Zardushtiylik falsafasi - Философия - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Философия

Zardushtiylik falsafasi

Купить

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGIMAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI MAVZU: Zardushtiylik falsafasi

R E J A :R E J A : 1. 1. ZARDUSHTIYLIKZARDUSHTIYLIK 2.2. ZARDZARD UU SHTIYLIKNING SHTIYLIKNING FALSAFIY FALSAFIY TAFATAFA KK KURKUR RIVOJIGA TARIVOJIGA TA ’’ SIRISIRI 1. 1. ZARDUSHTIYLIKZARDUSHTIYLIK 2.2. ZARDZARD UU SHTIYLIKNING SHTIYLIKNING FALSAFIY FALSAFIY TAFATAFA KK KURKUR RIVOJIGA TARIVOJIGA TA ’’ SIRISIRI

1. 1. ZARDUSHTIYLIKZARDUSHTIYLIK Qadimgi Turon zaminida dastlabki diniy falsafiy qarashlar miloddan avvalgi VIII – V asrlardayoq shakillana boshlagani ma‘lum. Bu davrda Turon zaminida ijtimoiy munosabat ancha revoj topadi. O’sha davrlarda bu mintaqada yashagan xalqlar yunon tarixchilari tomonidan sikflar deb atalsa, eron manbaalarda saklar deb nomlangan. Bu xalqlar, qabilalar, elatlar, asosan dehqonchilik , hunarmandchilik, chorvachilik bilan shug’illanganlar, Miloddan avvalgi davrlardayoq qadimgi turk, xorazm va sug’d alifbosi paydo bo’ldi. VIII – V asrlarda mahalliy elatlar, xalqlarning boy ma‘naviy me‘rosi shakllana boshladi. Turon zaminida yuzaga kelgan adabiy yodgorliklarida ham jamiyatda yuzaga kelgan ijtimoiy tengsizliklar, iqtisodiy ziddiyatlar aks etgan. Miloddan avvalgi VI asrdan

Eramizdan oldingi VI asrdan boshlab Markaziy Osiyoda Zard u shtiylik paydo bo’lib, eramizning III – asrigacha hukmronlik qiladi. Zardo’tiylik vatani siftida Markaziy Osiyo (Baqtiriya, Xorazm) va Eronni (Mediya) ko’rsatadilar. zardushtiylikda eng qadimgi davrlardan boshlab eramizdan oldingi birinchi ming yillik o’rtalarigacha bo’lgan Markaziy Osiyo va Yaqin Sharq xalqlarining diniy tasovvurlari aks etgan. Manbala r da yozilishicha. Zard u sht taxminan miloddan avvalgi 570 – yillarda tug’ilgan va 77 yoshida ibodat qilayotgan chog’ida dushman qohinlaridan biri tomonidan orqasidan hanjar sanchib o’ldirilgan. Zardushtiyga qadar ajdodlarimiz har xil diniy tas a vvurlarga e‘tiqod qilib yashaganlar. Diniy e‘tiqodlarning turli – tumanligi ibtidoiy munosabatlar o’rnini sinfiy jamiyat, qadimgi quldo

ZardZard uu sht ko’p xudolik tassht ko’p xudolik tas aa vvurlari tabiat hodisalariga sig’inishiga vvurlari tabiat hodisalariga sig’inishiga qarshi chiqib, yakka xudolik g’oyasini targ’ib qildi. Uni odamlar qarshi chiqib, yakka xudolik g’oyasini targ’ib qildi. Uni odamlar payg’ambar sifatida qabul qilishgan. zardushtiylik Juda qadimiy payg’ambar sifatida qabul qilishgan. zardushtiylik Juda qadimiy dinlardan bo’lib, ibtidoiy tizdinlardan bo’lib, ibtidoiy tiz ii mdan, quldorlikka o’tila boshlagan mdan, quldorlikka o’tila boshlagan paytlarda. O’rta Osiyoda paydo bo’lgan va alohida diniy dunyo qarash paytlarda. O’rta Osiyoda paydo bo’lgan va alohida diniy dunyo qarash sifatida shakllangan. sifatida shakllangan. ZardZard uu shtiylik dininig qonun qoidalari “Avesto” da bayon etilgan.shtiylik din

“ Avesto”da qayd etilgan eng muhim falsafiy fikrlardan biri insonlarni mehnat qilishga, o’z qo’llari bilan moddiy boyliklar yaratib to’q, farovon hayot kechirishga da‘vat etilganligidadir. zardushtiylikda inson chorvaning ko’payishiga, yaylovlarning gullab - yashnashiga yordam bergan taqdirda, tinmay mehnat qilishgandagina xudoning inoyatiga noil bo’ladi diyiladi. zardusht xudo Axuramizdadan, yer yuzidagi eng yaxshi joy qaerda, deb so’raganida, u inson qaerdan o’ziga uy tiklab, oilasiga, podalariga o’rin ajratib bersa, yem – hashagi ko’p bo’lib, chorvasi va itlari to’q yashasa, uyida noz – ne‘matlar muhayyo bulib, xotini va farzandlari farovon yashasa, uyida e‘tiqodi sobit, olovi alangali, boshqa narsalari ham mo’l – ko’l bo’lsa, o’sha manzil, o’sha go’sha, ulug’dir, muhtaramdir deb javob

Z ardushtiylik dini va uning “Avesto” kitobida dunyoni moddiy asosi deb hisoblanganer, tuproq, havo muqaddaslashtiriladi. Yer va havo shunday ezozlanganki havoni bug’ash, ifloslashtirish, hayvonlar o’ligi, u yoqda tursin, odamlar jasadini ham yerga ko’mish, suvga oqish, olovda yoqish gunohi azim hisoblangan. Marhumlar yerni, suvni, havoni zaharlab qo’ymasliklari uchun ularni jasadlarini maxsus sopol idishlarda ko’mishi rasm bo’lgan. Z ardushtiylik diniga amal qilgan Markaziy Osiyodagi qabilalar suvga va olovga sajda qilganlar, Qo’yini ilohiy mavjudod darajasiga ko’targanlar. Xorazmda, Samarqandda, olib borilga qazilmalar natijasida Markaziy Osiyo xalqlarining Qo’yi xudosi hisoblangan Mitraga, yer, suv unumdorlik xudosi anataga sig’inganliklarini isbotlaydigan buyumlar topilgan. “ Avesto”d

Shundan keyin tarixning birinchi davri yaxshilik va Shundan keyin tarixning birinchi davri yaxshilik va yomonlik o’rtasidagi kurash davri boshlanadi. Uchunchi davr yomonlik o’rtasidagi kurash davri boshlanadi. Uchunchi davr – insoniyatning kelajagi davridir Bu davrda qadimgi – insoniyatning kelajagi davridir Bu davrda qadimgi odamlarning baxt – saodati, adolatli jamiyati haqidagi orzu – odamlarning baxt – saodati, adolatli jamiyati haqidagi orzu – umidlari ushaladi. Yaxshilik va yomonlik o’rtasidagi kurashda umidlari ushaladi. Yaxshilik va yomonlik o’rtasidagi kurashda Xudo Axura Mazda g’olib chiqib, baxtli hayot saltanati qaror Xudo Axura Mazda g’olib chiqib, baxtli hayot saltanati qaror topadi, o’lganlar tiriladi, gunohkorlar jazolanadi. topadi, o’lganlar tiriladi, gunohkorlar jazolanad

Zardushtiylik dini odamlarni mehnatdan, real Zardushtiylik dini odamlarni mehnatdan, real hayotdan ajratmagan va bu narsa davrlarda hayotdan ajratmagan va bu narsa davrlarda yaratilgan yozma adabiyot namunalariga ham va yaratilgan yozma adabiyot namunalariga ham va ayniqsa xalq og’zaki ijodi namunalarinig falsafiy - ayniqsa xalq og’zaki ijodi namunalarinig falsafiy - g’oyaviy, badiiy mundarijasiga ham ijobiy ta‘sir etgan. g’oyaviy, badiiy mundarijasiga ham ijobiy ta‘sir etgan. ZardZard uu shtiylik Markaziy Osiyoda arablar istilosiga shtiylik Markaziy Osiyoda arablar istilosiga qadar ham undan keyingi davrlarda ham yakkayu- qadar ham undan keyingi davrlarda ham yakkayu- yagona din bo’lmasligini aytib o’tishga to’g’ri keladi. yagona din bo’lmasligini aytib o’tishga to’g’ri keladi. Mintaqami

2.2. ZARDZARD UU SHTIYLIKNING SHTIYLIKNING FALSAFIY FALSAFIY TAFATAFA KK KURKUR RIVOJIGA TARIVOJIGA TA ’’ SIRISIRI Eramizdan oldingi VI – asrga taaluqli bo’lgan Eramizdan oldingi VI – asrga taaluqli bo’lgan Zarado’shtra ta‘limoti islohotchilikka urZarado’shtra ta‘limoti islohotchilikka ur uu nish bo’lib, o’z nish bo’lib, o’z ifodasini qishloq ho’jaligi sohasidagi islohotlar g’oyasida ifodasini qishloq ho’jaligi sohasidagi islohotlar g’oyasida topdi. topdi. Quldorlik munosabatlarining rivojlanishi jarayonida Quldorlik munosabatlarining rivojlanishi jarayonida dehqon jamoalarining xonavayron bo’lishi davom etdiki, dehqon jamoalarining xonavayron bo’lishi davom etdiki, ular manfaatini Zaradular manfaatini Zarad uu shtra himoya qilgan edi. shtra himoya qilgan edi. Zarado’shtra xalqining zo’rav

Markaziy Osiyo xalqlarining qadimgi tarixi va madaniyatida buddizm muayyan o’rin egallaydi. Zardo’shtiylik dini ta‘sirida va u bilan yonma – yon shakllangan dinlardan biri bo’lgan buddizm eramizdan avvalgi IV – V asrlarda H indistonning shimolida vujudga kelgan bo’lib, keyinchalik janubi – sharqiy va Markaziy Osiyo hamda uzoq sharq mamlakatlarida keng tarqaldi. Buddizmni qabul qilgan Markaziy Osiyo va sharqiy Turkistonda tarqalishi miloddan avvalgi II asrlarda bu yerlardagi qabilalarning avlodlari tomonidan tugatilgan grek baqtriya podsholigining o’rnida qaror topgan. Buddizmning ta‘lim berishicha, har qanday borliq, materiya barcha ko’rinish va shakllaridagi har qanday hayot barcha mavjudotlarga azob beruvchi yomonlikdir. Yomonlik va azob – uqubatlarning sababi insonning va barcha tirik

Faqat shundagina “najot” topish yo’liga kirish mumkin. Markaziy Faqat shundagina “najot” topish yo’liga kirish mumkin. Markaziy Osiyo xududiga islomning tarqalishi davrlarida islom bilan xristianlik Osiyo xududiga islomning tarqalishi davrlarida islom bilan xristianlik o’rtasidagi ziddiyatlar, kelishmovchiliklar keskinlashadi. o’rtasidagi ziddiyatlar, kelishmovchiliklar keskinlashadi. Buddaviylik dini hamda xristian dinining O’zbekiston va boshqa Buddaviylik dini hamda xristian dinining O’zbekiston va boshqa Markaziy Osiyo xalqlari o’rtasida o’z davrida ma‘naviy ko’prik bo’lib Markaziy Osiyo xalqlari o’rtasida o’z davrida ma‘naviy ko’prik bo’lib xizmat qilganligi aniq. Xalqlarimiz orasidagi do’stlik va birodarlikning xizmat qilganligi aniq. Xalqlarimiz orasidagi do’stlik va birodarlikning

Moniy ta‘limoti quldorlik davlatiga, shuningdek, hukmron Moniy ta‘limoti quldorlik davlatiga, shuningdek, hukmron dinga qarshi qaratilganligi uchun uning tarafdorlari qattiq dinga qarshi qaratilganligi uchun uning tarafdorlari qattiq quvg’inga duchor bo’ldilar. V asrning oxiri VI asrning quvg’inga duchor bo’ldilar. V asrning oxiri VI asrning boshlarida Mazdak ta‘limoti vujudga keldi mazdak ta‘limoti boshlarida Mazdak ta‘limoti vujudga keldi mazdak ta‘limoti zardo’shtiylikdagi yorug’lik va jaholat, yaxshilik va yovuzlik zardo’shtiylikdagi yorug’lik va jaholat, yaxshilik va yovuzlik kurashining dualistik aqidalaridan kelib chiqadigan falsafiy kurashining dualistik aqidalaridan kelib chiqadigan falsafiy qarashlarga ham asoslanar edi.qarashlarga ham asoslanar edi. Mazdak ta‘limotida asosiy yo

ZardZard uu shtiylik ta‘limotining markaziy muammosi odam bilan shtiylik ta‘limotining markaziy muammosi odam bilan olam o’rtasidagi o’zaro aloqadorlik jarayoni tahliliga qaratilganligi olam o’rtasidagi o’zaro aloqadorlik jarayoni tahliliga qaratilganligi edi. Bu ta‘limotga ko’ra odam borlig’i, olam borlig’i bilan bevosita edi. Bu ta‘limotga ko’ra odam borlig’i, olam borlig’i bilan bevosita aloqador. Ushbu ta‘limotda butun olam borlig’i to’rt unsurdan aloqador. Ushbu ta‘limotda butun olam borlig’i to’rt unsurdan (chor unsur), tuproq, suv, havo, olovdan iborat. Olam borlig’ining (chor unsur), tuproq, suv, havo, olovdan iborat. Olam borlig’ining eng murakkab shakllardian biri bo’lgan odamning tabiati ham, eng murakkab shakllardian biri bo’lgan odamning tabiati ham, shubhasiz o’sha to’rt uns

Shuning uchun inson barkamol l igining muhim shartlaridan biri bo’lgan oziq – ovqat mo’l – ko’lchi l ligini ta‘minlamoq, buning uchun esa dehqonchilik, chorvachilik mahsulotlarini ko’paytirish lozim. Yuqoridagi fikrlardan shunday xulosa kelib chiqadiki, zardo’shtiylik falsafasi tafakkur rivojiga hissa qo’shilgan. Zardo’shtiylikning talimoti asosida buddizm, xristian dinlarining hamda moniychilik va mazdanizm talimotlarining shakllanishiga asos bo’lganligini ko’rish mumkin.

X U L O S A Markaziy Osiyodagi dastlabki falsafiy fikrlar o’zining salmog’i va qamrovi jihatidan boshqa xalqlar va davlatlar falsafiy qarashlariga ijobiy ta‘sir ko’rsatadi. Ayniqsa, zardo’shtiylik ta‘limotidagi sodda stixiyali dialektika elementlari, ijtimoiy siyosiy qarashlari, axloqiy tamoyillarni qadriyat darajasiga ko’tara bilinganligi qadimgi yunon falsafasiga juda katta ta‘sir ko’rsatdi. Buni qadimgi yunon faylasufi Geraklit haqli ravishda e‘tirof etib, yurtimizni “falsafiy tafakkur beshigi” deya ulug’lagan edi. Moniy va Mazdaning tenglik, ijtimoiy qarashlari esa kishilarni asrlar osha ulug’ va bunyodkor ishlarga undab, ruhlantirib keldi. Markaziy Osiyoda yuzaga kelgan eposlar esa xalqning orzu – umidlarini, kayfiyatlarini ifoda etib, kishilarni mard va jasur bo’lishga, ozod va erki

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR: 1. A h medova M.V.S.Xan. Falsafa. T.: 2006 y 2. Q. Nazarov Falsafa, T.: 2000 y 3. Choriev A Inson falsafasi. 1 – kitob, T.: 19998 y 4. Tulenov J, G’ofurov Z Falsafa. T.: 1997 y 5. Karimov I Ma‘naviyat, falsafa va hayot. T.: 2001 y 6. Tulenov J. Qadriyatlar falsafasi. T.: 1998 y 7. O’zbek xalq og’zaki poetik ijodi. T.: 1990 y 8. Yusupov E Falsafa, T.: 1999 y 9. Raximov I Qisqacha konspekt. T.: 1998 y 10. Falsafa asoslari. “O’zbekiston nashriyot – matbaa ijodiy uyi” T.: 2005 y

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!!!

Купить