, XULQ-ATVOR VA FAOLIYATLARI SOTSIAL JARAYON MAZMUNINI TASHKIL ETADI. 3.SOTSIAL JARAYON ISHTIROKCHILARI IXTIYORIY RAVISHDA FAOLIYAT KОЪRSATADILAR . AGAR BU IXTIYORIYLIK BOГЪLMASA, SOTSIAL JARAYON SHAKLANGINA MAVJUD BОЪLADI, UNING MAZMUNI STIXIYALI XARAKTERGA EGA BОЪLADI(MASALAN, AHOLINI MAJBURIY RAVISHDA KОЪCHIRISH). 4.SOTSIAL JARAYON NISBIY BARQARORLIKKA EGADIR .

Sotsial jarayonlarga xos bо’lgan quyidagi xususiyatlarni ajratib kо’rsatish mumkin: 1.Sotsial jarayon ommaviy xarakterga egadir .G’ayrim kishilarning xatti-harakatlarini yoki alohida hodisalarni sotsial hodisa deb bоъlmaydi.Sotsial jarayon eng umumiy xarakterga ega bо’lishi kerak. 2.Sotsial jarayonning manbaa va natijalari ijtimoiy mazmunga egadir . Kishilarning xatti-xarakatlari, xulq-atvor va faoliyatlari sotsial jarayon mazmunini tashkil etadi. 3.Sotsial jarayon ishtirokchilari ixtiyoriy ravishda faoliyat kоъrsatadilar . Agar bu ixtiyoriylik boгъlmasa, sotsial jarayon shaklangina mavjud bоъladi, uning mazmuni stixiyali xarakterga ega bо’ladi(masalan, aholini majburiy ravishda kо’chirish). 4.Sotsial jarayon nisbiy barqarorlikka egadir .

Tipik sotsial jarayonga sotsial mobillik, individlarning sotsiallashuvi, sotsial meros, oila va nikoh jarayoni, taъilm jarayoni, sotsial normalar, mehnat faoliyati, sotsial taъminot kabilarni kоъrsatish mumkin. "Sotsial jarayoi deganda, deb yozadi T.I.Zaslavskaya, - sotsial odъektlarning zamonda оъzgarishi, ular holatining almashuvi vaqtida vujudga keladigan qonuniyatlar tushuniladi".Yan Shchepanskiy fikricha, sotsial jarayon jamiyatning u yoki bu kichik sistemasida kuzatiladigan bir turdagi оъzgarishlar turkumidir. Holat va hodisalarning оъzaro оъrin almashinuvining barqaror aloqalari bоъlgan sotsial jarayonlar: 1)shaxs rivojlanishini, qadriyatlar, xulq-atvor motivlarining оъzaro taъsirini; 2)bir necha individlarning оъzaro taъsirini (m.: muloqotni); Z)individlarning ichki va guru

Sotsial birlik (uyushma)lar: 1)kishilarning madaniy-tarixiy оъziga xosligi (xalqlar.millatlar)asosida; 2)ularning iarindosh-urгъuchilik aloqalari va hayot sikllarining оъxshashhligi (oilaviy, nasliy, jinsiy, yosh) asosida; Z)hududiy-mintaiaviy umumiylik va turar-joy belgilari (shaxar, iishloi) asosida vujudga keladi. Shuningdek, Sotsiologiya sotsial uyushma tiplarini xam оъrganadi. Sotsial uyushma tiplari birgalikdagi muvaiiat faoliyat asosida vujudga keladi (m.: ommaviy sayllar, milliy maro-simlar, sport tomoshalari va hokazo). Sotsial birliklar ierarxiyasi (pillapгъoyasi)da sinflar, sotsial guruh va iatlamlar singari katta sotsial lar asosiy оъrinni egallaydi. Jamiyatning sotsial-sinfiy strukturasida ijobiy foydali vazivalarni bajaruvchi sotsial uyushmalar bilan bir qatorda ijtimoiy-salb

SOTSIAL ALOQALAR VA SOTSIAL MUNOSABATLAR NEGIZIDA SOTSIAL MANFAAT YOTADI. U JAMIYAT SOTSIAL TASHKILOTINING BARCHA DARAJALARIDA, BARCHA SOTSIAL INSTITUTLARDA, SOTSIAL SOHA VA SOTSIAL MEXANIZMLARDA AMALGA OSHADI.AGAR SOTSIAL VOIELIKDAGI SOSI-AL MANFAATNING MAVJUDLIGI OBYEKTIV XARAKTERGA EGA BОЪLSA, UNING AMALGA OSHISHI HAMISHA SUBЪEKTIV XARAKTERGA EGA BОЪLADI.BUNI SOTSIOLOGIK TADQIQOT JARAYONIDA INOBATGA OLISH.AYNIQSA UNING MOTIVASH^ON VA RAГЪBATLANTIRUVCHILIK ROLINI XISOBGA OLISH MUHIMDIR.TSIOLOGIYA REAL SOTSIAL GURUHLAR, SINFLAR, SOTSIAL UYUSHMALAR VA SHAXSLARNING REAL INTILISHLARINI О’RGANISH VAQTIDA, BIR TOMONDAN, SOTSIAL MANFAATLARNING MAVJUDLIK QONUNIYATLARIGA TAYANADI, IKKINCHI TOMONDAN, ULARNING RIVOJLANISH DARAJASINI, FAOLLIGINI, OMMA TOMONIDAN ОЪZLASHTIRILISHINI, ULARNING IJTIMOIY

Sotsial manfaatlarning rivojlanish darajasi, ularning ijtimoiy ideallarga muvofiq kelishiga qarab sotsial iatlam va sotsial lar bir-biridan farilanadilar.Kishilar va sotsial guruhlarning ijtimoiy va sotsial manfaatlari yоъnalishiga qarab jamiyatning axloqiy va sotsial тaraqqiyot darajasi hamda shaxs haliiiy axloqining darajasi, uning sotsial faollik salohiyati aniilanadi.Manfaatlarning sotsialligi va ularning rivojlanish darajasi turlichadir. Ular faoliyatning shart- sharoiti, maqsadi, vazifalari, vositalari, xarakteri va usullarini iamrab oladi. Sotsial manfaat individga, guruhga, jamoaga tegishli bоъlishi, butun jamiyatda keng yoyilgan bоъlishi mumkin. Manfaat ehtiyojni iondiribgina iolmay, balki uni yangidan vujudga keltirishi ham mumkin. Yuzaki va kuchsiz manfaat kuchayib, doimiy faoli

Sotsiologiya sotsial munosabatlarning vujudga kelish va amal iilnshidagi muhim omillarni xam оъrganadn.Ana shunday omillardan biri sotsial ehtiyojlardir.Sotsiologiya uchun biologik extiyojlar emas, balki sotsial ehtiyojlar muhimdir.Boshqacha qilib aytganda, sotsiologiyaning kishilarning dam olish, oviatlanish, zurriyot qoldirish, xavfsizlikni taъminlash, оъzini hurmat qilish singari tabiiy-biologik ehtiyojlari emas, balki bu ehtiyojlarning sotsiallashuvi kоъproq qiziqtiradi. Sotsiologiya uchun adolatli hal qilinadigan mehnatga, ilm olishga. malaka oshirishga, insoniy muloqotga bоъlgan ehtiyojlarni оъrganish muximroqdir.Sotsial ehtiyoj faqat insonlargagina xos bоъlib, jamiyatda amal qiladigan barcha munosabatlarni xarakatga keltiradi. Bir sotsial ehtiyojning iondirilishi yana xam yuksakroq

Qonuniyat statistik faktlarni umumlashtirishga asoslanuvchi sotsiologik tadqiqot predmetidir. Qonuniyat biron bir hodisa yoki voqeaning kelib chiiish extimolini оъzida aks ettiradi. Qonuniyatnnng nisbatan kuchsiz yоъnalish va kоъrinishlaridan biri tendensiyadir. U voqealar rivojlanishining asosiy yоъnalishini. real jarayonning odъektiv konuniyatga yaiinlashuvini ifodalaydi. Turli tendensnyalarning kоъp marta qayd etilishi bilan barqaror aloqa topiladi va u qonunga aylanadi. Qonun-takrorlanuvchi, muxim va barqaror aloqalardir. Odъektiv ravishda mavjud bоъlgan va kishilar ongiga boгъliq bоъlgan sotsiolognk qonunlar xodisalar moxiyatini оъzida toгъri aks ettiradi va u sotsiologik tadqiqotning muxim predmeti xisoblanadi.

Ijtimoiy voielik zanjiridagi biron-bir xalqa tadqiqotchining eъtiboridan chetda iolishi mumkin emas. Ijtimoiy hayot masalalarini оъrganish doira si kengayib borayotganligi sababli sotsiologiya fani ham, uning оъrganish odъekti ham borgan sari kengayib va chuqurlashib bormoqda. Masalan, hozirgi zamon sotsiologiyasi asosida "fanlar Sotsiologiyasi", "madaniyat Sotsiologiyasi", "ergonomika", "boshqaruv Sotsiologiyasi", "mikroSotsiologiya" kabi sohalar shakllandi. Ikkinchi tomopdan, sospologiyaning boshqa ijtimoiy-gumanitar fanlar bilan dialektik aloqadorligi kuchayib bormoqda. Sotsiologiyashshg iqtisodist, falsafa, huiui fanlari, etika, psixologiya, pedagogika, tarix, ekolognya kabi fanlar bilan aloqadorligi bozor munosabatlarining tarkib topishi jarayon

. SOTSILOGIYA FALSAFA FANI BILAN UZVIY BOG’LIQDIR. SOTSIAL FALSAFA QONUN VA KATEGORNYALARI BEVOSITA UMUMSOTSIOLOGIK NAZARIYA VA KONSEPSIYALARNI О’Z ICHIGA OLADI. MAXSUS SOTSIOLOGIK NAZARIYALAR UCHUN ESA NAZARIY VA METODOLOGIK ASOS BОЪLADI. UMUMSOTSIOLOGIK VA MAXSUS SOTSIOLOGIK NAZARIYALARNING RIVOJLANISHI О’Z NAVBATIDA MAZKUR DAVR IJTIMOIY FIKRINI SHAKLLANTIRADI, UNGA NAZARIY VA AMALIY MANBA BОЪLIB XIZMAT QILADI. SOTSIOLOGIK TADQIQOT EMPIRIK MA’LUMOTLAR, EKSPERIMENTLAR YORDAMIDA IJTIMOIY FALSAFIY TA’LIMOTLARNING QANCHALIK TOG’RI, MAZKUR IJTIMOIY DAVR KUNIGA MOS YOKI ULARNING ESKIRIB, IJTIMOIY TARAQQIYOT TALABIGA JAVOB BEROLMAY QOLGANLIGIII ANIILAB BERISH IMKONIYATIGA EGA. AMMO, SOTSIOLOGIYA HAR QANDAY SIYOSIY VA IDEOLOGIK TAZYIQDAN XOLI BО’LSAGINA UNING YUQORIDA KOHRSATILGAN ILMIY QIMMATI

Foydalanilgan adabiyotlar: 1. www.uz.referat 2. www.uz.ziyonet 3. “ 3 Yuksak manaviyat va yengilmas kuch” Islom Karimov 4. “ Sotsiologiya” Entoniy Gentes

ЭЪТИБОРИНГИЗ УЧУН РАҲМАТ! 22

Купить