Yer osti suvlari 2 - Геология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Геология

Yer osti suvlari 2

Купить

REJA: 1. Yer osti suvlarining paydo bo’lishi va tasniflari 2. Yer osti suvlarining turlari 3. Xulosa www.arxiv.uz

Yer osti suvlari va ularning geografik xususiyatlari. Yer osti suvlari gidrosferani tashkil etuvchilari orasida hajmi jihatidan Dunyo okeanidan keyin ikkinchi o’rinda turadi. Shuning uchun ularni o’rganish katta ilmiy-amaliy ahamiyatga ega. www.arxiv.uz

Yer osti suvlarining paydo bo’lishi genezisi haqida turli davrlarda olimlar turlicha fikr-mulohazalar va farazlar(gipotezalar) bayon qilganlar. Hozirgi vaqtda ilmiy nuqtai nazardan asoslangan va shu tufayli mutaxassislar tomonidan qabul qilingan nazariyalar quyidagilardan iborat : - E. Zyussining yuvenil nazariyasi ; - A. F. Lebedevning kondensasion nazariyasi ; - infiltrasion (sizib o’tish) nazariyasi ; - relikt yer osti suvlari nazariyasi ; www.arxiv.uz

Yer osti suvlari yuvenil nazariyasi avstraliyalik geolog olim E. Zyuss tomonidan ilgari surilgan va shu tufayli uning nomi bilan ataladi. Bu nazariyaga ko’ra yer osti suvlari qisman magmadan chiqadigan bug’larning sovushi va quyuqlashishi natijasida bo’ladi. www.arxiv.uz

Kondensasion nazariyaga ko’ra yer osti suvlarining ma’lum qismi tog’ jinslari va tuproq gruntdagi bo’shliqlarga havo bilan kirib qolgan suv bug’larining sovigandan keyin kondensasiyalanib, suyuq holatga aylanishi natijasida paydo bo’ladi. Infiltrasion (sizib o’tish) nazariyasi ko’ra yer osti suvlarining katta qismi yomg’ir, qor suvlari, daryolar, kanallar hamda ariqlardagi suvlarning yerga shimilishidan hosil bo’ladi. Bu fikrlar ancha ilgari aytilgan bo’lsa ham, uning nazariya sifatida shakllanishida A. F. Lebedevning xizmatlari kattadir. Reliktr yer osti suvlari nazariyasining mohiyati shundan iboratki, unga asosan yer osti suvlarining ma’lum qismi qadimdgi zamonlarda dengiz yoki ko’llar ostidagi cho’kindi tog’ jinslarining bo’shliqlarida mavjud bo’lgan suvlar hisobiga hosil bo’ladi. Bund

Yuqorida bayon qilingan nazariya va gipotezalarga mos ravishda yer osti suvlari quyidagi guruhlarga bo’linadi : • vadoz yer osti suvlari ; • yuvenil yer osti suvlari • sedimentasion yer osti suvlari. Vadoz yer osti suvlari , ya’ni yerning ustki qatlami po’stidagi suvlar o’z navbatida 3-4 ga bo’linadi : • infiltrasion yer osti suvlari • inflyuasion yer osti suvlari • kondensasion yer osti suvlari. www.arxiv.uz

Infiltrasion yer osti suvlari ga donador tog’ jinslari orasidan shimilib, yer ustiga o’tgan suvlar kiradi. Inflyuasion suvlari ga esa tog’ jinslaridagi yorqin va bo’shliqlar orqali yer ostiga o’tadigan suvlar kiradi. Yer osti yoriqlari va bo’shliqlarida uchraydigan bug’ ko’rinishidagi nam havoning kondensasiyalanishi natijasida kondensasion yer osti suvlari hosil bo’ladi. Vadoz suvlar yer kurrasida suvning umumiy aylanishida faol ishtirok etadi, aniqrog’i ular yer yuzasidagi suv havzalari hamda atmosferadagi namlik bilan chambarchas bog’langan. www.arxiv.uz

Yuvenil yer osti suvlari ning kelib chiqishi magmatik va metamorfik jarayonlar bilan bog’liqdir. Bu guruhdagi yer osti suvlari vodorod (H) va kislorod (O2) molekulalarining qo’shilishidan hosil bo’lgach, tabiatda suvning aylanishida biirinchi marta ishtirok etadi. Sedimentasion yer osti suvlari yuqorida qayd etilganidek uzoq vaqt davomida suvning tabiiy aylansihida qatnashmasligi mumkin. Tabiatda kelib chiqish sharoitiga ko’ra, bir turli bo’lgan yer osti suvlarini ajratish mushkul. Chunki bir geolog strukturaning geologik tarixi mobaynida yer osti suvlarining to’yinishida yuqorida qayd etilgan har uch guruh suvlari ham qatnashishi mumkin. yer osti suvlari joylashishi, sharoitiga qarab tuproq suvi, grunt suvi hamda qatlamlar orasidagi (bosimli) suvlarga bo’linadi. Shu bilan birga tuproq gru

Yer yuzasiga yaqin bo’lgan tuproq qatlamida joylashgan va odatda mavsumiy ravishda bo’ladigan suvlar tuproq suvlari deb ataladi. Bunday suvlarning asosiy manbai yog’in-sochin hamda atmosferadagi namlikdir. Shuning uchun ham ular yilning namlik ko’p bo’lgan mavsumlaridagina hosil bo’ladi. Tuproq suvlari boshqa yer osti suvlariga qaraganda anchagina yuqorida joylashgan va ulardan suvsiz yoki sal nam qatlam- aerasiya zonasi bilan ajralgan bo’ladi. Aerasiya zonasi yer osti suvlarini yer yuzasidan pastki qatlamlarga va pastki qatlamlardan yer yuzasiga bug’ shaklida o’tkazib turadi. Tuproq suvlaridan pastda joylashgan suv qatlami grunt suvlari deb nomlanadi. Grunt suvlari suv o’tkazmaydigan qatlamning ustida yig’iladi va odatda qum hamda shag’al qatlami orasida sizib yuradi. Bu yerga yer yuzasid

Gidrogeologik kesma bo’yicha bunday suv qatlamlari bir-ikkitadan tortib, o’n-o’n beshtagacha va hatto undan ham ko’proq bo’lishi mumkin. Qatlamlar orasidagi bosim kuchiga ega bo’lgan suvlar artezian suvlari deb ataladi. Artezian suvlari tarqalgan maydonlar artezian havzalari deyiladi. ( 43 -rasm) Ko’pincha artezian havzalarining kaltaligi bir necha yuz va hatto ming kvadrat kilometrga boradi. Artezian suvlari va artezian havzasi atamalari Fransiyadagi artuz viloyatining nomidan kelib chiqqan. Bu viloyatnign qadimiy nomi Artezian bo’lgan. Shu yerda 1126-yilda kavlangan quduqdan suv katta bosim bilan otilib chiqqan. Shundan buyon yer ostidan bosim kuchi bilan otilib chiqadigan va suv olish uchun kavlanga quduqlar artezian quduqlari deb atala boshlagan. www.arxiv.uz

O’rta Osiyo va unga tutash hududlarda N. N. Kenesarin va A. N. Sultanho’jayevlar bir nechta artezian havzalari borligini aniqlashgan. Masalan, Sirdaryo artezian havzasi : bu havza o’z navbatida yana bir qancha mayda havzalarga, Farg’ona, Toshkent, Chimkent, Qizilqum, Orol atrofi kabi havzalarga bo’linadi. yer osti suvlari tarkibida erigan tuzlar miqdoriga qarab uch guruhga bo’linadi : • chuchuk suvlar (1-litrida 1 grammgacha erigan tuzlar); • sho’r suvlar (1-litrida 1 g dan 50 g gacha erigan tuzlar); • o’ta sho’r suvlar (1-litrida 50 g dan ko’p erigan tuzlar); ko’pgina yer osti suvlarining tarkibida inson sog’lig’i uchun foydali ba’zi tuzlar, gazlar va organic birikmalar ham uchraydi. Bunday suvlar shifobaxsh suvlardir. Masalan, vodorod sulfidli, karbonat angidridli, yod bromli, radonli va

Xulosa Yer osti suvlaridan foydalanish va chuchuk suv zahirasi kamligi sababli yer osti suvlaridan paydo bo’lish turli xil sabab va omillarni o’rgandik. Chuchuk suv zahirasi sovuq qutb o’lkalarida joylashgan. Suvning kimyoviy holati uning aylanishini mukammal darajada o’rgandik. Y er osti suvlarining joylashishiga qarab gurunt suvlari, tuproq suvi, qatlamlar orasidagi mineral suvlar va ularning turlarini o’rgandik va yanda bilimlarimizni oshirdik. www.arxiv.uz

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR: 1. L. P. SHubayev. “UMUMIY YER BILIMI” Toshkent – 1975 y. 2. “ Gidrologiya fanidan ma’ruzalar matni ” Abdunazarova H. www.arxiv.uz

Купить