Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 50.3KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Referatlar
Fan Pedagogika

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Yevropa mezoliti

Sotib olish
Yevropa mezoliti
 
Reja
1. Ye vropaning geografik  joylashuvi.
2. Yevropa  xududida o‘tkazilgan arxeologik tadqiqotlar tarixi.
3. Ye vropa mezolit davrida.   
4. Ye vropaning mezolit davri yodgorliklari.
1 1.1   Yevropa   xududi   Shimoliy   yarim   sharda   joylashgan   bo‘lib,   umumiy
maydoni   10   mln   km²   ni   tashkil   etadi.   Uning   xududi   shimoliy   muz   dengi   va
Atlantika   okeani   suvlari   bilan   yuvilib   turadi.   Axolisi   740   mln   kishini   tashkil
etadi.   Osiyo   qit’asi   bilan   birgalikda   Yevroosiyo   materigini   tashkil   etadi.
Yevropa   xududida   joylashgan   Klekton-quyi   paleolit   davrining   eng   qadimgi
yodgorliklaridan biri hisoblanadi. Bundan 550 – 475 ming yillar avval G‘arbiy
Yevropa   hududida   tarqalgan   madaniyat   hisoblanadi.   Ushbu   madaniyatga
tegishli   asosiy   topilmalar   Temza   daryosi   havzasidan   topib   o‘rganilgan.
Klekton   kelib   chiqishi   Buyuk   Britaniyadagi   Klekton   siti   shahri   yaqinidagi
manzilgoh nomidan kelib chiqqan. 
1.2 .Madlen   madaniyati   –   quyi   paleolit   davri   madaniyati   hisoblanadi.   Ushbu
madaniyat   Fransiya,     Isponiya,   Shvetsariya,   Belgiya,   Germaniya   hududlarida
keng   tarqaladi.   Davriy   sanasi   15   –   8   ming   yilliklarni   tashkil   etadi.   Ushbu
madaniyat   jamoalarida   suyakka   ishlov   berish   san’ati   yuqori   darajada
rivojlangan   edi.   Madlen   madaniyati   yodgorliklarida   mikrolit   tosh   qurollariga
o‘tish   bosqichi   kuzatiladi.   Madlen   ovchilari   asosan   g‘orlarda   va   teri   hamda
suyaklardan   qurilgan   turar   joylarda   yashashgan.   XX   asrlarning   oxirlarida
G‘arbiy   Yevropa   olimlari   tomonidan   Madlen   madaniyatining   dabtlabki
bosqichi sifatida badegulsk miniajratib ko‘rsatadi. 
Orinyak   madaniyati   –   quyi   paleolitning   ilk   bosqichiga   oid   arxeologik   m
hisoblanadi.   Fransiyaning   yuqori   Garonna   deportamentidagi   Orinyak   g‘orida
o‘tkazilgan   tadqiqotlar   orqali,   ushbu   madaniyatga   Orinyak   madaniyati   nomi
berilgan.   XX   asrning   boshlarida   ushbu   madaniyatga   tegishli   yodgorliklar
Yevropa hududidan aniqlangan. Orinyak madaniyatiga oid yodgorliklar asosan
Fransiya   hududida   keng   tarqalgan.   Sanasi   33000   –   19000   yillar   bilan
belgilanadi.   Orinyak   madaniyati   G‘arbiy   va   Markaziy   Yevropada   keng
tarqalgan. 
2 Solyutre     madaniyati   –   quyi   paleolit   davrining   o‘rta   bosqichiga   oid   m
hisoblanadi. Ushbu madaniyatga tegishli bo‘lgan yodgorliklar asosan Fransiya
va   shimoliy   Ispaniya   hududlarida   keng   tarqalgan.   Orinyak   va   Perigorsk
madaniyatlari   o‘rniga   kelgan   madaniyat   bo‘lib,   o‘z   navbvtida   u   o‘z   o‘rnini
Madlen madaniyatiga bo‘shatib beradi. Orinyan madaniyatining davriy sanasi
miloddan   avvalgi   18   –   5   ming   yilliklarni   o‘z   ichiga   oladi.   Ushbu   madaniyat
dastlab   G.Mortile   tomonidan   XIX   asrning   60   yillarda   aniqlangan   va
Fransiyadagi   Sona   va   Luara   departamenti   hududida   joylashgan   Solyutre
manzilgohi   nomi   bilan   bog‘liq.   Mezolit   davrida   shimoliy   Yevropa   xududida
ovchilik   bilan   shug‘ullanuvchilar   jamoalar   madaniyati   shakllanadi.   Ya’ni   bu
xo‘jalik   turi   Angliyaning   sharqiy   viloyatlaridan   tortib   toki   Estoniya,   ayniqsa
Bolqonbo‘yi   hududlarida   ravnaq   topdi.   Miloddan   avvalgi   8   ming   yillikning
o‘rtalariga kelib, mezolit davri ovchilari toshlardan boltalar yasab o‘rmonlarda
daraxtlarni   kesishda   ulardan   foydalanishgan.   Ov   qurollari   asosan   toshdan
ishlangan.   Bunday   tosh   qurollar   farxeologiya   fanida   mikrolit   tosh   qurollar
nomini olgan. Mezolit davri ovchilari tosh qurollardan nafaqat ov jarayonida,
balki   harbiy   maqsadlarda   ham   foydalanishgan.   1869   yilda   G.   De   mortile
paleolit   davridan   so‘ng   neolit   davri   deb   hisoblagan.   Keyinchalik   esa   Ye.
Kartile   G.De   Mortile   fikrlarini   taxlil   etgan   xolda   shunday   xulosaga   keldiki
paleolit   va   neolit   o‘rtasida   xiatus   mavjud   bo‘lsa,   u   holda   Yevropa   mintaqasi
uzoq   davriy   vaqt   davomida   insoniyat   tomonidan   o‘zlashtirilmagan.   Biroq   bu
davrga kelib, bu bo‘shliqni to‘ldirish imkoniyatin i beruvchi bir qancha dalillar
qo‘lga kiritiladi. 70 yillarning oxirlariga kelib esa shved olimi Torell paleolit
davridan   neolit   davriga   o‘tish   bosqichini   “mezolit   ”   ya’ni   “o‘rta   tosh”   davri
deb   nomlaydi.   1.3Evropaning   mezolit   davri   miloddan   avvalgi   9-6   ming
yilliklar bilan davrlanadi. Yevropada ham mezolit davri buyuk muzliklarining
chekinishi   va     hozirgi   zamon   iqlimiga   o‘zgarishi   davriga   to‘g‘ri   keladi.
Muzliklarning   chekinishi   natijasida   iqlim   va   o‘simliklar   dunyosi   o‘zgarib
3 ketadi. Muzlik davrining so‘ngi bosqichida Yevropa shimolining katta qismida
to‘g‘risimon o‘simliklar hukmronlik qilar edi. Asta – sekinlik bilan muzliklar
shimolga   tamon   chekinadi   va   hozirgi   kunda   mavjud   bo‘lgpn   boltiq   dengizi
poydo bo‘ladi. muzlik davrining tugashi bilan Janubiy va Markaziy Yevropada
shimol   kiyigi   yo‘qoladi   ovchilarning   asosiy   ov   manbai   bo‘lib   bug‘ular   va
boshqa   hayvonlar   qoladi.   Muzlik   davri   ovchilarining   turar   joylari   yengil
tipdagi manzilgoh edi. Yevropada qo‘lga o‘rgatilgan hayvon bu it hisoblanadi.
Yevropaning turli hududlarida mezolit davrida madaniyatlarining kechishi har
xil   bo‘lgan.   Shimoliy   Yevropa   mezoliti   Yevropa   mintaqasining   o‘rta   yer
dengizi   va   atlantika   havzalari   qismlaridan   ancha   farq   qiladi.   Muzlik   erishi
bilan   yevropa   hududidagi   yashagan   iptidoiy   ajdodlarimiz   bug‘ular   izidan   bir
joydan   ikkinchi   joyga     ko‘chib   yangi   yerlarni   o‘zlashtira   boshlaganlar.
Ibtidoiy ajdodlprimiz shimoliy tomonga siljishi natijasida bu yerlar Gamburg,
Feder messer, Orenburg kabi madaniyatlarga asos soladi. 
1.4 Germaniyaning   shimolidagi   mezolit   davri   madaniyatlariga   boltalar
madaniyati   nomi   berilgan   ushbu   madaniyatning   asosiy   yodgorliklari
Pinnenburg,   Dyuvenzee   va   Oldesloe   sivilizatsiyalari   hududlaridan   topib
o‘rganilgan.   Masalan:   Pinnenburg   qishlog‘ida   o‘tkazilgan   qazuv   ishlari
natijasida bir nechta manzilgohlar, qabrlar va o‘choq qoldiqlari aniqlangan. 
Shimoliy Skandinaviyaning mezolit davri madaniyatlari Fosna(Fosna), komsa
(Komsa),   va   Askola   (Askole)madaniyatlarini   misol   qilib   keltirishimiz
mumkun.   Komsa   madaniyati   Norvegiyaning     (Finmarker)   shimoliy   qismida,
Finlandiyaning   shimoliy   qismida   Skandinaviya   yarim   oroligacha   bo‘lgan
hudularda keng tarqalgan. 
Fanda   100   dan   ortiq   manzilgohlar   ma’lum   bo‘lib,   ulardan   asosan   toshdan
ishlangan qirindilar namunalari topilgan. 
4 Finlandiyada   komsa   madaniyati   bilan   bir   vaqtda   askola   madaniyati   mavjud
bo‘lgan (unga tegishli manzilgohlar Askola viloyati, Porvan – Yoki yaqinidan
topib   o‘rganilgan)   ov   qurollari   asosan   kvarsitdan   ishlangan.   Ushbu   ikkala
madaniyat   ham   miloddan   avvalgi   VIII   ming   yilliklar   bilan   belgilanadi.
Tad q i q otchilarning   fikriga   ko‘ra   ushbu   madaniyat   yodgorlik lariga   o‘xshash.
Extimolki   ularning   paydo   bo‘lishi   ajdodlarimizning   shimol   bug‘isi   izidan
shimol   tomonga   ko‘chishi   natijasida   paydo   bo‘ladi.   fosna   madaniyati
Norvegiyaning   g‘arbiy   qirg‘oq   bo‘yi   hududida   tarqalgan.   Ushbu
madaniyatning fosna nomi bilan atalishi shahri nomi bilan bog‘liq. 
Finlandiyaning   so‘ngi   mezolit   davri   madaniyatlar   arxeologiya   fanida
suomusyarvi nomi bilan ma’lumdir. Ushbu  madaniyatga tegishli yodgorliklar
Finlandiyaning janubiy qismida topib o‘rganilgan. 
Ushbu   madaniyat   karelil   hududida   ham   keng   tarqalgan.   Bu   madaniyatning
so‘ngi   bosqichi   neolit   davriga   xos   bo‘lsada,   aholisi   sopol   buyumlar   bilan
tanish bo‘lishmagan. Bu madaniyatning kelib chiqishi borasida ham bir nechta
nuqtai nazarlar mavjud. Birinchi nuqtai nazarga iko‘ra Finlandiya ko‘rfazining
janubiy qirg‘oqlari hududlaridan uo‘chib aholi bilan bog‘lansa, ikkinchi nuqtai
nazarga   ko‘ra   esa   askola   madaniyatining   so‘ngi   bosqichi   bilan   belgilanadi.
Yevropaning   eng   qadimgi     madaniyatlaridan   biri   bu   maglemoze
madaniyatidir. Maglemoze deb nomlanishi esa Zelandiyadagi Muleruxa shahri
nomi   bilan   bog‘liq.   Bu   yerda   1900   yilda   o‘tkazilgan   qazishmalar   jarayonida
qadimgi   qishloq   izlari   topib   o‘rganilgan.   Ushbu   madaniyat   Angliyadan
Boltiqbo‘yigacha,   janubiy   Norvegiyadan   Pikardiyagacha   bshlgan   hududlarda
keng tarqalgan. Ushbu madaniyatlarining eng asosiy yodgorliklari Zerlandiya
oroli joylashgan xolmgard va Sverdborg; Angliyadagi – Broksbern;  Killing –
xit;   Nyubyuri;   Germaniyadagi   –   Kalbe;   Dyubbertin;   Dyukenzee;
Shvesariyadagi   –   Istabi;   Omossen;   Sandarna   yodgorliklari   hisoblanadi.
5 Skandinaviya   hududida   maslemize   madaniyati   o‘rniga   Konimoze   madaniyati
keladi. 
Azil   yodgorligi   Ispaniyaning   shimoli   va   Fransiyaning   janubidagi   Solyutre-
davri   madaniyati   hisoblanadi.   Ushbu   madaniyatga   oid   yodgorliklar   Fransiya
Pireniyasi   hududlaridan topilgan.   Azil madaniyatini Yevropaning boshqa ilk
mezolit   davri   yodgorliklari   Tyongersk   vap   Svidersk   madaniyatlari   bilan   bir
vaqtda mavjud bo‘lgan. 
6 Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. David McDowall. An illustrated history of Britain. UK.2006.
2. Ian Shaw, Rober Jameson. A Dictionary of Archaeology.UK.1999.
3. Peter Bogucki, Pam J. Crabtree. Acient Europe. NY. 2004.
4. A.L. Mongayt. Arxeologiya Zapadnoy Yevrop ы .  Nauka. Moskva.1973
7

Yevropa mezoliti

Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish
  • Umumta‘lim maktablarida Imom Buxoriy hadislarini o‘rganishning ahamiyati
  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский