“Zafarnoma” asarida AMIR TEMUR timsolining yoritilishi - Pedagogika - Slaydlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	3000UZS
Hajmi	5.6MB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	07 Noyabr 2026
Kengaytma	pptx
Bo'lim	Slaydlar
Fan	Pedagogika

“Zafarnoma” asarida AMIR TEMUR timsolining yoritilishi

Sotib olish

•
“ Zafarnoma” asarida
AMIR TEMUR
timsolining yoritilishi

Amir Temur
- Mashhur davlat
arbobi, O‘rta asrlar
islohotchisi, sarkarda,
adolat uchun tolmas
kurashchi, ilm-fan va
madaniyat rahnamosi

Siyosiy maydonga qadam qo‘yganida Amir Temur endigina 24 yoshga
kirgandi. Mamlakat parokanda, mahalliy siyosiy kuchlar o‘rtasidagi o‘zaro
qarama-qarshiliklar avj olgandi. Ustiga ustak, Chingizxon avlodlari
Movarounnahrga tez-tez bosqin uyushtirib turardi.

Taxminan bir asr davom etgan bu davrda Movarounnahrning istibdod
alamini tortgan oddiy fuqarolaridan to yirik siyosiy arboblariyu din
peshvolarigacha juda ham og‘ir kun kechirdilar. Jamiyatga ozodlikka va
taraqqiyotga bo‘lgan intilishlarni o‘zida mujassam etgan xaloskor, dohiy
zarur edi. Taqdir taqozosi bilan Amir Temur ana shunday xaloskor va
yo‘lboshchi sifatida tarix sahnasida paydo bo‘ldi.

1370 yilda Amir Temur Balxda bo‘lib o‘tgan qurultoyda
Movarounnahrning ulug‘ amiri deb e’lon qilindi. Amir Temurning buyuk
saltanat barpo qilish bobidagi sa’y-harakatini shartli
ravishda 2 ga bo’lish mumkin.
Birinchi davr 1370-1388 yillar
bo’lib, bu davrda Temur asosan
turkiy xalqlardan tashkil topgan
Chig’atoy mulkini markazlashgan
davlatga birlashtirish uchun
kurashdi.Ikkinchi davr 1388-1405
yillardir.Bu davrda Temur o’z
davlati hududini kengaytirish va
buyuk saltanat barpo etishni o’z
oldiga maqsad qilib qo’yadi.

Tarqoqlikni bartaraf etib, ayrim o‘lkalarni
yagona davlatga birlashtirish Amir
Temurning asosiy maqsadi edi. U davlatning
poytaxti qilib So‘g‘diyonaning qadimiy
poytaxti bo‘lgan Afrosiyob xarobalari
yonidagi Samarqandni belgiladi …

… va yangi buyuk shaharga asos soldi.

Amir Temur saltanati O‘rta Osiyoda 35 yil (1370-1405)
hukm surdi. U Markaziy Osiyo hududlarini yagona
markazlashgan davlatga birlashtirdi, Hind va Gangadan to
Sirdaryo va Zarafshongacha, Tyan-Shandan to Bosforgacha
ulkan imperiya barpo etdi.

Tarix Amir Temurni makedoniyalik Iskandar, Doro 1,
Yuliy Sezar kabi yirik sarkardalar bilan bir qatorga
qo‘yadi. Amir Temur- mingta jang o‘tkazib birontasida
ham yengilmagan mashhuri zamon sarkarda !

14-asrning ikkinchi yarmida Movarounnahr Yaqin va O‘rta
Sharqning tijorat, iqtisod va madaniyat markaziga
aylanib bordi. Chingizxon qo‘shinlari tomonidan tag-
tubigacha vayron qilingan Samarqand, Kesh, Buxoro,
Termiz, Toshkent, Marv, Hirot kabi va boshqa qadimiy
shaharlar obod bo‘la boshladi. Masjidu madrasalar,
maqbaralar, karvonsaroylar va hammomlar qurildi.

Mamlakat iqtisodiyoti mustahkamlandi, savdo va
hunarmandchilik ishlab chiqarishi rivojlana boshladi, qo‘shni va
uzoqdagi mamlakatlar bilan savdo-xo‘jalik aloqalari kengaydi.

Amir Temur hayotlik paytida davlat boshqaruvi haqida “ Temur
t uzuk lari” degan nomda mashhur bo‘lgan maxsus kitob yozilgan edi.
Unda bu mashhur davlat arbobi va sarkardaning harbiy san’atga, davlat
tuzilishi va mamlakatni boshqarishga oid qarashlari aks etdi.

"Temur tuzuklari“ dan namunalar:
"Dilimning mashriqdan ko'tarilgan birinchi tuzuk shundan iborat bo'ldiki,
islom dinin yoyib, Muhammad, unga Tangrining marhamatlari va salomlari
bo'lsin, shariatni quvvatladim. Jahonni turli mamlakatlari, katta va kichik
shaharlarida islom dinini va yaxshi odamlar orasida shariatni yoydim va o'z
saltanatimni shariat bilan bezadim".

"Raiyat ahvoldan ogoh
bo'ldim, ulug'larni og'a
qatorida, kichiklarni farzand
o'rnida ko'rdim. Har yerning
tabiatini, har elning rasmi-
odat, yo'l-yo'sinlaridan voqif
bo'lib turdim, har bir o'lka va
shahar aholisining ulug'lari va
buz ru glari bilan oshno
bo'ldim va ularning
mijozlariga, tabiatiga to'g'ri
kelgan, o'zlari tilagan
odamlarni ularga hokim qilib
tayinladim. Har bir diyor
aholisining ahvolidan ogoh
bo'lib turdim. har bir
mamlakatning ahvolini,
sipohu raiyat kayfiyatini,
turmushlarini, bular
o'rtasidagi aloqalarni yozib
menga bildirib turish uchun
diyonatli, kishilardan
voqeanavislar belgiladim .”

"Hech kimdan o'ch olish maqomida bo'lmadim. Tuzimni totib menga
yomonlik qilganlarni Parvardigori olamga topshirdim. Ish ko'rgan, shijoatli
er-yigitlarni qoshimda tutdim, ko'ngli buzuq qo'rqoqlarni majlisimdan quvib
yubordim".

"Biron mamlakatda jabr-zulm va fisq-fasod kuchayib ketarkan, asl
podsholar adolat o'rnatib, fisq-fasodni, zulmni yo'qotish niyatida ana
shunday mamlakatga hujum boshlashi lozim. Tangri taolo shu niyatining
sharofati bilan mamlakatni zolimning qo'lidan tortib olib, odil
(podshoh)ga topshiradi".

"Yana amr qildimki, g'anim tomonidan bizning qo'limizga har qanday
sipohiy asir bo'lib tushsa, uni o'ldirmasinlar, unga ixtiyor bersinlar. Agar
navkarlikni qabul qilsa, navkar qilsinlar, yo'q esa uni ozod etsinlar. Bunga
misol, men (Qaysar bilan urushda) to'rt ming rumlik askarni ozod qildim"

"Qaysi bir
sipohiy tuz haqi
va vafodorlikni
unutib, xizmat
vaqtida o'z
sohibidan yuz
o'girib, mening
oldimga kelgan
bo'lsa, unday
odamni o'zimga
eng y omon
dushman deb
bildim".

"Dono vazir shuldirki, o'z o'rniga qarab, goh qattiqqo'llik bilan gohida
esa muloyimlik bilan ish yuritadi. Bunday vazir ortiqcha qattiqqo'llik
ham qilmaydi, ko'p muloyimlik bilan ham yumshab ketmaydi. Agar
muloyimlik qilsa, dunyotalab, ta'magir odamlar uni yutib yuboradilar.
Agar ortiqcha qattiqqo'llik ishlatsa, undan qochadilar va unga (boshqa)
yo'lamaydilar".

"...butun mamlakatda buyruq, farmon berish ishlari podshohning o'zida
bo'lishi lozimki, har ishda podshoh o'zo hukm chiqarsin, toki hech kim
uning hukmiga aralashib, o'zgartira olmasin".

"Ochiq yuzlilik, rahm-shafqat bilan xalqni o'zimga rom qildim.
Adolat bilan ish yuritib, jabr-zulmdan uzoqroqda bo'lishga intildim".

Ming afsuskim, 1405-yil18-fevral sanasida buyuk bobomiz bu dunyodan ko’z
yumadilar. Ularni o’z vasiyatlariga ko’ra piru ustozi Shayx Sayyid Baraka qabrlarining
Oyoq tomoniga dafn etadilar.

2006 yil 9 aprel kuni O‘zbekistonda buyuk davlat arbobi
va sarkarda, Yevropada “Tamerlan” degan nom bilan
mashhur bo‘lgan Amir Temur tavalludining 670 yilligi
keng nishonlandi.

BUY UK BOBOMIZ RUHI
QALBIMIZDA ABADI Y YASHAGAY !

E’ TIBORIN GI Z UCHUN
TA SHAKKUR!

“Zafarnoma” asarida AMIR TEMUR timsolining yoritilishi

Sotib olish