Xo‘jaliklararo yer tuzishning huquqiy tartibi - Юриспруденция - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	135.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Юриспруденция

Xo‘jaliklararo yer tuzishning huquqiy tartibi

Купить

Sharof Rashidov nomidagi
Samarqand Davlat Universiteti
Yuridik fakulteti 4-bosqich talabasining
Yer huquqi fanidan tayyorlagan
Mustaqil ishi
Mavzu : Xo’jaliklararo yer tuzishning huquqiy tartibi

Reja:
1.Yer tuzish ahamiyati
2.Xo‘jaliklararo yer tuzish.
3.Xulosa.
Yer tuzish –yer huquqining muhim institutlaridan biri bo’lib yer
egaliklari va yerdan foydalanuvchilarni tashkil etish va tartibga
solishni, fermer xo‘jaliklari, qishloq xo‘jalik korxonalari va tashkilotlari
hududlarini xo‘jalikda ichki xo‘jalik tashkil etishni, ma’muriy
bo‘linmalar va muhofazalanadigan hududlar chegaralarini belgilashni
o‘z ichiga oladigan, yerlardan oqilona foydalanishni va muhofaza
qilishni tashkil etish bo‘yicha tadbirlar, iqtisodiy, Injenerlik va huquqiy
xarakatlar tizimidir. Yer tuzishning mazmuni va vazifalari O‘zbekiston
Respublikasi «Yer Kodeksi»da ko‘rsatilgan. Yer tuzishga kiritilgan
asosiy ishlar jumlasiga Quyidagilar qiradi: O’zbekiston
Respublikasining Yer kodeksi 12-moddasiga kóra yer tuzish ishlari 4 ta
turga bólinadi:
Istiqbolga mo’ljallangan yer tuzish
Loyihalash oldidan yer tuzish
Xo’jaliklararo yer tuzish
Ichki xo’jalik yer tuzish.
Yer tuzishning ushbu turlari bir-biridan yer uchastkalarining
joylashgan hududi (mamlakat, viloyat, tuman, shaxar, xo‘jalik va h.k.),
yer tuzish ishlarini amalga oshirishga asos bo‘ladigan yuridik hujjat
(davlat hokimiyati qarori, yuridik yoki jismoniy shaxslarning
talabnomalari), amalga oshirish muddati (istiqbolli, loyiha oldi,
loyihadan so‘ng va h.k.), xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarga qaratilganligi
(xo‘jaliklararo yoki ichki xo‘jalik) yoki qaratilmaganligi (istiqbolli,
loyihaoldi) va boshqa jihatlari bilan farq qiladi
Yer tuzishning amaliyotda eng ko‘p uchraydigan turi xo‘jaliklararo yer
tuzishdir. Xo‘jaliklararo yer tuzish yer uchastkalarini joylashtirishning qulay va
oqilona tartibini tanlash, ularni yer egalari, yerdan foydalanuvchilar va

mulkdorlarga ajratib berishda maqsadga muvofiqlikni ta’minlash hamda yer
uchastkalariga bo‘lgan ma’muriy-hududiy va egalik, foydalanish, mulk huquqini
yaxlitlash kabi masalalarni hal qilish uchun amalga oshiriladi. Xo‘jaliklararo yer
tuzish yer egalari, yerdan foydalanuvchilar va mulkdorlarning yer uchastkalari
joylashishining mukammalligini ta’minlaydi, yer egalari, yerdan
foydalanuvchilar va yer mulkdorlariga yer bo‘lgan tegishli huquqni tasdiqlovchi
hujjatlarni tayyorlash uchun asos bo‘ladi. Xo‘jaliklararo yer tuzishni ushbu
iboraning ma’nosiga qarab, faqat xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar, ya’ni
xo‘jaliklararo o‘rtasidagi yer tuzish deb, tushinmaslik kerak. Zotan, u birgina
xo‘jaliklar o‘rtasida emas, balki ovullar, qishloqlar, qo‘rg‘onlar, tumanlar,
shaxarlar va viloyatlar chegaralarini amalda belgilash (o‘zgartirish) ishlarini ham
o‘z ichiga qamrab oladi. Demak, xo‘jaliklararo yer tuzishning ma’nosi juda keng
ma’noni anglatar ekan. Xo‘jaliklararo yer tuzishga quyidagilar kiradi: ovullar,
qishloqlar, qo‘rg‘onlar, tumanlar, shaxarlar, viloyatlarning chegaralarini joyida
belgilash; yerga egalik qiluvchilarni, yerdan foydalanuvchilarni, ijarachilarni, yer
mulkdorlarini yangitdan tashkil qilish, ularga yer ajratish va mavjud yer
uchastkalarini qayta tartibga solish, ularning noqulay joylashuvini bartaraf etish;
davlat va jamoat ehtiyojlari uchun korxonalar, muassasalarga va tashkilotlarga
yer olib berish loyihalarini tuzish; yer uchastkalarini joylashgan joyida ajratib
berish, yerga egalik qilishga yoki foydalanishga huquq beruvchi yuridik
hujjatlarni tayyorlash; yangi yerlarni o‘zlashtirish, qishloq xo‘jalik yerlarini
yaxshilash, tuproq unumdorligini saqlash, oshirish buzilgan yerlarni tiklash
(rekultivatsiya qilish), tuproqni suv va shamol yeroziyasidan saqlash, seldan,
yerni sho‘rlanishdan, suv bosishdan, botqoqlanishidan, qurib qolishidan,
zichlanishidan, ishlab chiqarish chiqindilari, radioaktiv, kimyoviy moddalar bilan
zaharlanishidan saqlash bo‘yicha loyihalar tuzish; barcha yerlarni ro‘yxatdan
o‘tkazish va foydalanmaydigan, samarasiz foydalanilayotgan yoki maqsadga
muvofiq foydalanilmayotgan yerlarni aniqlash; yer resurslarini baholash,
yerlardan foydalanish va ularni muhofaza qilish bo‘yicha yer tuzish hujjatlarini
tayyorlash; yerlarni baholash (bonitetni aniqlash) bo‘yicha tadbirlar o‘tkazish.
Xo‘jaliklararo yer tuzish bosqichma-bosqich amalga oshiriladi. Bunda dastlab
tayyorgarlik ishlari ko‘riladi, ya’ni yer uchastkasining huquqiy maqomi, tabiiy
tavsiflari va unga egalik qilmoqchi yoki foydalanmoqchi bo‘lgan sub’ektlar
to‘g‘risida barcha ma’lumotlar yig‘iladi va o‘rganiladi. Undan keyingi bosqichda
tegishli loyiha tuziladi, ko‘rib chiqiladi va tasdiqlanadi. Nihoyat, ohirgi bosqich
tasdiqlangan loyihani joy (natura)ga ko‘chirish va yer tuzish hujjatlarini
tayyorlash. Ichki xo‘jalik yer tuzishning huquqiy asoslari: Ichki xo‘jalik yer tuzish
turi qishloq xo‘jaligi koxonalari, muassasalari va tashkilotlarining hududini ichki
xo‘jalik negizida belgilab olib, ilmiy asoslangan almashlab ekishni joriy qilishni,

barcha qishloq xo‘jalik yerlarini (pichanzorlar, yaylovlar, bog‘lar, tokzorlar va
boshqalar), tuproq yeroziyasiga qarshi kurash tadbirlarini ishlab chiqishni,
shuningdek sug‘oriladigan yerlarni to‘la rekonstruksiyalashni o‘z ichiga oladi. Yer
tuzishning xo‘jaliklararo va ichki xo‘jalik yer tuzishni bir-biri bilan qarama-
qarshi qo‘yib bo‘lmaydi, aksincha ayrim hollarda ular bir-birlarini to‘ldiradi.
Jumladan, ichki xo‘jalik yer tuzish ishlari amalga oshirilayotganda xo‘jaliklararo
yer tuzish ishlari ham amalga oshirilish mumkin. Bunday holatlar qishloq
xo‘jaligi korxonalarini qayta to‘zayotganda, yangi fermer xo‘jaliklarini
to‘zayotganda, o‘zaro qo‘shni bo‘lgan yerdan foydalanish va ularning yer
munosabatlari tartibga solinayotganda vujudga kelishi mumkin. Ichki xo‘jalik yer
tuzish xarita chizma hujjatlari, tuproqshunoslikning geobotanika, gidrologiya,
melioratsiya va boshqa masalalari bo‘yicha o‘rganish hujjatlari, yerning bahosi va
sifati to‘g‘risidagi ma’lumotlar, shuningdek oldin bajarilgan yer tuzishning
bashorati va loyihalari asosida amalga oshiriladi. Ichki xo‘jalik yer tuzish ham
xo‘jaliklararo yer tuzishdagidek bos-ichlarda amalga oshiriladi. Ichki xo‘jalik yer
tuzish xo‘jalikning kelajakdagi rivojlanish rejasi va loyiha ishini bajarish bo‘yicha
berilgan topshirig‘iga binoan bajariladi. Ichki xo‘jalik yer tuzish kompleks
ravishda va o‘rnatilgan yer maydonini tashkil qilishga taalluqli ikki qism, ya’ni
oldin umumiy va keyin aniq masalalarni hal etishdan iborat. Loyihada yer
uchastkasini biriktirishni iqtisodiy tomondan asoslash va xo‘jalik ichida ishlab
chiqarish bo‘linmalarini Yer kodeksi talablari bilan to‘liq bog‘langan holda yer
uchastkalariga egalik qilishda yoki foydalanishda turli xo‘jalik yuritish
shakllarining xususiyatlari e’tiborga olinadi. Ichki xo‘jalik yer tuzishda
qishloqlarni, ishlab chiqarish markazlarini, qishloq xo‘jalik va o‘rmon xo‘jalik
korxonalarini joylashtirishda va boshqa qishloq xo‘jalik yerlarini belgilashda
almashib ekish, yeroziyaga qarshi ko‘rabo‘lsh, melioratsiya tadbirlari,
shuningdek ozuqa ekinlari maydonlarini yaxshilash bo‘yicha qilinadigan
tadbirlar loyiha darajasida bajariladi. Ichki xo‘jalik yer tuzish ikki chizma va
yozma loyiha qismidan iborat bo‘ladi. Chizma qismida loyihaning va yerdan
foydalanish yoki yerga egalik qilish rejasi, dala tekshiruv chizmasi, oldingi
qishloq xo‘jalik ekinlarining turi, xaritasi va boshqa hujjatlar, loyiha yozma
qismida esa loyihani tuzish bo‘yicha topshiriq, iqtisodiy masalalar asoslangan
ma’lumotlar, hisobot ma’lumoti, jadvallarni ko‘rib chiqish, tasdiqlash va
boshqalar bo‘yicha bayonnomalardan iborat bo‘ladi. Qishloq xo‘jaligi, o‘rmon
xo‘jaligi korxonalari bo‘yicha tuzilgan ichki yer tuzish loyihalari tuman
hokimiyati tomonidan tasdiqlanadi. Loyihaga o‘zgartirish kiritish, loyihani
tasdiqlagan organning roziligi asosida bajariladi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI:
1.
2. Худойбердиев , Ф . Ш ., Бобожонов , С . Ф ., & Мухамадов , Қ . М . Ф .
(2022). МАРКАЗИЙ ОСИЁ МАМЛАКАТЛАРИДА ЧИҚИНДИ
ОБЪЕКТЛАРИНИ БОШҚАРИШНИНГ БУГУНГИ ҲОЛАТИ . Oriental
renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 2(5), 967-976.
3.Xudoyberdiev F.Sh, Mumadov Q.M, Bobojonov S.O, & Saidov S.S. (2022).
CHIKINDI POLIGONLARNING ATROFIDAGI EKIN ERLAR, SUV HAVZALARI VA
AHOLI YaShash JOYLARIGA ZARARINI O'RGANISH HAMDA BU BO'RADAGI
XORJIY TAJRIBALAR TAHLILI. https://doi.org/10.5281/zenodo.6589959

Xo‘jaliklararo yer tuzishning huquqiy tartibi

Купить