Информация о документе

Цена 40000UZS
Размер 80.6KB
Покупки 0
Дата загрузки 31 Октябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Юриспруденция

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Tadbirkorlik faoliyatining mulkiy asoslari

Купить
” Tadbirkorlik faoliyatining mulkiy asoslari ” mavzusidagi KURS ISHI KURS ISHI UCHUN TAQRIZ Fakultet ___________________________’’Ijtimoiy fanlar’’ Kafedra____________________________’’ Huquqiy fanlar’’ Fan________________________________’’ Biznes huquqi’’ Gruh____________________________________________________ Kurs ishi mavzusi_________________________________________ Talabaning familiyasi va ismi-sharifi__________________________ Kurs ishi mavzusi__________________________________________ Kurs ishining tarkibi________________________________________ Kurs ishiga qo‘yilgan baho___________________________________ Kurs ishiga rahbarning familiyasi va ismi-sharifi, imzosi___________ MUNDARIJA: Kirish………………………………………………………4-7 1-bob . Tadbirkorlik faoliyati: Nazariyasi asoslari va mohiyati..................................................................................... 1.1 Tadbirkorlik tushunchasi va uning turlari...............................7- 10 1.2 Tadbirkorlik faoliyatining huquqiy asoslari..........................10- 12 1.3 Tadbirkorlik subyektlari va ularning huquqiy maqomi................................................................................12-14 2-bob.Tadbirkorlik faoliyatining mulkiy asoslari...................................................................................... 2.1 Tadbirkorlik faoliyatidagi mulk tushunchasi va uning turlari...........................................................................................15-17 2.2 Xususiy mulk va uning tadbirkorlikdagi roli..............................................................................................18-22 2.3 Tadbirkorlik faoliyatidagi mulk huquqini himoya qilish mexanizimlari................................................................................22-25 Xulosa va takliflar……………………………………26-27 Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati …………………………28 4 Kirish Mavzuning dolzarbligi quydagi bilan izohlanadi: O‘zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan bozor islohotlari, iqtisodiy liberallashtirish jarayonlari va tadbirkorlik muhitini yaxshilashga qaratilgan chora – tadbirlar bugungi kunda milliy iqtisodiyotning enf ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylangan. Ayniqsa, xususiy sektorni rivojlantirish, erkin iqtisodiyot zonalarini kengaytirish, kichik va o‘rta biznes faoliyatini rag‘batlantirish orqali mamlakat ichki va tashqi bozorlarda raqobatbardosh subyektlarni vujudga keltirishga erishilmoqda. Shu jarayonda tadbirkorlik faoliyatining mulkiy asoalarini chuqur o‘rganish dolzarb masalaga aylangan. Tadbirkorlik faoliyatining yuritilishi, avvalo, barqaror mulkiy zamin va ishonchli huquqiy kafolatlarga bog‘liqdir. Chunki har qanday biznes yuritishda asosiy omil – bu mol – mulk, moddiy resurslar, intellektual aktivlar va kapital vositalardan to‘g‘ri hamda samarali foydalanishdir. Mulk – bu nafaqat ishlab chiqarish vositasi, balki iqtisodiy erkinlikning ham belgisidir. Tadbirkorning muk ustidan erkin tassaruf qilish huquqi bo‘lmasa, u o‘z faoliyatini izchil va innovatsion yo‘nalishda olib bora olmaydi. Shu bois mulk huquqi, uning shakillari, ularni qonuniy himoya qilish, tadbirkorning mulkiy manfaatlarini ta’minlash masalalari bugungi kunda ilmiy, huquqiy va amaliy jihatdan chuqur o‘rganishni taqozo etmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Konstetutsiyasida mulk huquqi muqqadas deb e’tirof etilgan. Xususan, 41 – moddada: ’’ Har bir shaxs mulkdor bo‘lishga haqli. Bank operatsiyalarining, omonotlarning va hisob varoqlarning sir tutulishi, 5 shuningdek meros huquqi qonun bilan kafolatlanadi’’ 1 , - deb belgilangan. Bu norma shuni anglatadiki, mamlakatimizda mulkchilikning turli shakillari teng huquqlilik asosida mavjud bo‘lib, ulardan foydalanish erkinligi davlat tomonidan kafolatlangan. Aynan mana shu huquqiy kafolatlar tadbirkorlik faoliyati uchun zamin yaratadi. Shu bilan birga respublikamizda olib borilayotgan mulkchilik munosabatlarini isloh qilish siyosati, xususan, davlat mulkini xususiylashtirish, erkin bozor munosabatlarini joriy etish, investorlar uchun mulkiy kafolatlar yaratish tadbirkorlikning yanada jadal rivojlanishiga olib kelmoqda. Bugungi kunda mulkiy munosabatlar faqat moddiy aktivlar ( brend, intellektual mulk, mijozlar bazasi va h.k) bilan ham chambarchas bog‘langan. Ayniqsa, zamonaviy raqamli iqtisodiyotda biznes subyektlarining muvaffaqiyati ko‘p jihatdan ularning mulkiy resurslardan qanday foydalanishiga bog‘liq. Tadbirkorik faoliyatida mulkiy asoslarning muhimligi yana bir bor ta’kidlab o‘tish joizki, bu resurslar: binolar, uskunlar, yer maydonlari, transport vositalari, intellektual mulklar va boshqa aktivlardan iborat bo‘lib, ular orqali ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatish, savdo va boshqa faoliyat turlari amalga oshiriladi. Tadbirkor uchun mulkiy kafolatlar nafaqat iqtisodiy balki biznes xafsizlikni ta’minlaydi. Shu sababli, ushbu kurs ishida aynan mulkiy asoslarning huquqiy jihatlarini o‘rganish asosiy e’tiborga olinadi. Kurs ishi mavzusining ilmiy o‘rganganlik darajasi: Ushbu kurs ishini yoritar ekanman , avvalambor 1990 – yil 31 – oktabrda qabul qilingan ’’ O‘zbekiston Respublikasida mulkchilik to‘g‘risida’’ gi 152-XII - sonli va 2012 – yil 2 – mayda qabul qilingan ’’ Tadbirkorlik faoliyati erkinliklarining kafolatlari to‘g‘risida’’ gi O‘RQ- 328 – sonli hamda 2012 – yil 24 – sentabrda qabul qilingan ’’Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining 1 O ‘ zbekistob Respublikasi Konstetutsiyasi 6 kafolatlari to‘g‘risida’’ gi O‘RQ – 336 – sonli O‘zbekiston Respublikasi qonunlari muhim ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik Kodeksi va J. Askarovning ’’Biznes huquqi’’ o‘quv qo‘llanmasi hamda Toshkent Davlat yuridik jamoasining’’ Tadbirkorlik huquqi’’ darsligi va boshqa qonunchilik hujjatlari va o‘quv darsliklar o‘rganildi. Kurs ishi mavzusining maqsad va vazifasi: O‘zbekiston Respublikasida tadbirkorlik faoliyatining mulkiy asoslarini nazariy va amaliy jihatdan chuqur tahlil qilish, mavjud huquqiy baza va instetutsional tizimlarni baholash, shuningdek, tadbirkorlar mulkiy manfaatlarini ta’minlash yo‘lidagi dolzarb muammolar va ularning yechimlar yuzasidan takliflar ishlab chiqarishdan iborat. Kurs ishi mavzusining asosiy vazifalari quydagilarni o‘z ichiga oladi: - Tadbirkorlik va mulk tushunchalarini nazariy jihatdan yoritish; - Tadbirkorlik faoliyatida mulk huquqining o‘rni va rolini tahlil qilish - O‘zbekiston Respublikasida mavjud qonunchilik asosida tadbirkorlik mulkiy huquqlarini himoya qilish mexanizmlarini o‘rganish - Amalyotda uchrayotgan muammolar va huquqiy bo’shliqlarni aniqlash; - Mavzuga doir ilg‘or xorijiy tajribani o‘rganish va uni milliy amaliyotga tatbiq qilish yo’llarini taklif etish. Kurs ishi mavzusining obyekti: O‘zbekiston Respublikasidagi tadbirkorlik subyektlarining mulkiy munosabatlari hisoblanadi. Kurs ishi mavzusining predmeti: Tadbirkorlik faoliyatining mulkiy asoslari, ularning shakillari, huquqiy himoyasi va boshqaruv tizmidir. 7 Kurs ishida qo‘llanilgan uslublar tasnifi: Kurs ishida qiyosiy – huquqiy, deduksiya, tasniflash, analogiya, tahlil, sintez, statestik, umumlashtirish, tizimlashtirish va ilmiy bilishning boshqa uslublaridan foydalanildi. Kurs ishining tuzulishi va hajmi: Kurs ishi kirish va asosiy qisim( ikki bob) xulosa hamda foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat. Har bitta bob ikkita paragrafdan tashkil topgan bo‘lib, kurs ishining umumiy hajmi___ betni qamrab olgan. 1 – bob . Tadbirkorlik faoliyati: Nazariy asoslari va mohiyati 1.1. Tadbirkorlik tushunchasi va uning turlari Tadbirkorlik faoliyati tushunchasi – ilk bor XVII asr oxiri – XVIII asr boshlarida Yevropa iqtisodiy adabiyotida paydo bo‘ldi. Dastlab, Richard Kantillon tomonidan’’entrepreneur’’ ( fransuz tilidan – tashabbuskor) sifatida ta’rif berilgan ushbu tushuncha, vaqt o’tishi bilan iqtisodiy faoliyaning alohida shakli sifatida shakillandi. Kantillon tadbirkorni iqtisodiy resurslarni no’malum sharoitda tashkil etuvchi va ular orqali foyda olishga intiluvchi subyekt sifatida ifodalagan. XX asrda Jozef Shumpeter tomonidan ilgari surilgan innavatsion tadbirkorlik konsepsiyasi tadbirkorni iqtisodiy rivojlanishining asosiy divigateli sifatida talqin qilindi. Uning fikricha, tadbirkor ’’ yaratuvchan buzulish’’ jarayonining asosiy subyekti bo‘lib, u yangi mahsulotlar, yangi texnologiyalar va yangi bozorlar yaratish orqali iqtisodiy tizimni doimiy yangilab turadi. 8 Bugungi kunda esa tadbirkorlik tushunchasi multidisiplinar yondashuv asosida izohlanadi. U iqtisod , huquq, menejment, sotsiologiya, va boshqa ijtimoiy fanlar kesishmasida shakillangan kompleks fenomen sifatida tahlil qilinadi. Tadbirkorlik faoliyati to‘g‘risida yuqorida keltirilgan turli fikrlar va yondashuvlarni umumlashtirgan holda, qisqa qilib quydagicha ta’rif berish mumkin: tadbirkorlik faoliyati – shakli va sohasidan qat’i nazar, foyda olish va undan samarali foydalanish maqsadiga qaratilgan iqtisodiy faoliyatdir. Tadbirkorlik faoliyati tushunchasining mazmuni uning to‘rtta o‘zaro bo‘g‘liq vazifasini aniqlash bilan to‘liq tushuniladi: 1 – tadbirkor foyda olish maqsadida tovar ( yoki xizmat) ishlab chiqarishning yagona jarayonida yer, suv, kapital, va mehnat resurslarini birlashtirish tashabbusini olad. Shu bilan birga tadbirkor bir vaqtda ishlab chiqarishning harakatlantiruvchi kuchi va ishlab chiqarishni amalga oshirish uchun boshqa resurslarni bir joyda uyg‘unlashtiruvchi tashabbuskor hisoblanadi; 2 – tadbirkor biznesni yuritish, foydani ko‘paytirish bo‘yicha asosiy qarorlar qabul qiladi, bu qarorlar korxona faoliyatining maqsadini aniqlab beradi; 3 – tadbirkor yuqori foyda orqasidan quvib, yangi mahsulotlar, yangi ishlab chiqarish texnalogiyasi yoki xatto biznesni tashkil qilishning yangi shakillarini joriy qilishga harakat qiluvchi, yangilikka intiluvchi shaxs hisoblanadi; 4 – tadbirkorlik faoliyati – bu tavakkalchilikkka boruvchi faoliyatdir. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti M.SH.Mirziyoyev takidlagandek, ’’ Tadbirkor deganda, biz raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarishga qodir, eng muhimi, yangi ish o‘rinlarini yaratib, nafaqat o‘zini balki butun jamiyatga naf keltiradigan ishbilarmon insonlarni tushunamiz’’. 9 Tadbirkorlik faoliyati turlai – Ishlab chiqarish tadbirkorligini tadbirkorlik faoliyatiningasosiy turi desak xato bo’lmaydi. Zero, bunday tadbirkorlik faoliyati tufayli mahsulot, tovarlar ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatiladi, ma’lum manaviy qadryatlar yuzaga keladi. O‘zbekistonda bozor iqtisodiyotiga o‘tishning dastlabki yillarida tijorat tadbirkorligi yaxshi rivojlandi. Tadbirkorlik faoliyatining bu turi tovar va xizmatlarni sotib olish va sotish jarayonlarini amalga oshirish bilan ta’riflanadi, chunki bu sohada qisqa vaqt orasida daromad olish mumkin. Tadbirkorlik faoliyati turlari xilma-xildir. Faoliyat maqsadi, turi va yo‘nalishlariga qarab tadbirkorlik faoliyatining ishlab chiqarish, tijorat, moliyaviy va konsalting turlarini ajratish mumkin. Qayd etilgan ushbu tadbirkorlik faoliyatining har bir turi kichik turlarga bo`linadi. Mavjud tadbirkorlik faoliyati turlarini chizma shaklida quyidagicha ifoda etish mumkin: Tadbirkorlik faol i yati turlari Tadbirkorlik faol i yati turlari Ishlab chiqarish Tijorat Moliyaviy Konsaltinglar Innovasion Savdo Bank Umumiy boshqarish Ilmiy-texnik Savdo-xarid Sug`urta Ma’muriy boshqaruv Tovar ishlab chiqarish Savdo- vositachilik Auditorlik Moliyaviy boshqarish Xizmat ko`rsatish Tovar birjalari Lizingli Xodimlarni boshqarish 10 Iste’mol tovarlari ishlab chiqarish Fond birjalari Marketing Iste’mol xizmatlari ko`rsatish Ishlab ichqarishni boshqarish Axborot Axborot texnologiyasi 1.2 Tadbirkorlik faoliyatining huquqiy asoslari. Tadbirkorlik faoliyatining huquqiy asoslari: Bu tadbirkorlarning o’z faoliyatini erkin va qonuniy tarzda amalga oshirishi uchun belgilangan qonunlar,me’yoriy hujjatlar, qoidalar va tartib – tamoillar majmuidir. Tadbirkorlik faoliyat huquqi – tadbirkorlik subyektlari o‘rtasidagi tadbirkorlik faoliyati bilan bog‘liq munosabatlarni tartibga soluvchi va bozor sharoitida davlatning iqtisodiyotga rahbarlik qilish chora – tadbirlarini belgilovchi huquqiy qoidalar yig‘indisidan iborat. 2 2 O‘zbekiston Respublikasi Qonuni ’’Tadbirkorlik faoliyati erkinliklarining kafolatlari to‘g‘risidagi’’ 11 Tadbirkorlik faoliyati huquqiy kategoriyalar kontekstida iqtisodiy erkinlikni ro‘yobga chiqaradigan va shaxsning tashabbuskorlik qobilyatini amalga oshirishni kafolatlovchi ijtimoi – huquqiy instetut sifatida qaraladi.Shunga ko‘ra, tadbirkorlik faoliyatining huquqiy asoslarini yaratish va rivojlantirish har bir zamonaviy demokratik jamiyat uchun strategik vazifa sanaladi.Huquqiy tartibga solish tizimi tadbirkorlar huquqlarini himoya qilish, ular faoliyatini qulay va xafsiz muhitda amalga oshirishni ta’minlash uchun xizmat qiladi. Tadbirkorlik faoliyatining huquqiy asoslari iqtisodiy erkinlik va ijtimoiy adolat tamoyillariga tayangan holda shakillanadi va rivojlanadi. Tadbirkorlik huquqining manbayi – bu tadbirkorlik subyektlari o‘rtasida vujudga keladigan tadbirkorlik faoliyatiga oid munosabatlarni huquqiy tartibga soluvchi vakolatli davlat organlari tomonidan qabul qilinadiga normativ – huquqiy hujjatlardir. Tadbirkorlik huquqining manbalari : O‘zbekiston Reapublikasi Konstitutsiyasi, qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezident farmonlari, qaror va farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari, vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralarining normativ hujjatlari, mahalliy davlat hokimyati organlarining qarorlari. O‘zbekiston Respublikasi huquq tizmining manbayi vakolatli organlar tomonidan belgilangan tartibda qabul qilinadigan qonunlar va boshqa qonunosti hujjatlardir. ’’ Fuqarolar farovonligini oshirishga qaratilgan O‘zbekiston iqtisodiyotinin negizini xilma – xil shakillardagi mulk tashkil etadi. Davlat bozor munosabatlarini rivojlantirish va halol raqobat uchun shart – sharoit yaratadi’ iste’molchilarning huquqlari ustuvorligini hisobga olgan holda iqtisodiy faoliyat, tadbirkorlik va mehnat qilish erkinligini kafolatlaydi’’ 12 Tadbirkorlikning huquqiy mohiyati quydagi elementlar bilan tavsiflanadi:  Faoliyatning erkinligi: Fuqarolar va yuridik shaxslar o‘z xohishlariga ko‘ra, qonunda taqiqlanmagan har qanday faoliyat turi bilan shug‘ullanish huquqiga ega.  Mulk daxilsizligi: Tadbirkorlik subyektlari o‘z mulkidan erkin foydalanish, uni boshqarish tassaruf etish huquqiga ega.  Risk va javobgarlik tamoyilli: Tadbirkorlar o‘z faoliyatlarining iqtisodiy natijalari uchun mustaqil ravishda javobgar hisoblanadilar.  Davlat himoyasi va qo‘llab – quvvatlashi: Huquqiy tartibotlar tadbirkorlarning huquq va manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan. Tadbirkorlik faoliyatining huquqiy asoslari – bu uning tashkil etilishi, yuritilishi, tugatilishi va huquqiy nizolarni hal qilishni tartibga soluvchi normati – huquqiy hujjatlar majmuasidir. Mamlakatimizning Birinchi Prezidenti I.A.Karimov qayd etganidek, ’’ Soha rivoji uchun mustahkam qonunchilik va huquqiy baza shakillantirilgani va muntazam takomillashtirib borilayotgan, biznes uchun imtiyoz va preferensiyalar berish, ishlab chiqarishni texnik va texnologik qayta jihozlash hamda modernizatsiya qilish masalalarida davlat tomonidan tizimli ravishda yordam korsatilyotganligini ta’kidlash lozim” 3 Asosiy maqsad – tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish va ularning faoliyatiga adolatli, ochiq va qonuniy shart – sharoit yaratish. 1.3.Tadbirkorlik subyektlari va ularning huquqiy maqomi. Tadbirkorlik subyektining huquqiy maqomi: Bugungi kunda iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va barqaror rivojlantirishda tadbirkorlik subyektlarining 3 J.Askarov Biznes huquq darslik 13 roli beqiyosdir. Iqtisodiy munosabatlar tizimida tadbirkorlik subyektlari asosiy harakatlantiruvchi kuch sifatida maydonga chiqadi. Shu sababli tadbirkorlik subyektlarining huquqiy maqomini aniq belgilash va tartibga solish davlatning iqtisodiy siyosatida ustuvor ahamiyat kasb etadi.Tadbirkorlik subyekti tushunchasi, ularning huquqlari majburiyatlari va javobgarligi iqtisodiy tizimning asosiy tamoyillaridan biridir. Tadbirkorlik subyekti tushunchasi: Ozbekiston Respublikasi qonunchiligiga ko‘ ra, tadbirkorlik subyekti – bu foyda olish maqsadida mustaqil ravishda xo‘jalik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy yoki yuridik shaxsdir.Tadbirkorlik subyekti o‘z faoliyatini mustaqil ravishda olib boradi,oz nomidan shartnoma va bitimlar tuzadi, iqtisodiy majburiyatlar oladi va o‘z mol – mulk bilan javob beradi Davlat iqtisodiy faoliyat, tadbirkorlik erkinligini, barcha mulk shakillarining teng huquqliligi va huquqiy jihatdan bab – baravar muhofaza etilishini kafolatlaydi. Xususiy mulk boshqa mulk shakillari qatori daxlsizdir va davlat tomonidan himoya qilinadi. Tadbirkorlik subyektlari mulk huquqi asosida o‘ziga tegishli bo’lgan mol – mulkka oz xohishiga kora egalik qiladi, undan foydalanadi va uni tassaruf etadi. Tadbirkorlik subyektlarining o‘z huquq va erkinliklarini sud orqali himoya qilishi, davlat organlarining, fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining, boshqa tashkilotlarning qonunga xilof qarorlari, ular mansabdor shaxslarining qonunga xilof harakatlari ( harakatsizligi) ustidan sudga shikoyat qilish huquqini kafolatlaydi. 14 Tadbirkorlik subyektlarining turlari: Tadbirkorlik subyektlari asosan quydagi shakillarda faoliyat yuritadilar; a) Yakka tartibdagi tadbirkorlik – bu davlat ro‘yxatidan o‘tgan, mustaqil ravishda iqtisodiy faoliyat yurituvchi jismoniy shaxsdir. U oz shaxsiy mol – mulki bilan barcha majburiyatlari boyicha javob beradi. b) Yuridik shaxs maqomiga ega tadbirkorlik subyektlari – yuridik shaxs maqomiga ega subyektlar mustaqil balansga, alohida mol – mulkka, muhr va shtampga ega boladi.Bular qatoriga Ma’suliyati cheklangan jamiyatlar, Aksiyadorlik jamiyatlari, xususiy va oilaviy korxonalar kiradi. Shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik Kodeksida quydagicha keltirilgan “ Fuqaro yakka tadbirkor sifatida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan paytdan boshlab tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishga haqlidir. Fuqarolarning yuridik shaxs tashkil etmasdan amalga oshiriladigan tadbirkorlik faoliyatiga nisbatan, agar qonunchilikdan yoki huquqiy munosabat mohiyatidan boshqacha tartib anglashilmasa, ushbu Kodeksning qoidalari qo‘llaniladi. Yuridik shaxs tashkil etmasdan ushbu moddaning birinchi qismi talablarini buzgan holda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan fuqaro tuzgan bitimlar xususida o‘zining tadbirkor emasligini vaj qilib ko‘rsatishga haqli emas. Sud bunday bitimlarga ushbu Kodeksning tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish bilan bog‘liq majburiyatlar to‘g‘risidagi qoidalarini qo‘llashi mumkin”. 4 2bob.Tadbirkorlik faoliyatining mulkiy asoslari. 2.1 Tadbirkorlik faoliyatidagi mulk tushunchasi va uning turlari. 4 Fuqarolik Kodeksi 15 Tadbirkorlik faoliyati iqtisodiy munosabatlarning asosiy shakli sifatida mulkka egalik qilish va undan foydalanishga bevosita bog‘liqdir. Mulk — har qanday iqtisodiy faoliyatning negizini tashkil etadi. Aynan mulk subyektlarga iqtisodiy erkinlik, tashabbus va resurslarni o‘z ehtiyojlari uchun boshqarish imkoniyatini beradi. Shu sababli, tadbirkorlik faoliyatining asosiy negizlaridan biri sifatida mulk tushunchasi va uning turlarini chuqur o‘rganish muhim ahamiyat kasb etadi. Tadbirkorlikda mulk iqtisodiy samaradorlik va barqaror rivojlanishni ta’minlovchi asosiy omildir. Tadbirkorlik faoliyatidagi mulk tushunchasi: Mulk — bu iqtisodiy resurslar va boyliklarga egalik qilish, ularni tasarruf etish va ulardan foydalanish huquqidir. Tadbirkorlik faoliyatida mulk subyektning iqtisodiy mustaqilligini ta'minlovchi eng muhim resurs hisoblanadi. Fuqarolik kodeksiga ko‘ra, mulk — bu shaxsning o‘z ixtiyori bilan egalik qilishi, foydalanishi va tasarruf etishi mumkin bo‘lgan moddiy va nomoddiy ne'matlardir. Tadbirkorlikda mulkni boshqarish va undan samarali foydalanish natijasida daromad olish imkoniyati yuzaga keladi. Shuningdek, mulk orqali kredit olish, investitsiya jalb qilish va yangi loyihalarni amalga oshirish imkoniyati kengayadi Tadbirkorlik faoliyatida mulk turlari; Tadbirkorlik faoliyatida turli xil mulk turlaridan foydalaniladi. Ular iqtisodiy tizmda o‘z funksiyasiga va huquqiy shakliga ko‘ra farqlanadi. Tadbirkorlikning iqtisodiy manbalari xususiy mulk va ommaviy mulk (davlat) mulk shakillaridan tashkil topadi. Fuqarolik kodeksining 167 – moddasiga binoan, O‘zbekiston Respublikasida mulk xususiy mulk va ommaviy mulk shakllarida bo‘ladi. 5 5 Fuqarolik Kodeksi 16 Amaldagi qonun hujjatlarida O‘zbekiston Konstitutsiyasiga amal qilingan holda mulkning o‘tmishda sotsialistik jamiyatning sinflarga bo‘linishiga asoslanib shakillarga ajratishga va qaysi shakilda, kimga tegishli bolishga qarab o‘rnatilgan tengsizlikka barham berildi. Xususiy mulk quydagi xususiyatlarga ega: Xususiy mulk huquqi shaxsning qonunchilikka muvofiq qo‘lga kiritgan mol-mulkka egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqidir. Xususiy mulk bo‘lgan mol-mulkning miqdori va qiymati cheklanmaydi. Xususiy mulk daxlsiz va delta himoyasidadir. Davlat xususiy mulkning but saqlanishini ta’minlash va uning ko‘paytirilishi uchun barcha zarur sharoitlarni yaratadi. Mulkdor faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibdagina o‘z mol-mulkidan mahrum etilishi mumkin. 6 Ommaviy mulk quydagi xususiyatlarga ega: Butun jamiatga tegishliligi; Davlat yoki mahalliy hokimiyat orqali boshqariladi; Jamiat ehtiyohlariga xizmat qiladi; Erkin foydalanish huquqiga ega ; Sotib yuborish va shaxsiylashtirish cheklangan; Huquqiy himoya ostida bo‘ladi. Tadbirkorlik faoliyatining mulkiy asosi: Tadbirkorlik faoliyati tadbirkorning (tadbirkorlarning) o‘z mol-mulki asosida h am, jalb е tilgan mol-mulk asosida h am amalga oshirilishi mumkin. Tadbirkor (tadbirkorlar) tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishiga asos va vosita bo‘lgan mol-mulk, shu jumladan, mulkiy h u q u q lar q onun h ujjatlarida 6 O‘zbekiston Respublikasi Qonuni” Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlati to‘g‘risidagi” 17 nazarda tutilgan tartibda h u q u q larning belgilanishi, o‘zgarishi va bekor bo`lishi bilan bo g` li q oldi-sotdi, garov, ijara va bosh q a bitimlar ob’ekti bo`lishi mumkin. O‘zbekiston Respublikasida mulk daxlsizdir. Har bir shaxs mulkdor bo‘lishga haqli. O‘zbekiston Respublikasida iqtisodiyotning samarali amal qilishiga va xalq farovonligining o‘sishiga imkoniyat yaratuvchi har qanday shakldagi mulkchilik bo‘lishiga ruxsat beriladi. Mulkchilikning hamma shakllari daxlsiz bo‘lishiga va ularning rivojlanishi uchun teng sharoit yaratilishiga qonun kafolat beradi. O‘zbekiston Respublikasi mulkdorga qarashli bo‘lgan mol-mulkni saqlash va ko‘paytirib borish uchun barcha zarur sharoitlarni yaratib beradi. 7 2.2 Xususiy mulk va uning tadbirkorlikdagi roli. Bozor iqtisodiyoti sharoitida xususiy mulk institutining roli alohida o‘ringa ega. Xususiy mulk – iqtisodiy erkinlikning, shaxsiy tashabbus va tadbirkorlik faoliyatining asosiy kafolatidir. U individual va korporativ darajada iqtisodiy 7 O‘zbekiston Respublikasi Qonuni”O‘zbekiston Respublikasida mulkchilik to‘g‘risida” 18 mustaqillikni ta’minlaydi hamda mulkdorlarning o‘z foydalarini kozlab faoliyat yuritishga imkon yaratadi. Xususiy mulkning huquqiy asoslari, uning ijtimoiy – iqtisosiy ahamiyati va tadbirkorlikdagi o‘rni O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Fuqarolik kodeksi va boshqa normativ – huquqiy hujjatlarda mustahkamlab qo‘yilgan. Xususiy mulk tushunchasi: Xususiy mulk – bu shaxsning o‘ziga tegishli bolgan moddiy va nomoddiy boyliklarga egalik qilish,ulardan foydalanish va ular ustidan tassaruf etish huquqidir. Xususiy mulk subyektlari mulkdan o‘z manfaatlari uchun, qonun doirasida cheklanmagan tarzda foydalanishlari mumkin. Ozbekiston Respublikasi Fuqarolik Kodeksida Xususiy mulk huquqi, subyekti va obyekti haqida toliq ma’lumot bergan. Kodeksga ko‘ra, 207-modda. Xususiy mulk huquqi Xususiy mulk huquqi shaxsning qonunchilikka muvofiq tarzda qo‘lga kiritgan mol-mulkka egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqidir. Xususiy mulk bo‘lgan mol-mulkning miqdori va qiymati cheklanmaydi. 208-modda. Xususiy mulk huquqining subyektlari Fuqarolar, xo‘jalik shirkatlari va jamiyatlari, kooperativlar, jamoat birlashmalari, ijtimoiy fondlar va davlatga qarashli bo‘lmagan boshqa yuridik shaxslar xususiy mulk huquqining subyektlari hisoblanadilar. 209-modda. Xususiy mulk huquqining obyektlari Qonun bilan man etilgan ayrim ashyolardan tashqari har qanday mol- mulk xususiy mulk bo‘lishi mumkin. 8 8 Fuqarolik Kodeksi 1 – qism 19 ”Ozbekiston Respublikasida mulkchilik togrisida”gi qonunda quydagicha berilgan ; 1. Xususiy mulk o‘z mol-mulkiga xususiy tarzda egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqidan iboratdir. Xususiy mulk mulkdorning ishlab chiqarish jarayonida va (yoki) yollanma mehnatni qo‘llashda shaxsan bevosita ishtirok etishiga asoslanishi mumkin. 2. Xususiy mulk boshqa mulk shakllari kabi daxlsiz va davlat himoyasidadir. Mulkdor o‘z mulkidan faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibdagina mahrum etilishi mumkin. 3. Xususiy mulk fuqarolarning yollanib ishlashdan, tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishdan olgan daromadlari hamda kredit muassasalariga qo‘ygan mablag‘laridan, aksiyalar va boshqa qimmatli qog‘ozlardan kelgan daromadlardan, meros bo‘yicha va amaldagi qonun hujjatlarida man etilmagan o‘zga asoslarga muvofiq mol-mulkka ega bo‘lishlari hisobiga hosil etiladi va ko‘payib boradi. Fuqarolarning xususiy mulki ularning davlat mulkini xususiylashtirishda ishtirok etishi hisobidan vujudga keltirilishiga ham yo‘l qo‘yiladi. 4. Fuqaro o‘zining mehnat qilish qobiliyati – ishchi kuchini tasarruf etishda mutlaq huquqqa ega. U bu huquqni mustaqil tarzda yoki shartnoma (bitim, ahdlashuv) asosida amalga oshiradi. 5. Uy-joy kooperativining, uy-joy qurish, dala hovli, garaj kooperativi yoki boshqa kooperativning a’zosi foydalanish uchun o‘ziga berib qo‘yilgan kvartira, dala hovli, garaj yoxud boshqa imorat yoki bino uchun pay badalini batamom to‘lagach shu mol-mulkka nisbatan mulkiy huquqni qo‘lga kiritadi. 20 “Toshuyjoyjamg‘armabank”ning egasi ko‘rsatilgan obligatsiyalariga ega bo‘lgan shaxs imtiyozli kreditni to‘liq uzsa yoki sotib olinayotgan kvartira qiymatini to‘liq to‘lasa, ana shu kvartiraning huquqini qo‘lga kiritadi; Davlat va idoraviy uy-joy fondining uyidan turar joyni ijaraga olgan ijarachi va uning oila a’zolari mulkdordan tegishli kvartira yoki uyni (uyning bir qismini) sotib olishga haqlidir. Mazkur mol-mulkni mulk qilib sotib olganidan keyin fuqaro uni o‘z xohishiga ko‘ra tasarruf etishga — sotishga, vasiyat qilib qoldirishga, ijaraga berishga, undan garov sifatida foydalanishga, unga doir qonunga zid bo‘lmagan boshqa bitimlar tuzishga haqlidir. 6. Xususiy mulk o‘z mol-mulkini sarmoya sifatida o‘rtaga qo‘yish, davlat, kooperativ va o‘zga korxonalarning mol-mulkini, ijaraga olingan mol- mulkni sotib olish, mol-mulkni kim oshdi savdosida yoki qonunda yo‘l qo‘yiladigan o‘zga asoslarda xarid etish asnosida yuzaga keladi. 7. Xususiy mulk bo‘lishi mumkin bo‘lmagan obyektlar O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan belgilab qo‘yiladi. 8. Qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer uchastkalari qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda hamda shartlarda yuridik va jismoniy shaxslarning xususiy mulki qilib berilishi mumkin 9 . Demak, xususiy mulk davlat tomonidan ham alohida kafolatlangan va muhofaza qilinadi. Xususiy mulkning iqtisodiy ahamiyati; Bozor iqtisodiyotiga xos mulkiy poliformizmni Xususiy mulk transformatsiyasi yuzaga keltiradi. Xususiy mulk o z sohiblari ixtiyori bilan birlashganda jamoaʻ 9 Ozbekiston Respublikasida mulkchilik togrisidagi qonun 152 – XII – sonli. 21 mulki hosil bo ladi. Xususiy mulk milliylashtirilganda u davlat mulkigaʻ aylanadi. Xususiy mulk bozor iqtisodiyotining tayanchi sifatida bir qator belgilar bilan tavsiflanadi: Xususiy mulk iqtisodiy resurslar, yaratilgan mahsulot va xizmatlarni, umuman boylikni yakka tartibda ayrim kishilar yoki oilalar tomonidan o zlashtirilishini ta minlaydi. Xususiy mulk sohiblari turli toifadagi ʻ ʼ kishilar, chunonchi tadbirkorlar, ishchilar, xizmatchilar, dehqonlar, yer egalari va rantyelar bo lishi mumkin. Xususiy mulk o z egasiga iqtisodiy hokimiyat ʻ ʻ beradi, ya ni uni boshqarish funksiyasi bilan ta minlaydi. Mulk ob yektini ʼ ʼ ʼ mulqdorning o zi yoki uning nomidan menejerlar boshqaradi. “Xususiy mulk ʻ o z soxibiga naf keltirishi shart. Xususiy mulk o z soxibiga iqgasodiy ʻ ʻ mustaqillik beradi, ya ni mulk soxibi uni uz bilganicha ishlatadi. Mulk egasi ʼ muqobil iqtisodiy tanlov qoidasiga binoan, nima ish qilishini belgilab oladi, u mulkini biznesga qo yadi, sotadi, garovga beradi yoki merosga qoldiradi” ʻ 10 . Xususiy mulk iqtisodiy ro yobga chiqishi — o z egasiga mulkiy daromad ʻ ʻ keltirishi yoki uning iste mol ehtiyojini qondirishi kerak. Davlat qabul qilgan ʼ qonunlar va yozilmagan qoidalar, ya ni shakllangan an analar va mulkiy ʼ ʼ udumlar Xususiy mulkga egalik qilishni, mulkiy huquqni ta minlaydi. ʼ O zbekistonda Xususiy mulk daxlsizligi O zbekiston Respublikasi ʻ ʻ Konstitutsiyasi va mulk to g risidagi qonunlarda e tirof etilgan. ʻ ʻ ʼ Xususiy mulkning tadbirkorlikdagi roli: Xususiy mulk tadbirkorlik faoliyatining asosi sifatida bir qator muhim funksiyalarni bajaradi: 1) Tadbirkorlik tashabusining negizi; Tadbirkor o‘ziga tegishli mulk ustidan mustaqil qaror qabul qilish orqali o‘z biznesini yolga 10 vikipediya 22 qo‘yadi. Tadbirkorlik faoliyati xususiy mulk mavjudligida va unga erkin tasarruf qilish imkoniyatiga tayangan holda rivojlanadi. 2) Investitsiya faoliyati uchun asos; Xususiy mulk mavjud bo‘lganda, tadbirkorlar uni garovga qo‘yish orqali banklardan kridet olishlari, sarmoya jalb qilishlari va o‘z faoliyatlarini kengaytirish imkoniga ega bo‘ladilar. 3) Raqobatni kuchaytirish; Xususiy mulkdorlar o‘z mahsulotlari va xizmatlarini boshqalarnikidan afzalroq qilishga harakat qilishadi, bu esa iqtisodiy tizimda soglom raqobatni shakillantiradi. 4) Innovatsiyalarni ragbatlantirish; Xususiy sektor, foyda olish maqsadida yangi texnalogiyalarni joriy etadi, mahsulot va xizmatlarning sifatini oshiradi. Xususiy mulk tadbirkorlik faoliyatining negizi, uning iqtisdiy samaradorligi va innovatsion rivojlanishining muhim omili hisoblanadi. Xususiy mulkning huquqiy jihatda kafolatlanishi va uni rivojlantirishga yonaltirilgan davlat siyosati mamlakat iqtisodiy barqarorligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Tadbirkorlar uchun mulk erkinligi – ularning tashabbus va ijodiy faoliyatining asosiy kafolati sifatida xizmat qiladi. 2.3 Tadbirkorlik faoliyatidagi mulk huquqini himoya qilish mexanizmlari. Tadbirkorlik – bu nafaqat iqtisodiy manfaatlarni ro‘yobga chiqarish vositasi, balki jamiyat taraqqiyoti va ijtimoiy – iqtisodiy barqarorlikning kafolatidir. Tadbirkorlik faoliyati, o‘z navbatida, bevosita mulk huquqining mavjudligi va mustahkam himoyasiga tayangan holda rivojlanadi. Chunki mulk huquqisiz mustaqil iqtisodiy faoliyatni tassavur etib bo‘lmaydi. Shu bois, mulk huquqini himoya qilishning samarali mexanizmlarini shakillantirish va rivojlantirish davlat siyosatining ustuvor yonalishlaridan biri sifatida qaraladi. Mulk huquqini himoya qilish zarurati: 23 Mulk huquqi – har bir shxasning mol – mulk ustidan egalik qilish, undan foydalanish va uni tassavur etish erkinligini belgilovchi asosiy huquqlardan biridir. Ayniqsa, tadbirkorlik subyektlari uchun mulkning daxlsizligi, uning qonuniy himoyasi faoliyatining asosiy kafolati hisoblanadi. Mulk huquqi buzulgan taqdirda, tadbirkorning iqtisodiy erkinligi cheklanadi, bu esa butun bozor munosabatlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik Kodeksiga ko‘ra, mulk huquqi haqida batafsil tushuncha berilgan: 164 – modda. Mulk huquqi tushunchasi. Mulk huquqi shaxsning o‘ziga qarashli mol-mulkka o‘z xohishi bilan va o‘z manfaatlarini ko‘zlab egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish, shuningdek o‘zining mulk huquqini, kim tomonidan bo‘lmasin, har qanday buzishni bartaraf etishni talab qilish huquqidan iboratdir. Mulk huquqi muddatsizdir 11 . Mulk huquqi Fuqarolik kodeksida belgilangan tartibda vujudga keladi; Mulk huquqining vujudga kelish asoslari quyidagilardan iborat: mehnat faoliyati; mol-mulkdan foydalanish sohasidagi tadbirkorlik va boshqa xo‘jalik faoliyati, shu jumladan mol-mulkni yaratish, ko‘paytirish, bitimlar asosida qo‘lga kiritish; davlat mol-mulkini xususiylashtirish; meros qilib olish; egalik qilish huquqini vujudga keltiruvchi muddat; qonunchilikka zid bo‘lmagan boshqa asoslar 12 . Mulk huquqini himoya qilish mexanizmlari: Tadbirkorlik faoliyatida mulk huquqini himoya qilish turli xil huquqiy va institutsional vositalar orqali amalga oshiriladi. Ularning har biri o‘zining alohida o‘rni va ahamiyatiga ega. 11 Fuqarolik Kodeksi 12 13 Fuqarolik Kodiaks 24 Mulkdor yoki uning vakili o‘z mulkini har qanday tajovuzdan huquqni buzishga mutanosib ravishda va huquq buzilishining oldini olish uchun zarur harakatlar doirasida, shu jumladan zaruriy mudofaa holatida o‘zi himoya qilish huquqiga ega bo‘ladi. Tadbirkorlik faoliyatidagi mulk huquqini himoya qilishning dolzarb masalalari: Bugungi kunda mulk huquqini himoya qilish bo‘yicha bir qator dolzarb muammolar mavjud:  Ba’zi hollarda sud tizmining mustaqilligi va tezkorligi yetarli emas;  Davlat organlarining mulk ustidan haddan tashqari aralashuvi;  Tadbirkorlarning huquqiy savodxonligi darajasining pastligi. Shu boisdan, islohatlar doirasida:  Sud tizmini mustahkamlash,  Huquqiy savodxonlikni oshirish,  Davlat organlarining xususiy sektor faoliyatiga aralashuvini cheklash,  Sarmoyadorlar va tadbirkorlar uchun mustahkam kafolatlar yaratish zarurati mavjud. Tadbirkorlik faoliyatining muvaffaqiyati va milliy iqtisodiyotning barqaror o‘sishi bevosita mulk huquqining ishonchli va samarali himoyasiga bogliqdir. Mulk huquqi nafaqat iqtisodiy erkinlikni, balki shaxsiy tashabbus va innovatsiyalarni ham ragbatlantiradi. Shu boisdan, O‘zbekiston Respublikasida mulk huquqini himoya qilish mexanizmlarini doimiy takomillashtirish, 25 tadbirkorlar uchun adolatli va ochiq huquqiy muhit yaratish milliy taraqqiyotning muhim yonalishlaridan biridir. Xulosa Mazkur kurs ishida tadbirkorlik faoliyatining huquqiy va mulkiy asoslari, mulk huquqi va uning himoya mexanizmlari atroflicha tahlil qilindi. O‘rganishlar shuni ko‘rsatdiki, zamonaviy iqtisodiy munosabatlarda tadbirkorlik faoliyati nafaqat iqtisodiy rivojlanish omili, balki jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligiga erishish vositasi sifatida ham muhim o‘rin egallaydi. 26 Tadbirkorlikning muvaffaqiyatli faoliyati uchun esa mulk huquqining mustahkam himoyasi va ishonchli kafolatlari zarur hisoblanadi. Tadbirkorlik subyektlari uchun mulk huquqining kafolatlanishi, birinchi navbatda, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Fuqarolik kodeksi, “Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarini kafolatlash to‘g‘risida”gi Qonun kabi asosiy normativ-huquqiy hujjatlar bilan ta’minlangan. Bu hujjatlarda barcha mulk shakllarining teng huquqliligi va himoyasi kafolatlangani, davlat va nodavlat subyektlarining iqtisodiy munosabatlardagi erkinligi belgilangani ko‘rsatib o‘tildi. Kurs ishida mulkning turlari, xususan, xususiy mulk, kooperativ mulk va ommaviy mulkning huquqiy asoslari, ularning o‘zaro farqlari hamda tadbirkorlik faoliyatidagi o‘rni haqida batafsil tahlil qilindi. Ayniqsa, xususiy mulk shaklining tadbirkorlikdagi roli va uning iqtisodiy jarayonlardagi strategik ahamiyati asoslab berildi. Mulk huquqining mustahkamligi tadbirkorlik subyektining o‘z iqtisodiy manfaatlarini erkin amalga oshirishi, investitsiya jalb qilishi va barqaror ishlab chiqarish faoliyatini yo‘lga qo‘yishi uchun zamin yaratadi. Mulk huquqini himoya qilish mexanizmlari ko‘p qirrali va keng qamrovli bo‘lib, ular orasida sud himoyasi, arbitraj tartibida nizolarni hal etish, ma’muriy tartibotlar va biznes ombudsman institutining roli alohida ta’kidlandi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, sud tizimining mustaqilligi va adolatli qaror qabul qilishi tadbirkorlar mulk huquqining asosiy kafolati bo‘lib xizmat qiladi. Shu bilan birga, nizolarni sudgacha hal qilish, mediasiya va arbitraj usullaridan samarali 27 foydalanish ham iqtisodiy munosabatlarning barqarorligini ta’minlashda muhim vosita sifatida e’tirof etildi. Tadbirkorlarning mulkiy huquqlarini ishonchli himoya qilish investitsion muhitni yaxshilash, iqtisodiy erkinlikni rivojlantirish va jamiyatda huquqiy madaniyatni oshirish uchun asosiy omil hisoblanadi. Shu sababli, davlat tomonidan qabul qilinayotgan chora-tadbirlar, xususan, huquqiy islohotlarning chuqurlashtirilishi, sud-huquq tizimining mustahkamlashga qaratilgan sa’y- harakatlar, xususiy sektorni qo‘llab-quvvatlash va huquqiy savodxonlikni oshirish bo‘yicha dasturlar muhim ahamiyat kasb etmoqda. Umuman olganda, kurs ishining natijalari shuni ko‘rsatadiki, tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishda mulk huquqining kafolatli himoyasi va uning samarali mexanizmlarini amaliyotda joriy etish iqtisodiy barqarorlik va taraqqiyot uchun zarur shart-sharoit hisoblanadi. Kelgusida bu boradagi chora- tadbirlarni takomillashtirish, huquqiy normalarning izchil ijrosini ta’minlash va tadbirkorlik subyektlarining huquqiy madaniyatini oshirish iqtisodiy o‘sishning yanada jadallashishiga xizmat qiladi. Foydalanilgan adabiyotlar ro ‘ yxati 1. Normativ – huquqiy hujjatlar royxati 1.1. O ‘ zbekiston Respublikasining Qonuni,,O ‘ zbekiston Respublikasida mulkchilik to ‘ g ‘ risida”. https://lex.uz/docs/-111466#-249960 28 1.2. O‘zbekiston Respublikasi Qonuni “Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari to‘g‘risida”. https://lex.uz/docs/-2055680 1.3.O‘zbekiston Respublikasi Qonuni,,TAdbirkorlik faoliyati erkinliklarining kafolatlari to‘g‘risida” https://lex.uz/docs/-2055680 2. Darslik va qoshimcha adabiyotlar 2.1.Askarov. J. Biznes huquq – 2024 – y. https://library-tsul.uz/biznes-huquqi- askarov-j-2024/ 2.2.O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik Kodeksi. https://lex.uz/docs/-111189 2.3. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 3.Elektron ta’lim resurslari. 3.1. https://uz.wikipedia.org/wiki/Xususiy_mulk 29

MUNDARIJA

Kirish

1-bob . Tadbirkorlik faoliyati: Nazariyasi asoslari va mohiyati

Tadbirkorlik tushunchasi va uning turlari

Tadbirkorlik faoliyatining huquqiy asoslari

Tadbirkorlik subyektlari va ularning huquqiy maqomi

2-bob.Tadbirkorlik faoliyatining mulkiy asoslari

2.1 Tadbirkorlik faoliyatidagi mulk tushunchasi va uning turlari

2.2 Xususiy mulk va uning tadbirkorlikdagi roli

2.3 Tadbirkorlik faoliyatidagi mulk huquqini himoya qilish mexanizimlari

Xulosa va takliflar

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

Купить