Yerning tashqi qobiqilari - Геология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Октябрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Геология

Yerning tashqi qobiqilari

Купить

Yerning tashqi qobiqilariNeft va gaz geologiyasi

Yer qobig’ining tuzilganligi

Yer po’sti  Yer po sti — Yerning tashqi qattiq ʻ qobig i,geosferalardan ʻ biri, litosferaning yuqori qismi. Yerning pastki chegarasi bo ylama va ko ndalang seysmik ʻ ʻ to lqinlar tezligi birdaniga o zgaradigan ʻ ʻ (6,7—7,6 km/sek dan 7,9— 8,2 km/sek gacha) yuza — Moxorovichich yuzasi)da o tadi. Shu yuza bilan Yer po’sti ʻ mantiyadan ajraladi. Yer po’stining quruqlik va okeandagi turlari farq qilinadi. Quruqlikda Yer po’stining qalinligi tekisliklarda 35–40 km, tog liklarda 50– ʻ 75 km gacha. Okean osti Yer po’stiniki 5– 10 km. Quruqlikda Yer po’sti uch qatlam: yuqoridagi cho kindi (qalinligi 15–20 km ʻ gacha), o rtadagi shartli ravishda "granit" ʻ (10–20 km), pastdagi "bazalt" (o rtacha ʻ 15–20 km)dan tashkil topgan.

 Okean osti Yer po’sti 3 qatlamdan: birinchisi zichlanmagan dengiz cho kindilari (1 km ʻ gacha),ikkinchisi uning ostidagisi zichlangan cho kindilar (1–2 km), ʻ uchinchisi quyi okean bazalt qatlami (4–8 km) gabbrodan tashkil topgan, degan taxminlar bor.  Okeandan quruklikka o tadigan ʻ joyda oraliq (subkontinental yoki sub okean) Yer po’sti (8–25 km) ʼ joylashgan. Yer po’stida muntazam tektonik harakatlar bo lib turadi. Shunga binoan Yer ʻ po’sti harakatchan (burmalangan mintaqalar) va nisbatan tinchigan oblastlar — platformalarga bo lingan. Yer po’stining yoshi ʻ 3,5—4,5 mlrd. yilga teng . Yer po’stining rivojlanishi Yer qa ridagi fizik-kimyoviy ʼ jarayonlarga bog liq bo lsa ʻ ʻ kerak deb faraz qilinadi

LITOSFERA  Litosfera (grekcha litos-tosh, sfera- qobiq) Yerning qattiq tosh qobig’idir. Mantiyani ustida joylashgan va uni yopinchiq sifatida har tomondan o’rab olgan. Uning qalinligi 50-200 km. Litosfera mantiyaning yuqori qismini va Yer po’stini o’z ichiga oladi. Litosfera yuqori mantiyadagi yumshoq, yopishqoq xamirga o’xshagan astenosfera qatlami ustida joylangan. Litosfera astenosfera qatlami ustida izostatik ravishda muvozanatlashgan, ya’ni litosfera bo’laklari og’irligi va zichligiga qarab Arximed qonuniga binoan joylashadi.

Yerning tosh o rami satxining ʻ tashqi tuzilishiga rel’ef deyiladi. Rel’efning shakllanishi uning yoshini, morfologik tuzilishini, o zgarishi va tarqalishi ʻ qonuniyatlarini gemorfologiya fanini o rganadi[1][2]. Yer ʻ sathining tuzilishi, tarixiy taraqqiyoti, unda hayotning rivojlanishi asosan yerning ichki qismida vujudga keladigan tektonik jarayonlarga va iqlimga bog liqdir. Yerning muz ʻ qoplamagan quruqlik satxi 133,4 mln km bo lib, uning 55,7 mln ʻ km2 tropik, 24,3 mln km2 subtropik, 22,5 mln km2 mo'’tadil, 21,2 mln km2 qutb mintaqalariga to'g ri keladi. Quruqlikning 10-11 ʻ % i dehqonchilikda va 20 % i yaylovlar o rnida ishlatiladi. ʻ Dunyo aholisi jon boshiga 0,4 gektar dehqonchilik qiladigan yer to'g ri keladi. ʻ Yer litosferasining tektonik taxtasi

Litosfera sathidan insoniyatning yashashi uchun zarur bo lgan qishloq xo jalik mahsulotlari (inshootlar ʻ ʻ qurishda foydalanishdan tashqari) va qazilma boyliklar qazib olishda foydalaniladi. Ochiq usulda qaziladigan konlarning chuqur ligi 800 metrga, yopiq usulda qaziladigan konlarning chuqurligi esa 3-4kmga etadi. BMTning ma lumotiga ko’ra, ʼ 1972-yilda dunyo bo yicha 3,231,100 ming tonna ʻ ko’mir, 2,646,290 ming tonna neft, 600,200 ming tonna temir rudasi, 75,180 ming tonna boksit, 3,660 ming tonna xrom rudasi, 7,300 ming tonna mis, 3,350 ming tonna qo’rg’oshin rudasi, 5,430 ming tonna rux rudasi, 159,200 ming tonna tuz, 118,500 ming tonna fosforit va boshqalar qazib olingan.

Gidrosfera  Gidrosfera (qadimgi yunoncha: δωρ (ὕ húdōr) — „suv“, and σφα ρα ( ῖ sphaîra) — „shar“)[1] [2] — Yer kurrasidagi barcha suv — okean va dengizlar, daryo, ko llar va botqoqliklar, ʻ doimiy qorlik va muzliklar, tuproqdagi namlik hamda yer osti suvi majmui. Ko pincha, ʻ gidrosfera deganda okean va daryolar tushuniladi, lekin bu — xato. Gidrosferaning umumiy hajmi 1 491 049 ming km3.

Gidrosfera gidrologiya, okeanologiya, geologiya, geokimyo kabi qator geografik fanlarning tadqiqot predmeti hisoblanadiGidrosfera Yer massasining atigi 1/4100 qismini tashkil etadi. Gidrosferaning eng asosiy qismi — Dunyo okeani Yer kurrasi umumiy maydoni (510 million km2) ning 361 million km2 ni, yoki 71% ni gidrosfera qoplab olgan, ko l va ʻ daryolardagi suvlar esa quruqlik maydonining 6% chasini egallab turadi. Yer kurrasidagi barcha abadiy qor va muzliklarning umumiy maydoni 21 million km2, bu esa Yer yuzasi umumiy maydonining 4% ini, quruqlik maydonining 14% ini tashkil etadi. Gidrosferaning kimyoviy tarkibi dengiz suvining o rtacha ʻ kimyoviy tarkibiga juda yaqin, undagi eng muhim kimyoviy elementlar: kislorod — 85,8%, vodorod — 10,8%, xlor va natriy — 2,95%. Gidrosfera suvlari uzluk

 Atmosfera (qadimgi yunoncha: τμός – ἀ atmos – bug va ʻ σφα ρα – ῖ sfera) – yer sharini o rab olgan va u bilan birga ʻ aylanadigan havo qobig i. Atmosfera massasi 5,15-YU15 t ʻ bo lib, yer shari og irligi (5,977-1021 t)ning taxminan ʻ ʻ milliondan bir bo lagiga teng. Balandlikka ko tarilgan sari ʻ ʻ Atmosfera bosimi va zichligi kamayib boradi. Atmosferaning qalinligi bir necha o n ming km bo lishiga qaramay, uning ʻ ʻ asosiy massasi yer sirtiga yondashgan yupqa qatlamda joylashgan. Atmosfera butun massasining taxminan 50%i yer sirtidan 5 km balandlikkacha bo lgan qatlamda, qolgan 50 % ʻ esa 30 – 35 km balandlikkacha bo lgan qatlamda to plangan. ʻ ʻ Yer sirtida Atmosferaning zichligi YU-3 g/sm³ bo lsa, ʻ taxminan 700 km balandlikda 10-16 g/sm³. Atmosfera

Atmosferaning tepadan ko rinishiʻATMOSFERANING KO’RINISHLARI Atmosferaning yonidan ko rinishi. ʻ

Купить