Yerning koinotdagi o’rni - Геология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	13 Февраль 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Геология

Yerning koinotdagi o’rni

Купить

YERNING KOINOTDAGI O’RNI REJA: • 1. QUYOSH SISTEMASINING PAYDO BULISHI. • 2. YER HAQIDA TUSHUNCHA. • 3. YERNING PAYDO BULISHI HAQIDAGI NAZARIYALAR. • 4. XULOSA.

• QUYOSH TIZIMI , QUYOSH SISTEMASI — QUYOSHNING GRAVITATSION TAʼSIR MAYDONI ICHIDA HARAKATLANUVCHI OSMON JISMLARI (QUYOSH, SAYYORALAR , SAYYORALARNING YOʻLDOSHLARI , KICHIK SAYYORALAR, KOMETALAR , KOSMIK CHANGLAR) MAJMUI. QUYOSH TIZIMI CHEGARASINING KOʻRINMA OʻLCHAMI PLUTON ORBITASI (TAXMINAN 40 A.B., Q. ASTRONOMIK BIRLIK ) BILAN ANIQLANSADA, AMMO UNING HAQIQIY CHEGARASI ENG YAQIN YULDUZGACHA (230 MING A.B. GACHA) BOʻLISHI MUMKIN. QUYOSH TIZIMINING UZOQ TASHQI SOHALARI HAQIDAGI MAʼLUMOTLAR QUYOSHGA YAQINLASHUVCHI UZUN DAVRLI KOMETALAR VA SHU SISTEMANI QOPLAGAN KOSMIK CHANGLARNI KUZA-TISHDAN OLINADI. QUYOSH TIZIMI HUDUDIDAGI HAR QANDAY JISM HAM QUYOSH TIZIMIGA KIRAVERMAYDI. QUYOSHNING TAʼSIR DOIRASIDAGI HAR BIR JISMNING QUYOSH TIZIMIGA KIRISHI UCHUN AVVALO UNING MUSBAT KINETIK VA MA

• PLANETALAMING PAYDO BO'LISHI TO'G'RISIDAGI DASTLABKI TASAVVURLAR ANTIK DAVRDAYOQ VUJUDGA KELGAN. BIROQ ANTIK DAVR OLIMLARINING BU SOHADA ERISHGAN MUVAFFAQIYATLARI BUTUN O'RTA ASR DAVOMIDA UNUTILIB KETDI. CHUNKI O'RTA ASRLARDA O'TAKETGAN REAKSION DINIY QARASHLAR HUKMRONLIK QILDI. XUDOGA KO'R-KO'RONA ISHONISHNI TARG'IB QILUVCHI HAR TURLI DINLAR (XRISTIAN, ISLOM VA BOSHQALAR) O'Z MAZMUNI BILAN EMING PAY DO BO'LISHI, TUZILISHI VA UNING TARAQQIYOTINI TO'G'RI IZOHLAMADILAR, BU HAQDAGI HAQIQATNI ESA TURLI YO'LLAR BILAN BUZIB KO'RSATDILAR. SHUNING UCHUN TURLI DIN VAKILLARI BU MASALA HAQIDA TO'G'RI FIKR YURITGAN MATERIALIST OLIMLARNI JUDA QATTIQ TA’QIB OSTIGA OLDILAR. O'ZBEK ASTRONOM OLIMI ULUG'BEK (U BIRINCHI BO'LIB

• BIROQ HECH NARSA KISHILIK JAMIYATINI VA UNDAGI KISHILAMING TABIATGA BULGAN MUNOSABATLARI TARAQQIYOTINI TO'XTATA OLMADI. DIALEKTIK METOD, TABIAT VA JAMIYAT HAMMA VAQT RIVOJLANISHDA MIQDOR O'ZGARISHIDAN SIFAT O'ZGARISHIGA O'TADI, DEB TUSHUNTIRADI; UMUMAN OLGANDA EMING PAY DO BULISHI HAQIDAGI GIPOTEZALAR TADRIJIY TAKOMIL ETDI VA ETMOQDA. XVIII ASRNING O'RTALARIDA YASHAB IJOD ETGAN NEMIS FILOSOFI I. KANT: «QUYOSH VA PLANETALAMI HOSIL KILGAN MATERIYALAR HOZIRGI QUESH SISTEMASI JOYLASHGAN CHEGARADA SIYRAK TARQALGAN VA TARTIBSIZ HOLDA HARAKAT QILGANLAR», DEYDI. I. KANT OSMON BO'SHLIG'IDAGI ZARRACHALAR O'ZARO TORTISHISHI NATIJASIDA BIR MARKAZDA TUPLANIB QUYUQLASHGAN VA HOZIRGI QUYOSHNING PAY DO BO'LISHIGA SABAB BULGAN, QUYOSH ATROFIDA AYLANIB QOLGAN JISMLAR ES

• I. KANTNING MATERIYALAMING TARQALISHI SIYRAK VA XARAKATI TARTIBSIZ BULGAN DEYISHI TUG'RI BO'LSA-DA, U MATERIYANING MARKAZGA TO'PLANISHI VA HARAKATINI MEXANIK QONUNIYATLAR ASOSIDA TO'G'RI TUSHUNTIRIB BERA OLMADI. KANTNING QUYOSH VA QUYOSH SISTEMASINING KELIB CHIKISHI TO'G'RISIDAGI GIPOTEZASIDAN BIR OZ FARQ QILADIGAN GIPOTEZANI FRANSUZ ASTRONOMI PER SIMON LAPLAS 1795 YILDA TAKLIF QILDI. P.S. LAPLAC FARAZ QILISHICHA, BIZNING QUYOSH SISTEMAMIZ DASTAVVAL, AYLANUVCHI G'OYAT SIYRAK, QIZIGAN TUMANLIKDAN IBORAT BO'LIB UNING MARKAZIDA TUMANLIKNING O'ZAGINI TASHKIL ETUVCHI JUDA QUYUQ GAZSIMON MODDALAR ZICH HOLATDA TO'PLANGAN. BU TUMANLIK TOBORA SOVISHI VA SIQILISHI BILAN UNING AYLANISH TEZLIGI KUCHAYGAN, SHUNING NATIJASIDA AYLANUVCHI GAZSIMON MODDALAR MAR

• TUMANLIK SOVIGACH, SIQILISHI NATIJASIDA UNING AYLANISHI YANA HAM KUCHAYADI VA MODDALAMING BIR-BIRIDAN QOCHISH PROTSESSI KUCHAYA BORADI VA NIHOYAT MARKAZDAN QOCHMA KUCHLAR TORTISH KUCHIDAN USTUN KELGACH, TUMANLIKDAN TURLI VAQTDA GAZSIMON HALQALAR AJRALIB CHIQIB KETA BOSHLAGAN. BU GAZSIMON HALQALAR QUYOSH EKVATORI TEKISLIGIDA O'Z O'QI ATROFIDA VA TUMANLIK ATROFIDA AYLANAR EKAN, AYRIM QISMLARGA AJRALIB KETADI, AJRALIB CHIQQAN MODDALAR TOBORA ZICHLASHADI VA SHARSIMON HOLGA KELADI, YA’NI PLANETALAR, JUMLADAN ER HAM PAYDO BO'LADI. P.S. LAPLASNING FIKRICHA, TUMANLIKNING MARKAZIY SHARSIMON YIRIK QISMI HOZIRGI HAYOT MANBAI — QUYOSH, UNDAN AJRALIB CHIQQAN HALQALAR ESA SAYYORALAR (ER VA BOSHQALAR) VA ULARNING YO'LDOSHLARINI VUJUDGA KELTIRGAN. P. S. LAPLAS YUQORIDAGI GIPOTEZANI QUYID

• 1) QUYOSH SISTEMASIDAGI SAYYORALAR QUYOSH MASSASINING 1/700 QISMIGA TO'G'RI KELADI; 2) QUYOSH EKVATORI (TEKISLIGI) HAMMA SAYYORALAMING VA ULAR YO'LDOSHLARINING ORBITALAR TEKISLIGIGA TO'G'RI KELADI; 3) QUYOSH QAYSI TOMONGA AYLANAYOTGAN BO'ISA (O'Z O'QI ATROFIDA), PLANETALAMING HAMMASI HAM O'Z O'QI ATROFIDA VA QUYOSH ATROFIDAN SHU TOMONGA QARAB AYLANADI; 4) SAYYORALAMING YO'LDOSHLARI SAYYORA AYLANADIGAN TOMONGA QARAB AYLANADI; 5) SAYYORALARDAN BIRI — SATURN EKVATOR TEKISLIGIDA YUPQA LENTADEK SAYYORA-HALQASI O'RAGAN HOLDA HARAKAT QILADI. P.S. LAPLAS GIPOTEZASIGA UZOQ VAQTLARGACHA (100 YIL) HECH QANDAY SHUBHA TUG'ILMADI. KEYINGI DAVRLARDA FAN TARAQQIY ETIB, ASTRONOMLAR JUDA KATTALASHTIRIB KO'RSATADIGAN TELESKOPLAR YORDAMI BILAN PLANETA

• P.S. LAPLAS GIPOTEZASI I. KANT GIPOTEZASIGA O'XSHAYDI, LEKIN ULAR BIR-BIRIDAN BEXABAR SHU GIPOTEZANI YARATGANLAR. I. KANT MATEMATIK BO'LMAGANI UCHUN O'ZINING YARATGAN GIPOTEZASIDAGI BU DALILLARNI HISOBLAB CHIQIB ISBOT QILMAGAN VA HECH QANDAY MATEMATIK TEKSHIRISHLAR O'TKAZMAGAN. P.S. LAPLAS GIPOTEZASI ESA GO'YO I. KANT GIPOTEZASINI TO'LDIRGAN. SHUNING UCHUN BU IKKI GIPOTEZA BIRGALIKDA KANT VA LAPLAS GIPOTEZASI DEB YURITILADI. BIROQ LAPLAS GIPOTEZASI HAM MATEMATIK JIHATDAN ANCHA KUCHSIZ O'SHA ZAMONGAGINA XOS EDI, HOZIRGI XX ASRDA ESA UNING KO'P KAMCHILIKLARI SOVET ASTRONOMLARI VA ASTROFIZIKLARI TOMONIDAN ANIQLANIB, UNING FAKT VA RAQAMLARI NOTO'G'RI BO'LIB CHIQDI. SHUNDAY BO'LSA-DA, KOSMOGONIYA FANI KLASSIKLARINING GENIAL FIKRLARI FANNING TARA

• KOSMOGONIYA SOHASIDA QILINGAN BUNDAY KATTA MUVAFFAQIYATLI ISHLAR AKADEMIK O.YU. SHMIDTNING 1944 YILDAGI KOSMOGONIYA NAZARIYASIDA ZAMIN BO'DIB XIZMAT QILDI. O.YU. SHMIDT GIPOTEZASIGA KO'RA, ERIMIZ VA PLANETALAR HECH QACHON OLOVDEK QIZIGAN OSMON JISMI BO'LGAN EMAS (PAYDO BO'LISHINING BOSHLANG'ICH DAVRIDA). U QACHONLARDIR, GALAKTIKAMIZ SISTEMASIDAGI TUMANLIKLAR TO'PLAMIDAN (BULUTSIMON, MAY DA CHANG, TO'ZON MATERIALLARIDAN) IBORAT BO'LGAN. QUYOSH GALAKTIKA BO'YLAB HARAKATLANISHI NATIJASIDA UNING ATROFIGA TUMANLIKLAR YIG'ILIB, TARTIBSIZ HARAKATDAN TARTIBLI HARAKATGA O'TA BOSHLAGAN, YA’NI KICHIK ZARRACHALAR BIR-BIRLARIGA QO'SHILIB KATTALASHGAN. VAQTLAR O'TISHI NATIJASIDA BU JINSLAR TO'PLAMI O'Z O'QI VA QUYOSH ATROFIDA AYLANADIGAN

• AKADEMIK SHMIDT KO'P YILLIK TEKSHIRISHLARI NATIJASIDA SHUNDAY FIKRGA KELDI. O'TGAN ASRLARDAGI KOSMOGONISTLAR (LAPLAS) QUYOSH HALQALARI PLANETALARDAN HOSIL BO'LGAN, PLANETALAR QUYOSHNING 1/700 INI TASHKIL QILADI, DEGAN EDILAR. LEKIN PLANETA VA ULARNING YO'LDOSHLARINING HARAKAT YIG'INDISI HAM QUYOSH HARAKATINING 1/700 INI TASHKIL ETADIMI YOKI YO'QMI, UNI HISSBLAB CHIQMAGAN EDILAR. O.YU. SHMIDT PLANETALAR VA ULARNING YO'LDSSHLARINING HARAKAT YIG'INDISI 1/700 EMAS, BALKI KO'PROQ EKANLIGINI ANIQLADI. XUDDI SHUNGA O'XSHASH BOSHQA HARAKAT YO'NALISHLARINI VA PROTSESSLARINI MATEMATIK USULDA TEKSHIRILISHI NATIJASIDA U SHUNDAY MUVAFFAQIYATGA ERISHDI. SOVET OLIMLARI TSMONIDAN ISHLAB CHIQILGAN GIPOTEZA HAR QANDAY G'ARBIY KAPITALISTIK MAMLAKATLARDAGI «HA

Kant va Laplas gipotezasi Nemis filosofi Kant 1775 yilda Kuyoshsistemasidagi planetalarning kosmik tumanlikdan paydo bulganligi tugrisida birinchi gipotezani bayon etjdi. Kantdan biroz keyinrok fransuzfizigi Laplas Kuyosh sistemasining paydo bulishi tugrisida ancha batavsil va ma'nolirok gipoteza chikardi. Kuyosh sistemasi dastavval kizigan, juda siyraklangan tumanlikdan iborat bulib , barcha planetalar orbitalari doirasidan ancha tashkariga tarkalgan bulgan. Tumanlikning markazida asta sekin yadro xosil bulib keyinchalik bu yadrodan Kuyosh vujudga kelgan. Bu tumanlik uz uki atrofida aylangan, shuning natijasida ikki tomoni pachaklangan dumalok shaklga kirgan. Tumanliklarning asta sekin sovishi bilan uning zarralari markazga yakinlashgan, massa zichlanib tezirok aylana bosh

• DJINS GIPOTEZASI XX ASRNING BIRINCHI YARMIDA DJINS GIPOTEZASI JUDA MASHXUR EDI, BU GIPOTEZA BIRINCHI MARTA 1919 YILDA BAYON ETILGAN. BU GIPOTEZANING MOXIYATI SHUNDAN IBORAT: KUYOSH SISTEMASIDAGI PLANETALAR FARK KILGAN TUMANLIKNING XALKALARIDAN EMAS, BALKI KUYOSHDAN XOSIL BULGAN. BU XODISA SHUNDAY RUY BERISHI MUMKIN EDI. KUYOSH YONIDAN KUYOSHDAN XAM KATTAROK BIR YULDUZ UTGAN BULISHI MUMKIN. NATIJADA BIR-BIRIGA YAKIGLASHISH BOSHLAGANLIGI BOSHLANGANLIGI TUFAYLI KUYOSHDAN BAXAYBAT «KABARISH TULKINI» KUZGALGAN, IKI OSMONIY JISMNING YAKINLASHGAN BU TULKIN ORTA BORGAN. JISMLAR TOBORA YAKINLASHGANDA, KABARIB CHIKKAN URGACHLAR PORTLAGAN NATIJADA IKKITA PROTUBERANES PAYDO BULGAN. BIR PROTUBERANES UZGA YULDUZ TOMONGA, IKKINCHI PROTUBENES TESKARI TOMONGA KARAB OTILIB CHIKKAN . KUYOSHDAN UZILIB KO

• ER YUZASI MERIDIAN YOYINING UZUNLIGI EKVATORDA QUTB DOI-RASIGA NISBATAN QISKAROKDIR. MERIDIAN YOYINING BIR GRADUS UZUNLIGI EKVATORDA 110,9 KM, PARIJDA 111,3 KM, QUTB DOIRASIDA 111,9 KM. YER QUTBLARIDA BIR OZ QISILGAN BO’LIB, QUTB O’QLARI UZUNLIGI 12714KM, EKVATOR BO’YICHA DIAMETR 12756 KM, RADIUSI 6371,221 KM TENG. DEMAK, YERNING SIQIQLIGI 12 KM NI TASHKIL ETADI. KEYINGI VAQTLARDA OLIB BORADIGAN ANIQ O’LCHASH ISHLARI YERNING ELLIKSOYID SHAKLIGA YAQIN EKANLIGINI KO’RSATADI. AGAR EKVATORIAL VA QUTBIY O’QLARNING UZUNLIGIDAGI FARQNING KICHIK EKANLIGINI XISOBGA OLSAK, BUNDAY ELLLIKSOYIBNI SFEROIP DEB ATASH MUMKIN. LEKIN YER YUZASI BIZGA MA'LUM BO’LGAN BIROR GEOMETRIK SHAKLIGA TUG’RI KELMAYDI. XIMOLOY TOG’IDAGI JOMOLUNGMA CHO’QQISINING BALANDLIGI OKEAN YUZASIDA 8848 M, TINCH OKEANING ENG

• XULOSA • O’ZBEK OLIMLARINING GIPOTEZASI CHET EL OLIMLARINING GIPOTEZASIDAN SHU BILAN FARQ QILADIKI, BU GIPOTEZA ERNING KEYINGI DAVRLARDA QANDAY QILIB ISISHINI, VULKAN VA FOYDALI QAZILMALAMING HOSIL BO'LISHINI, NIHOYAT, YERNING TUZILISHI, TARAQQIYOT TARIXINI O'RGANISHGA KATTA YORDAM BERDI. AYRIM HAL BO'LMAGAN MASALALARNI HAL QILISHDA U KATTA ROL O'YNAMOQDA, MASALAN, METEORITLAR TARKIBINING YER TARKIBIGA O'XSHASHLIGINI ANIQLASHDA VA YER MODDALARINING SARALANISHINI TUSHUNTIRISHDA VA ERGA METEORIT URILISHIDAN HOSIL BO'LGAN RELEFLARNI ANIQLASHDA BU GIPOTEZA MUHIM AHAMIYATGA EGADIR.

FOYDALANGAN ADABIYOTLAR ROYXATI 1. SHORAXMEDOV .SH.SH «UMUMIY GEOLOGIYA VA TARIXIY GEOLOGIYA»“GEOLOGIYA VA GEOMORFOLOGIYA” BARKAMOL FAYZ MEDIA NASHRIYOTI TOSHKENT 1 2019 –YIL 369 BET ; INTERNET SAYTLARI.

Купить